Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

eius magnitudo influentes vndas ſentiat. vel qꝛ amara vnda fluentū conſumat. vl̓qꝛ ipſe nubes multā aquoſitateꝫ ad ſe attrahunt. ſiue illas auferāt ꝑtim venti partimſol exſiccet. ſeu qꝛ aque dulces occulta quedam foramina p̄colate redeāt ad capita fluuioꝝ et fontiuꝫ reuolute. Hucuſqꝫ Iſi. li. xiij.Scd̓m amb̓. aut et baſiliū in exameron. mare eſt aquarū aggregatio multiplicata diuerſa loca noīa. ſed tn̄ ꝯtinuatōe vna ſemꝑmota vaga ſonora ſpūmoſa in fluxū refluxu lune naturā imitans. cuiꝰ virtute influentiā cohibet̉. Eſt aūt mare caput hoſpitium fluuioꝝ. fons ymbriū. quo ſibi diſcrepātes populi cōpulant̉. ſubſidiuꝫ in neceſſitatibus. refugium in ꝑiculis. itineris cōpendiulaborantis lucrum. De mari etiā dicit Ariſto. in li. meth̓oꝝ. omniū aquaꝝ mare eſt pͥncipium origo. eſt aquarū quies. diuidit̉in reliqua maria. Cauſa aūt ꝓpter quā fit inmari ſalſedo amaritudo eſt. qꝛ duo ſūt vapores. humidꝰ vapor ſiccus. ſubtilis et aq̄ſus. reſoluit̉ pars ſubtilior motum ſolis etremanet groſſior. calore ſolis cum calefacitefficitur ſalſum qd̓ remanet amaruꝫ. vt ſudor vrina ex aduſtione. Iit enī res amaraqn̄ remanent ꝑtes terreſtres aduſte aqueiset inſipidis ꝑtibus conſumptis. de amaritudine aduſtionis intēſioneꝫ fit ſalſedo. vtpatet in cinere ī quo aqua colata ſentit̉ ſalſaItem ariſto. in eodē. Aqua maris ſalſa grauior eſt aqua dulci. qꝛ hec groſſior. illa veroſubtilior. cuiꝰ ſignum eſt. qꝛ ouum natat inaqua ſalſa in dulci. ꝓfundius ſubmergit̉ nauis cadēs in aqua dulci qͣꝫ in ſalſa. Etideo in mari mortuo mergit̉ animal necgenerat̉. quia vincit in eo ſiccitas. Item in li.de animalibꝰ. In mari eſt aqua pōt ab eoextrahi ſalſedo. quoniā ſi homo acciꝑet vasterreum nouū crudum clauſerit eius orifiet eijceret ipſum vacuū in mari diem noctem. intrahit in ip̄m aqua dulcis. Item idēin li. meth̓oꝝ. Aque dulces eleuant̉ ꝓpter leuitutem ſuā ſurſuꝫ. et aque ſalſe deſcenduntꝓpter grauitatē ſuā deorſuꝫ. et qḋ ſalſum eſtremanet in terra dulce euaporat. Itē ideꝫlibro de elementis. Mare in actionibꝰ ſuis

imitat̉ naturam lune. qd̓ patet. qꝛ qn̄cunqꝫluna orit̉ in aliqua hora diei vel noctis. tuncflumen ingredīes mare in illa regione inorit̉ luna extendit ip̄m mare ita aqua illiꝰfluminis redit ad parteꝫ loci a quo cucurritac ſi eſſet violentiā reꝑcuſſa. et cuꝫ eſt lunain cardine inferiori. incipit aqua diminui ſicut qn̄ luna vultoriri aqua incipit augmētari. vn̄ ſicut ferrū ſequit̉ adamanteꝫ. ita mare curſū lune ſequit̉ virtutē. q̄re ſuprali. viijin ca. de luna. Itē inſpiſſat̉ quoqꝫ mare poſtaſcenſum ſtelle que vocat̉ canicula. mutatcolorem efficitur nūc viride nūc ceruleumnūc turbidum nūc clarum. Item macro. inlibro ciceronis. Occeanꝰ in incremēto luneordinem iſtū tenet. Nam pͥmo die creſcētislune fit copioſior ſolito. qꝛ tunc mare plenūeſt in ſummo. deinde minuit̉ ſecūdo. ſic deſcendendo minuit̉ vſqꝫ ad diem ſeptimū. ettūc eſt maxime in vltimo defectu. Incipit at̄paulatim creſcere iteꝝ vſqꝫ ad dieꝫ ſeptimuꝫDie itaqꝫ quolūa eſt. xiiij. qn̄ totaliter ē plena. eſt iterato mare in ſuo augmēto ſummoet iteꝝ incipit minui dies ſeptem alioſ. Itaqn̄ luna eſt. xxj. eſt iterū in ſuo mimo. Et creſcendo incipit aſcendere ſepteꝫ alios diesita qn̄ luna eſt. xxviij. tunc iterū eſt in ſuoſūmo. Et ſic ſemꝑ mare quatuor recipit immutatōnes quolibet menſe. duas ſcꝫ creſcēdo. duas in decreſcendo ẜm augmentumvel decrementū ip̄ius lune. Semꝑ itaqꝫ eſtmare in ſuo augmento vigore quādo lūaplena eſt luīe vel verſus celum vt in nouilunio. vel verſus terrā vt in plenilunio fieri coſueuit. et quanto luna in ſuſceptione ſiue inamiſſione luminis ſui plus ꝓficit vel deficittanto mare creſcit amplius aut decreſcit. It̄mare ẜm Ariſto. in li. vegetabilium. funduꝫet litus habet durum. ſolidum et arenoſumet ſignum huiuſ mare ſit ſalſum ſuper arenas eſt. quia obtinuerūt in eo partes terreelicce quia ſunt ſalſe. exiſtentia aque diuiſitlutum partes ſuas. et ideo terra mari propinqua arenoſa eſt. Inter partes vero eiusarenoſas diuerſi lapides gemmē mire virtutis ꝓcreantur. et arenarum attritu politeper vndarū maris motum ad litora iactant̉