XLiber
animaliū ⁊ reptiliū fugatiuꝰ. Omnē etiamfumū ⁊ maxime odorifeꝝ odiūt taꝫ colubriqͣꝫ ſerpentes. vt dicit Greg. Fumꝰ inſuꝑ a cibo vel potu reſolutꝰ vi caloris aſcendes adcerebꝝ neruos ſenſibiles opilat ⁊ ſomnumgenerat ⁊ ſenſus exteriores ligat. ⁊ ꝑ ꝯſeq̄nscalorē naturalē ad interiora reuocat et v̓tutem in interioribꝰ adiuuat ⁊ ꝯfortat. Si v̓ofuerit fumꝰ melācolicꝰ vel nimis acutꝰ autvenenoſus ex cibo vel potū aūt ex medicinanociua reſolutꝰ ad cerebꝝ aduolat. v̓tutemanimalē aggrauat timore generat vt in melancolicis freneſim ⁊ furore excitat. vt in freneticis ⁊ ebrioſis. obliuionē ⁊ ereſipilā generat vt in letargicis. ſenſus et rōnis vſu pͥuatvt in epilēticis ⁊ caducis. Has ⁊ ml̓tas aliaſinfert corꝑi fumoſitas peſſimas paſſiōes etnociuas. fumi etiā a terra ⁊ a mari v̓tute caloris ad ſuꝑiora attracti aerē inficiūt ⁊ ꝯdēſant. nubes ⁊ nubila generāt vētis tēpeſtatibus ⁊ alijs aeris paſſiōibꝰ fomētū ⁊ materiam āminiſtrāt. radios ſolares ī aere intcipiunt ⁊ obūbrāt. ⁊ hͨ de fumo dicta ſufficiāt.¶ De carboneCapitulum. VIArbo eſt ignis actualit̓ incorꝑatꝰ terreſtri materie ⁊vnitꝰ. vt dic̄ Raba. vn̄ ignis ꝑ ſui īcorꝑationē ꝑtibus groſſioribꝰ terreſtribusadmixtus ꝑ quandā violentiā inferius detinetur. vn̄ ſicut ignis ī flāma mouet̉ ſurſumſic carbo crepitādo ⁊ ſcintillādo gͣuitate materie deorſū inclinat̉. carbo itaqꝫ qn̄ igniturvertit̉ in ruborē. ſꝫ qn̄ extinguit̉ induit nigredinem ⁊ oīno ꝑdit pͥſtinā ignis ſpēm ⁊ decorem. vn̄ qͣnto fuerit pulcrior ex ſui ad ignē pͥma vnitate ſiue vnione tanto apparet deformior ⁊ vilior in ip̄iꝰ ignis extinctōe. in carbone aūt ſub̓alis humiditas totalit̓ ꝯſumit̉. etiō de facili rupit̉ ⁊ frangit̉ qn̄ hūor qͥ fuit cācoadherētie p̄tium ignis totalit̓ violētia exhaurit̓. ⁊ ideo in carbone extincto ps a ꝑte d̓facili rūpit̉. qꝛ nihil humiditatis ꝑ quā ꝑtescohereant in ipſiꝰ ſub̓a inuenit̉ ſic̄ dic̄ gregͦ.ꝑtibus terreſtribus ſolum remanētibꝰ ꝓpt̓dominiū ſiccitatis de facili ignit̉ ⁊ accendit̉
Sed poſtqͣꝫ accēſus fuerit facilit̓ reextinguitur. ita ꝙ in eo nihil de ignis veſtigio p̄ter nigredine reꝑit̉. nigredine enī ſua polluit ⁊ inficit qͥcq̇d tangit. carbo etiā ignitus acutiſſimuꝫ hꝫ ignē ⁊ ſumme actiuū ⁊ penetratiuūvnde ſui acumīe ferrū coqͣt ⁊ ꝑtes eiꝰ reſoluendo ⁊ relaxādo remollit. ſuo etiā acumīecaput ledit. ſub cinere āt inuolutꝰ ī ſe ignemretiuet ⁊ cuſtodit. detectꝰ aūt ⁊ frīgido aeriexpoſitꝰ ī fauillaꝝ multitudinē redigit̉ ⁊ ꝑ ſeſubito euaneſcit. vt dicit Greg. Carbo v̓o ſiignitꝰ fuerit plātas ꝯculcātis vrit et ledit. extinctꝰ v̓o qͣꝫuis vrēdo n̄ ledit tāgentē. ſtridorem tn̄ et ſtrepitū magnū facitDe ſcintillaCapitulum. VIICintilla eſt modica ignis ꝑticula ex materia igneavirtute ⁊ impetu caloris diſſoluētiſreſoluta. vnde motus ſcintillaris eſt ſubitꝰ.vi enī ignea ſubito reſoluit̉ ac ſurſuꝫ mouet̉ſed ex grauitate ꝑtis terreſtris ad centrumtandē inclinat̉. Ite motꝰ eiꝰ clariſſimꝰ eſt admodū ſtelle ⁊ luminoſus. ⁊ ꝑ diffuſionē ſueigneitatis in aere apparet vndiqꝫ radioſus.Eſt p̄terea motus eiꝰ ad modū ignis actiuꝰet virtuoſus. Nā modica ſcintilla in fungovel in ſtipula recollecta ī ignē maximū ſubito augmētat̉. aeris immutatiōe ſubito euaneſcit. ⁊ extincta nihil niſi fauillaꝫ pꝰ ſe relinquit. vento tꝑato ſeu flatū accendit̉. impetuoſo aūt extinguit̉. aerē impellēdo penetrat ⁊tamē ī penetrādo ip̄m aerē parū alterat autimmutat. quāto ignis eſt fortior tāto ſcintillaris motꝰ ſiue impetus erit maior. Ex materia viridi vel humida ſcintille groſſioreſ ⁊in ſuo effectu penetrabiliores generātur. verutamen pauciores¶ De fauillaCa. VIII.Auilla a fouendoeſt dicta eo ꝙ ignē foueat atꝫ tegatFEſt cinis modicꝰ d̓ extinctōe ſcintillaris materie d̓relictꝰ. vt. d. jſi. ē āt fauilla tenuiſ moll̓.ſubalbidā ⁊ ſic ca atꝫ leuis ī ſuꝑficie carboīs