LiberXVII
libroꝝ ſumme eſt neceſſaria Nā libri de haclacrima liniti. nec a tineis corrodunt̉ nec tꝑeſeneſcūt. Naſcit̉ aūt in terra affrica ⁊ ī ſyria⁊ maxime in mote libani. Eſt ergo cedrꝰ arbor altiſſima omniū arboꝝ dn̄a ⁊ regina. vtdicit Rabanꝰ ſuꝑ p̄s. Eſt etiaꝫ aſpectu pulcra ſꝑ retinēs virorē ſuuꝫ. Eſt inſuꝑ olfactuodorifera. cuiꝰ odor fugat ſerpētes ⁊ oīa venenoſa. vt dicit idē. Eſt ergo fructu ſuauiſſima. poma enī cedrina ſunt magna oblongacitrini ſiue glauci coloris. miri odoris. gratiſſimi ſaporis. ſaporē enī habēt triplicē Namin medio circa grana ſunt poma citrina etacetoſa. In ſuꝑficie iuxta corticē ſunt dulciaIn carne ſiue medulla interiori inter dulce⁊ acetoſum ſunt media. Eſt etiā cedrus ml̓te efficacie ⁊ v̓tutis ⁊ valde medicinal̓. Nāeius lacrima q̄ eſt gumoſa in ſub̓a ⁊ aliquātulum piramidalis ſiue pinea ī figura acreꝫv̓tutē habet ⁊ feruentē Un̄ prit ⁊ ſiccat. vt dicit dyaſco. Caligine oculoꝝ detergit. vermeſauriū occidit. contra dolorem dentiū ſubuenit. morſibus ſerpentū occurrit. cū iſopi ſuccoſonitū auriū tollit. tumore fauciuꝫ ſedat.vulnera pulmonis curat. molles carnes aputredine ſeruat. corꝑa etiā mortua repoſita in ligno cedrino et eius lacrima inunctav̓tus cedrina a tabe et putredine defenſat. ſemen etiā cedri tuſſim ſedat. mēſtrua prouocat. ⁊ ſecūdinaſ excludit. matricē purgat. neruos ſpaſmatos ⁊ cōtractos remollit ⁊ relaxat. vrinā mouet. ⁊ arenulas in veſica ⁊ renibus mūdat. Has ⁊ multas alias v̓tutes ponit dyaſco. de cedro ⁊ eius ſucco ſemine atqꝫfructu. Pliniꝰ aūt de quadā ſpecie cedri ſicdicit. Eſt inq̇t arbor quedā nomine medicaa medoꝝ terra pͥmitus aſportata q̄ a greciscytria vel cedronilla eſt dicta. eo ꝙ eius pomū odorē et v̓tutē cedri ſequi videat̉ et eiusſapore imitet̉. vt dicit Iſi. li. xvij. Eiuſdē ei arboris pomū vt dicit Pliniꝰ ꝯtrariū ē venenis. ⁊ eſt arbor vt dicit idē qͥ in omni tꝑe fereeſt plena pomīs. q̄ in ea ꝑtim ſunt matura.ꝑtim acerba. ꝑtim ī flore ſunt poſita. quod īalijs arboribꝰ raꝝ eſt. hac arborē ml̓ti aſſiriāvocāt. vt dicit idē¶ De cypreſſoCa. XXIIII.
Ipreſſus grece dr̄cypariſtus vt dicit Iſi. li. xvij. qꝛ caput eius a rotuditate in acumē erigitur. vnde ⁊ conon alta rotūditas nūcupatur. cuiꝰ fructus talis eſt diſpoſitiōis. ⁊ id̓oconus appellat̉. eo ꝙ conu imitet̉. vn̄ ⁊ cyp̄ſſeconifere dicunt̉. Huiꝰ lignū habet virtutē ꝓximam pene cedro. aptūqꝫ eſt turribuſ templorū. ſua ei imputribili ſoliditate oneri nūqꝫ cedit ſed ſꝑin pͥma remanet firmitate. ſuauiſſimi eſt odoris. et ideo antiqui ſolebāt facere rogū de ramis eius. vt odoris ſui iocunditate repͥmerent fetorē cadauerū mortuoꝝHucuſqꝫ Iſi. Eſt aūt cypreſſus arbor calidain pͥmo gradu et ficca in ſecūdo. cuiꝰ pomūlignū ⁊ folia cōpetunt medicine. vt dicit plateariꝰ. ſunt enī ſtiptica ⁊ ꝯſolidatiua. ⁊ ideovalent ꝯtra fluxū vētris ex debilitate v̓tutisretentiue ſi ipſoꝝ puluis in cibis vel ī potibꝰaſſumat̉. valēt ꝯtra ilia cā paſſionē ⁊ doloreꝫlumboꝝ ſi cū aqua pluuiali decoquant̉. deinde vinū limphet̉. Cypreſſi folia recētia vulnera purgāt ⁊ ſanāt. ſacrū ignē fugāt. nareſpolipoſas mundāt. et fetorē amputāt. fluxūſanguinis ſedāt. ſemen ergo eiꝰ mixtū cū caricis .i. ficubꝰ ſiccis duricias ſoluit. reumatiſfluxū ſtringit. cōtra antracē .i. apoſtema venenoſum et morſum mortiferū ſubuenit. eteius maliciā ne ſe diffundat repͥmit et cōpeſcit. morſibꝰ venenatis occurrit. Has aūt v̓tutes cypreſſi recitat dyaſco. et multo plureſPliniꝰ aūt li. xvij. ca. xxxiij. Cypreſſus eſt arbor ramoſa. a fructu habes vacuas baccasꝑ fructu folia amara odore violēta. vmbragratioſa. Cuiꝰ duplex d̓r eſſe ſpēs. maſculusſcꝫ et femīa. femina autē ſterilis ē. verūtamēaſpectu pulcra. cꝰ rami ī faſtigio ſūt denſi ⁊inuicē ꝯuoluti. maſculi v̓o rami ſunt magiſſpiſſi qͥ ſi p̄ciſi fuerint regermināt¶ De ciproCa. XxVIprus de quo dr̄Can̄. iiij. Cipri cū nardo ⁊cͣ. Scd̓mpliniū li. xij. ca. xxvj. eſt arbor in egypto ſil̓is oliue in folijs. ſꝫ eiꝰ folia ſunt viridiora ⁊ craſſiora cū flore nigro ⁊ ſemīe cādido