Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liber

XV II

Alſamuꝫ ut dicitIſi. li. xvij. Eſt arbor ſiue frutex nūqꝫ creſcēs vltra altitudinē duoꝝ cubitoꝝ. ⁊ eſt viti ſil̓is. folijs autē ſil̓is rute. ſꝫ albioribꝰ ſemꝑqꝫ manētibꝰ. cuiꝰ arbor d̓r balſamū. lignū v̓o xilobalſamuꝫ. fructus ſiue ſemen carpobalſamū. ſuccꝰ opobalſamū nucupat̉. eo ꝙ ferreis vngulis cortex ligni ꝑcutitur ⁊ ꝑ corticis vulnera qͣſi ꝑ cauernaſ gutte opobalſamī eximij effluūt ⁊ diſtillant. cauerna enī greco ẜmone opo d̓r. cuiꝰ guttasadulterāt admixto ciprio oleo ſiue melle. ſedcognoſcit̉ ſophiſticatu cuꝫ melle ſi gutta lacti inſtillata fuerit coagulata. cū oleo v̓o ſiaqͣ admixta facile fuerit reſoluta. qꝛ vt oleuꝫenatat ſuꝑ aquā. Si v̓o nō fuerit ſophiſticatū ſtatim ī aqͣ receti petit fundū. veſtē mundā quā tāgit nō maculat neqꝫ polluit. Balſama aūt ſi pura fuerint tantā vim hn̄t vt ſiſol excāduerit ſuſtineri in manu non poſſit.Hucuſqꝫ Iſid̓. Pliniꝰ aūt li. xij. ca. xvij. ſic dicit. omnibꝰ odoribꝰ p̄fert̉ balſamū. vni t̓raꝝſcꝫ iudee ꝯceſſum qͣndā nec inueniebat̉ niſiin duobꝰ regijs ortiſ. qͦꝝ maior. xx. iugeꝝ eratſed poſt dn̄antibꝰ romanis vinea balſamiꝑ multos colleſꝓpagata ē. viti q̇ppe ſimilioreſt qͣꝫ mirto. mō vineaꝝ ſicut ⁊ vitiſ īplet colles. ſine āminiculis aūt eiꝰ ramī ſe ſuſtētantꝓcerior enī altitudo eius int̓binos cubitosſubſiſtit. cauendū eſt aūt ne cū ferro ad interiora ligni ledat̉. ⁊ ideo cauendū eſt ne vltracorticē violet̉. qͥa leſo ligno interiori totuꝫ perit. Eſt aūt arbor totalit̓ medicinalis. cuiꝰ p̄cipua ⁊ pͥma grā eſt in ſucco. ſecūda ī ſemīe.tertia in cortice. mima eſt in ligno. ex his eſtoptimū qd̓ eſt odoriferū ⁊ ſemine maximuꝫ⁊ poderoſiſſimū mordēs guſtū ⁊ feruens inore ⁊ colore ruſum. Hucuſqꝫ Pli. li. xij. cap̄.xvij. Dyaſco. aūt dic̄ ꝙ quedā eſt ſpēs balſami que creſcit circa babiloniā vbi ſunt ſeptēfontes. ſi aūt aliū in locū trāſferat̉ nec floresnec fructꝰ facit. In tꝑe eſtiuo leniter incidūt̉rami eiꝰ cū cultello oſſeo vel alio non nimiſacuto ne lignū intrinſecꝰ ledat̉. qꝛ tūc periretſub cortice aūt inciſo ponūt̉ vitree ampulle.in qͥbꝰ gutte ſtillātes colligunt̉. ſi v̓o vna gut

ta ponat̉ in palato cerebrū ita calefacit ꝙ videt̉ ſuccēdi. Hꝫ aūt v̓tutē diſſoluēdi cōſumēdi ⁊ corꝑa mortua incorrupta ꝯſeruandi. qꝛqͣntū diſſoluit tantū ꝯſumit. vt d̓r in plat̓. mēſtrua ꝓuocat ⁊ educit fetu mortuū. ⁊ molā d̓ventre eijcit ⁊ excludit. lapidē in renibꝰ ⁊ veſica frāgit. iliacā paſſionē ſoluit. oēs inueteratas capitis paſſiōes tollit ſi mō debito aſſumat̉. quotidianis febribꝰ ⁊ qͣrtanis ſubueīt.morſibꝰ venenoſis occurrit. Has et multasalias nobiles v̓tutes hꝫ qͣs enumerare eſſetlongū. ſꝫ hͨ de ml̓tis nūc ſufficiāt De bdellioCa. XIX.Dellium ut dicitbPli. li. xij. ca. x. eſt nominatiſſimaarbor nigra ſil̓is oliue in folijs ⁊ inrobore. cuiꝰ gūmi maxīe reꝑit̉ in vſibus medicine. nā eiꝰ lacrimā ſiue gumi ē trāſlucidaguſtui amara. bn̄ odorifera. ſꝫ magͥ ē aromatica qn̄ vino eſt infuſa. Idē tāgit glo. ſuꝑ Geneẜ. ij. vbi d̓r. Ibi inuenit̉ bdelliū ⁊ lapis onichinus ⁊cͣ. Naſcit̉ vt dicit pli. in ꝑtibꝰ oriētisvt in arabia ⁊ india ⁊ caldea ⁊cͣ. Bdellia aūtvt di. Iſi. li. xvij. eſt indie et arabie arbor. cuiꝰlacrima arabica melior eſt. aromatica eī eſtlucida. ſubalbida. lenis. pinguis. eqͣlit̓ cerea.⁊ que facile remollit̉ ⁊ eſt amara boni odoris. ligno vel terre nō mixta. Indica v̓o ſordida atqꝫ nigra. ⁊ adulterat̉ cū gūmi q̄ nō itaamarificat guſtū. Un̄cunqꝫ aut veniat glutinoſam valde hꝫ ſub̓am ⁊ aſtrictiuā ⁊ etiaꝫattractiuā. ⁊ iō vt di. dyaſc. ⁊ plat̓. repugnatdiſſenterie facte ex acuta materia. ⁊ valet patientibꝰ fluxū ex fortiſſima farmacia .i. medicina fortit̉ laxatiua. valet etiā ꝯͣ apoſtematainteriora ⁊ exteriora ſi inde fuerīt inūcta. calculū rumpit. tuſſim cōpeſcit. morſibꝰ reptilium occurrit. inteſtinoꝝ dolorē lenit. vt dicitplat̉. hernioſis ⁊ in ꝑtibꝰ inferioribꝰ ruptisꝓficit ad interioꝝ ꝯſolidatiōꝫ cū gūmi bdellico ꝯcordat vernix ſiue bernix qͦd d̓r gummiarboris hn̄s v̓tutē ꝯglutinandi clarificādi ⁊ꝯſeruādi. ⁊ iō pictores eo maxīe vtunt̉. multū ſiquidē ſtringit ſic̄ ⁊ bdelliū. alteriꝰ tn̄ ē nature qͥa frigida ⁊ ficca ī ſecūdo gradu. bdellium v̓o calidū ⁊ humidū. vt d̓r ī plat̓.