Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

nutrimentum eſt materia. manifeſtuꝫ eſt omniū vegetabilium eſt nutritiua ſuidiffuſionem incorporationē in latum inlongum in ſpiſſum augmētatiua. Iteꝫ humiditas deꝑditorum in corꝑibus vegetabilibus animatis eſt reſtauratiua. nam percalorem agenteꝫ continue intrinſecus et extrinſecus corpora cōſumūtur et cito ꝑirentniſi reſtaurationē humidi reꝑatent̉. id̓oneceſſaria fuit continua humiditoris attractio vt continua fieret deperditi reparatio.et conſequens cibi reſtauratio vel ꝯſeruatio. eſt p̄terea humiditas inferioꝝ conſeruatiua. nam ex aggregatōne radioruꝫ ꝯtinuain aere in terra tanta fieret caloris generatio ſiccitatis inductio aer inflamareturet terre ſuꝑficies cōbureretur niſi virtus caloris actiua paeris aque humiditatē actioni eius reſiſtentē ꝓportione debita ad temperiē reduceretur. ideo vt dicit Macrob̓.Oppoſuit deus fonti caloris fontem totiushumoris vt ꝑhumoris p̄ſentiā calori oppoſita eius violentia repͥmeretur. et ſic mundimachina in eſſe debito cōſeruaretur. alioqna calore nimio ſubito ſolueretur. Itē humiditas eſt partiū terre cōiunctiua. Cante enīſiccitatis eſt terra niſi huiditate aque humectaretur quelibet eius particula ab aliadiſſolueretur. et ideo fecit natura ſpongioſos montes terraꝫ cauernoſam in multislocis et poroſaꝫ vt ſic fieret ratione vacui aeris et aque fortis attractio adiuuante ſiccitatis mitigatione ꝑtium terre ſeparabiliūvnione. Vnde quod facit ſanguis currens venas in corpore ideꝫ facit humiditas invenis terre. Rigat enim terre ſiccitateꝫ etdiſponit abilitat ad fecunditatem. Habetautē humiditas quaſdam ꝓprietates effectus primaſ et naturales. quaſdā vero ſecūdarias quodāmodo caſuales ſicut et aliequalitates. Eſt eniꝫ humiditas naturaliterlabilis fluxibilis male in ſe terminabilis. ſꝫtamen ſiſtitur termino alieno vt dicit ph̓usA centro eniꝫ ad circūferentiam eſt motiuavnde ſe diffundendo ſubiectum ſuū totaliter defluendo diſſolueret ſi aliud ei non obſiſteret quod eius fluxibilitatem per redu-

ctionem partiū ad centruꝫ terminaret. vnd̓videmus fluctuſ maris arene ſiccitate ī maris littoribus a ſuo fluxū ꝯpeſci in ſe quodāmodo reuocari. Item naturaliter mollitiua eſt. partes enī materie duras comꝑactas ſui ſubtractionē diffuſioneꝫ relaxatet rarificat remollit. Eſt tamē duratiua accidentaliter ſicut videmus in gibbis etiaꝫapoſtematibus quibuſdā in quibus cōfluunt humores frīgidi et ex frigiditate parteshumidas ad centꝝ repercutiente condenſante indurantur inſcliroſim .i. duriciaꝫ ſepe cōmutantur. Idem etiaꝫ contingit ex nimio calore partes liquidiores conſumentequibuſ conſumptis partes groſſiores compingunt̉ pariter indurantur. Iteꝫ naturaliter ē mnudificatiua. nam ſua remolliōneet partiū per quas diffunditur ab inuicemlaxatione partes ſordidas diuidit diuiſaslubrificādo remouet abſtergit vt pꝫ maxime in ipſa aqua que ſubſtantialiter humectat et maxime ſordiu purgatiua hoc maxime ſi ſubſtantiali humiditati caliditas cooperetur vt patet in tritico furfure in radicebrione etiam in ſapone in medulla fabe in conſimilibus que omnia ſordes faciei totius corporis mundificant depurātItem quia de ſe motum habet a centro ſiuemedio ad extrema cum ille motuſ ex ſe nonſit fortis multum. ſed reſpectu caloris ſit obtuſus. eſt ſiquidem ſui in latum principaliter diffuſſiua. in altu vero ſine calore eſtmultū. qͣntū eſt ſe. extenſiua ſed quādoqꝫcalor in ipſa dominat̉ et in ipſa obediēte materia humida operatur tunc in omnē partēſed maxime in altum in longuꝫ vi calorisſurſum eleuante et vſqꝫ ad extremitates diffundēte exigitur ꝓtelatur. corpora vero inquibus p̄dominatur calor humor temperatus naturaliter generaliter ſunt altioraet longiora etiā gratiliora qͣꝫ illa in quibꝰexiſtente hūiditate ml̓ta et domināte caloreparuo remiſſius oꝑante cauſa contraria inuenit̉. et id̓o homines calidi vt colerici obediente humore ſubſtantiali caloris actioniſunt alijs ſcꝫ fleumaticis longioreſ et in omnibus extremitatibus corꝑis alijs partibꝰ