LiberXIIII
quia fructus eius tollimus. Dicitur ⁊ opseo ꝙ oꝑem fert frugibꝰ. Eadē dicitur arida.vel quia arature vel culture eſt apta. vel qͥaab aqua ficcitate ꝓpria eſt diſtincta. ꝙ enimhumida ſit hoc ab aque vicinitate ſortitur ſicut ibi dicit Iſid̓. Proprietates aut terre deſcribit Baſiliꝰ in exameron ſic. Terra inq̇t ēcorpuſ infimū ⁊ mediū equalibus ſpacijs acelo remotū. et ideo celi centrū a ſapiētibuseſt vocatū. vnde ⁊ omniū corporū eſt corpulentiſſimū de ſimplicitate ⁊ ſubtilitate habēſminimū alterū mundi firmatū fundamētūCorpus natura frigidū ⁊ ſiccū. quātitate reſpectu celi minimū qͣꝫuiſ in ſe maximū. qualitate obſcurū ⁊ ex ſe opacu. figuratione ſpericum. et nō niſi aque glutino cōmanſiuuꝫẜm ſe totum quietu. licet in ſuis partibus ſuſcipiat ſepe motū. omniū corporaliū viuentium habitaculū pedū dei ſcabellū dictum.eo ꝙ in corꝑe mundi minima eſt ſpecies huius elementi minuſqꝫ apparet ī eo diuīe operatio poteſtatis ꝓpter qd̓ dicit̉ ſuo quaſi inſimo pede tangere terrā. Quia reſpectu magnitudinis ⁊ pulcritudinis celi minime videtur in corꝑe terre diuine ſapiētie ſublimitas relucere. qͣꝫuis aut terra reſpectu celeſtiſcorporis ſit infima tamē luminariū celeſtiūinfluentie eſt maxime ſuſceptiua. Et ideo fecundiſſima eſt tanqͣꝫ mater omniū ⁊ multarum ⁊ contrariarū ſpecierū maxime ꝓductiua. Cū enim ſit celi centrū in omni ſui parteab ipſo recipit influentiā et effectu. vnde qd̓minus nobilitatis videt̉ habere in ſua ſub̓arecuperat in effectu ⁊ virtute ſua. quia nobiliores producit ẜm quid ſpecies aliquas qͣꝫipſum celū quod ꝓ ornatu habꝫ ſolas inſenſibiles ſtellaſ. Terra vero ꝓ ornatu continet⁊ producit vegetabiles ſenſibiles ⁊ rōnalescreaturas. vt dicit Baſiliꝰ. Dicit etiā ad hecidem. terra vt dicit ph̓s eſt ꝓprijs equi librata ponderibus. quelibet enī ſuarū partiumſuo pondere nitit̉ ad mundi mediū quo niſu ⁊ inclinatione ſingulariū ꝑtiuꝫ tota circacentrū equilibrata ſuſpendit̉ ⁊ equaliter immobilis retinet̉ ſicut ſcriptū eſt. Qui fūdaſti terrā ſuꝑ ſtabilitatē ⁊cͣ. Ideo ẜm Iſidorūlibro. xj. dicitur ſolū. quia elemētū eſt ſolidū
cuiuſlibet corꝑis quātūcunqꝫ ponderoſi ſuſtinēs totā molē. Vnde quelibet grauia ſurſum mota quouſqꝫ terra ſtabilē tangant ꝑmanent inquieta. ſed cū ꝑuenerint ad terraquietātur. Propter inſignes aūt ipſiꝰ terreproprietates nobiles et effectꝰ error gentiliūterrā deificauit et eā diuinis honoribus antiquitus venerari ⁊ colere cōſueuit ſicut tangit Iſidorꝰ libro. viij. in tractatu de dijs gentium ⁊ nominibꝰ ca. xiij. Cererē deorū matrēvocauerūt antiqui terrā a creādis frugibuſſic dicta eo ꝙ omnia cibat et nutrit indigentia alimento Nā terra mater eſt fecūditatiſquia nullū vegetabile poteſt creſcere niſi interreſtri ſubſtātia radicetur. Ideo etiaꝫ oꝑseſt dicta quia melior ſit terra ope culture. etex ip̄a conſequit̉ opem victuſ quelibꝫ viuēscreaturā dicta eſt dea veſta quia conſtat viſua vel quia herbis ⁊ arboribꝰ et floribus ſitveſtita. vt dicit idē. Terra enī ſeminibus areſcentibus in hyeme colorē cōcipit ab etherein vere ⁊ eſtate. vnde tūc herbis ⁊ floribꝰ ornatur ⁊ veſtitur quibꝰ ī autumno ⁊ hyemeſpoliatur. In ſignū aut tante fecūditatis ⁊ v̓tutis facta ē ei magna imago feminea almamat̉ nūcupata cū turrita corona poſita ſuꝑcurru cui leones domiti ſubijciebatur ī vnamanu portabat clauē in alia tympanū ſiuecymbalū cuiꝰ aurige vibrabāt gladijs quoſgeſtabāt et galli matronaꝫ ſedentē in curruſubſequi fingebatur ⁊cͣ. Mater ſiquidē fuitdicta eo ꝙ plura pariat ⁊ omnibus mortalibus cibū gignat. Dicit̉ autē et mater alma.eo ꝙ omnia aīalia alat. Eſt enī elementorūnutrix terra. vt dicit Iſido. coronā turritā incapite geſtare dicit̉. quia cunctis ciuitatibꝰſuppoſitis inſignitur ī curru rotato vehit̉ qꝛipſa terra pendet in volubili aere in quo ſuſtinetur. ſedet autē in curru volubili qꝛ cumomnia moueantilla ſola dicit̉ nō moueri ꝙilli leones ſubijciūt manſuetos on̄dit nullūgenus eſſe tam feruꝫ ꝙ in morte nō ſubijci aterra poſſit aūt ſuperari. quia clauis in manū fingitur oſtēdit ꝙ terra hyeme clauōit̓ ⁊vt naſcātur fruges in vere aperit̉. Ꝙ auteꝫterre dicant̉ galli ſeruire oſtēdi ꝙ volatiliaindigēt ſeminibꝰ terre. ⁊ iō aues eā oportet