Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

.XVII.Liber

De tritico Ca. CLXVIII.Rlticum a tritura eſt dictū vt puriſſimum in horreo ſeu granario recondat̉. vel qꝛgranum eius cōmollit̓ vel teritur vt edatur.vt dicit Iſi. li. xvij. Eſt aūt duplex triticum .ſ.rubeū exterius in vtraqꝫ extremitate acutu.in latere ſciſſuꝫ. interiꝰ albiſſimū grauederoſum. illud genꝰ eſt optimū. vt dicit pli.Aliud eſt colore croceū exteriꝰ. interius v̓oalbum. in ſuꝑficie lucidum leue frangi difficile. De ꝓprietatibꝰ aūt et generibus eiusquere ſuꝑ de frumento in litera f. Sicut dic̄yſa. in diet. diuerſificat̉ triticuꝫ ex diuerſitateſoli in quo ſeminat̉. qd̓ creſcit in terra pingui atqꝫ putribili craſſius eſt pingnius atqꝫ ponderoſius nutribiliuſqͣꝫ id qd̓ creſcitin terra macra ſiue ſicca. vnd̓ bonitas triticiintendit̉ ex bonitate ſoli ecōuerſo. Triticūaūt ex diuerſitate tꝑis variatur. quod naſcit̉ tempe moderato in quātitate qualitate erit ꝑfectū ac medulle multe corticis val pauci poptimi nutrimēti. Immoderatovero tꝑe exortum imꝑfectū. Item differt ẜmvetuſtatē et nouitate mediocritatē. naꝫ qn̄eſt vetuſtū longo tꝑe conſeruatū nimis efficitur ſiccum duꝝ ad digerenduꝫ modicenutritiuū. qꝛ tunc eiꝰ humiditas ſubſtantialis a calore aeris minuit̉ nimiū deſiccaturNouū vero ꝑuo tꝑe reſeruatū humiditate ſuꝑflua viſcoſitate terre humiduꝫ eſt acviſcoſum denſuꝫ ad digerendū durū inflatiuū ventoſitatis rugitꝰ vētris generatiuūMediu vero int̓nimis nouū vetuſtuꝫ int̓multam humiditatē paucā tꝑatuꝫ magislaudabile eſt ampliꝰ nutritiuū. naꝫ ex hauſta humiditate accidētali ſub̓alem humiditatē in ꝑte calor aeris tꝑat. et tale triticummagis eſt laudabile meliꝰ nutrit bn̄ digerit̉. ꝑditqꝫ viſcoſitatem terre denſitatē. Eſtaut triticū vt dicit yſa. calidū et int̓humiduꝫet ſiccum tꝑatū. Sed panis ex eo factꝰ eſt calidior ꝓpt̓ calorem ignis coctionē. Intēdit̉enī in eo calor natural̓ caloreꝫ ignis actualem. Itē hanc ꝓprietate habet triticuꝫ cunctis granis nutribilius eſt ceteris. ꝓpt̓

ſimlitudinē hūane cōplexionis. vt dicit ideꝫ.Iteꝫ triticū eſt colatiuū mūdificatiuū lauatiuū. et ius de eius farina factu purgatiuū eſt pectoris pulmōīs. Idē facit tiſanūde eo factū ſicut de ordeo. qꝛ mudificat plꝰqꝫ de ordeo. valet etiā ꝯtra tuſſim ſanguīsfluxum. Itē triticum coctu cuꝫ oleo poſitūſuꝑdurum apoſtema diſſoluit illud. Itē coctum triticū in ſucco rute diſſoluit coagulationē lactis ſi māmille ind̓ liniant̉. Item tꝑatuꝫ ſucco iuſquiamī poſitū ſuꝑ neruosꝓhibet hūores noxios ne deſcēdant Iteꝫ eiꝰgranū maſticatū valet ꝯtra morſum rabidicanis. venenū extrahit. vt dicit idē. De tritico aūt fit oleū qd̓ valet ad multa. ſed maxime ꝯtra pruritū et ſerpiginē impetiginemſi panno albo bene ꝯfricet̉. qd̓ fit vt virtuſolei poſſit melius ſubintrare. Itē cortex tritici ſiue furfur habet v̓tutē colatiuā mūdificatiuā plus qͣꝫ farina eius ſed modicum vl̓nullū exhibet nutrimentū. Item vt dicit idē.triticum recēs et nouū parui eſt nutrimentiet qn̄ comedit̉ crudū flegmaticū eſt inflatiuum. in lateribꝰ dolorem cōmouet rugitum. cito etiam ꝯuertit̉ in putredinem. id̓olumbrici alij vermes nociui ex tali cibo ſepius generant̉. Allatum aut magis nutrit minus ventoſitatē facit multū conſtipatet ꝯſtringit. In aqua coctu grauiſſimū eſtmultū inflatiuū viſcoſi humoris generatiuum. Hucuſqꝫ yſa. in diet̓. De tiſanaCa. CLXIXIſana ſicut dicittgloſa ſuꝑ. ij. Regum .j. ordeum d̓rſiccatū pila tunſum decorticatūet fit inde cibus aptus illis carent dentibꝰex tiſanis fit etiā potꝰ vtiliſ patientibꝰ febreset alias calidas paſſiones qͣre ſupra ordeoin lrā o. Calorē mitigat alterat ſitim ſedat.Et declinat̉ tiſana huiꝰ tiſane. penultimaeſt ꝓducta. Vnde alexander nequam ſic ait.Cortice nudato tiſanas ordea dicas. et d̓r atipeon qd̓ eſt ꝑcutio qꝛ percutit̉ in pila dumdecorticat̉. potus aūt inde factus tilanuꝫ d̓rab yſa. in diet̓.