Liber
.XVI.
Ut diuina q̄ant ꝑ eaꝫ reſpōſa mereri ⁊cͣ. Iteꝫhuc lapide magi ſingl̓arit diligūt. qꝛ ẜm eoꝝopinionē ꝑ ipſiꝰ v̓tute quedā mirabilia oꝑari pn̄t. ⁊ hoc tangit̉ ſil̓r in lapid̓. vbi d̓r. Hic lapis vt ꝑhibent educere carcere vinctos. Obſtruſaſqꝫ fores ⁊ vincula tacta reſoluit. hec ⁊ml̓ta alia de ſingulari v̓tute ſaphiri ab autoribꝰ ſt̓ ꝯſcripta. et in hͦ general̓r oēs ꝯſentiūtꝙ ſaphirꝰ ē gēma amatrix caſtitatis. et iōneeiꝰ effectꝰ ꝑ īmundiciā portātis aliqͣ mō īmꝰpediat̉ oꝑtet vt ille q̇ eā portat caſte viuat. iuxta illd̓. Sꝫ qͥ geſtat eū caſtiſſimus eſſe iubet̉Itē d̓r in lapid̓. ꝙ tollit īuidiā ⁊ expellit timore et facit audaceꝫ ⁊ victorē. firmat in bonisaīm. ⁊ mitē facit ⁊ huileꝫ ⁊ benignū q̄ oīa puto eſſe dicta diſpōſitiue potiꝰ qͣꝫ effectiue. ſedhec nūc ſufficiant.De ſmaragdoCa. LXXXVIIIMaraḡdꝰ ẜm iſi.gēmaꝝ oīm virentiuꝫ obtinet p̓ncipatuꝫ cui veteres poſt margaritas⁊ vniōes tribuūt terciā digͣtatē. Smaragͥdꝰa nimia viriditate eſt dictꝰ. vt di. ibidē. namomne viride amarū d̓r. nll̓is aūt gēmīs ſiueherbis maior ineſt viriditas qͣꝫ ſmaragdo.Nā herbas virētes ⁊ frondes ſuꝑat inficiēscirca ſe viriditate nimia aere reꝑcuſſū. Iſid̓.nec eiꝰ viror in ſole aliqͣ mō obumbrat̉. ſculpentiū ocul̓ nulla gratioſior refectio eſt. Cꝰcorpꝰ ſi extenſū fuerit et exterſuꝫ ſiue polituꝫad modū ſpeculi imagīes reddit Quippeceſar nero gladiatoꝝ pugnas ī ſmaragdo aſpicere ꝯſueuit. vt di. Ili. Genera eiꝰ ſt. xij. ſꝫ nobiliores ſt̓ ſcitici q̇ ſcꝫ in gente ſcitica inueniūtur. ſcd̓m locū tenēt bactriani. Colligunt̉ incōmiſſuris ſaxoꝝ flante aqͥlone. tūc ei tellurediſcoopta intinicāt. qꝛ arene mouent̉ maxīein his vētis. terciū egiptij hn̄t. reli qͣ in metallis erarijs inueniūt̉ ſed vicioſi. nā aūt eri autplūbo aūt ſali ſil̓es notas hn̄t. Smaragdiv̓o qn̄ vino vel oleo ſt̓ ꝑuncti. ꝓficiūt in virore qͣꝫuis viriditatis gra natural̓r imbuant̉.Eſt et̓ quedā ſpes ſmaragdina q̄ degeneratqͣꝫuis ſit viridis. eo ꝙ ſit turbidā ex eris veīs⁊ eſt calceſmaragdꝰ nūcupata. hucuſqꝫ Iſi.li. xvj. ca. de viridibꝰ gēmīs. Hic lapis a grifi
bus excipit̉ ⁊ eripit̉. Et ne poſſint ſmaragdi īcopia inueniri grifoꝝ immanitate hoīm acceſſus impedit̉. vt di. Iſi. li. xiiij. ca. iij. Habetitaqꝫ virorē ſui ml̓tiplicatiuū. ex ſe ei generatradiū q̄ virore tingitaere circūfuſum. Hꝫ etcorpꝰ ſpeculare ⁊ ꝑſpicuū obiectaꝝ figuraꝝet imaginū oſtenſiuū. Habet t̓cio ex naturedono v̓tutis bn̄ficiū diuerſaꝝ infirmitatumcuratiuū. Nā ẜm dyaſ. ⁊ lapid̓. h̓ auget opeſ⁊ in cauſis dat ꝑſua ſoria v̓ba. collo vo ſuſpēſus curat enutriteū ⁊ morbū caducū. viſumꝯſeruat debilē ⁊ ꝯfortat. laſciuos motꝰ cōpeſcit. reddit memoriā. valet et̄ ꝯtra illuſiones⁊ fantaſmata demonū tēpeſtates ſedat. ſanguinē ſiſtit. et d̓r his valere q̇ ſolent diuinarede futuriſ vtꝫ in lapid̓.¶ Deſardio Ca. I. XXXIXAdiuſ eſt gemmaIrubei coloris ad modū tre rubee ſicdicta eo ꝙ in ſardis pͥmitꝰ eſt reꝑtavt di. Iſi. ⁊ glo. ſuꝑ apoc̄. Hec gēma qͣꝫuis ſitp̄cioſa et pulcra a multis tn̄ reputat̉ nouiſſima int̓ gēmas. qꝛ vt dicūt p̄ter fulgorē nil ferat vtilitatis. excepto ꝙ onix hͦ pn̄te neqͥt nocere. nā onichinꝰ q̇ quaſdā d̓r nociuas habere ꝓpͥetates nō pōt eas in p̄ſentia ſardij ꝓducere ad effectu. dicit tn̄ dyaſ. ꝙ p̄ter illā v̓tutēhabꝫ ſardiꝰ longe pl̓es. Sūt eī ſpēs eiꝰ qͥnqꝫint̓ quas ille ē vtilior qui trāſmittit̉ a ſardis.⁊ valet qꝛ accendit gaudiū et repellit timorēaudaces reddit ⁊ acuit mente et ipſo p̄ſentenō nocet onix. Dicit etiā ꝙ ſardiꝰ total̓r ſanguinei coloris geſtantē ſe ab incantatōnibꝰ⁊ maleficijs tueat̉.¶ De ſardonice Ca. XCArdonix ex duorū lapiduꝫ ſocietate. ſardio ſcꝫ ⁊ onice nomē ſumpſit. vt di. Iſi. Conſtataut ex tribꝰ coloribꝰ. naniger eſt in. imo candidus in medio. rubeuſ qͣſi miniū in ſup̄mohec ſola in ſignando decere ſub̓a nil euellit.Inuenit̉ at̄ apud arabes ⁊ apud indos. Genera eius qͥnqꝫ ſunt q̇ colores hꝫ plus diſtinctos ⁊ ē denſior. h̓ eſt laudabilior. luxuria re