Liber.III.
īmutatione ſeu deꝑditione. Iteꝫ qꝛ incorporea ē nō eſt ſenſu corꝑali peruia. neqꝫ ẜm dimenſionē extenſiua. Item qꝛ ſimplex eſt ī natura ideo nec augmenti nec detrimēti eſt inſua eēntia receptiua. ⁊ ideo nec in corꝑe maiori ē maior. nec in minori mīor vt dic̄ Auḡ.Iteꝫ qͣꝫuis ſimplex ſit ⁊ inuariabilis in ſubſtantia ſua. eſt tn̄ in potentia ſua multiplex.Nā multitudo in v̓tute ⁊ in potentia n̄ ponit maioritatē in natura vel minoritatē. ſedquo ad varios effectus eſt potential̓ multitudo in aīa. vn̄ nō eſt maior in tribus qͣꝫ invna. nec minor in vna qͣꝫ in tribus. Ptꝫ itaqꝫ multiplex aīe ꝓprietas ẜm rem ⁊ diffinitionem. lucidius aut patebit aīe ꝯditio ꝑ nominis ipſiꝰ impoſitionem.¶ Quomodo anima a gentibus nomen accepit ¶ Capl̓m. V.Nima igitur ſecūdū Iſid̓. a gentilibꝰ nomē accepit.ꝓ eo ꝙ ẜm eoꝝ opinionē ventꝰ ſit.qꝛ aerem ore attrahentes viuere videmur.Sed illud aꝑtiſſime falſum eſt. qꝛ ml̓to pͥusaīma corꝑi infundit̉ qͣꝫ aer ore capiat̉. qꝛ ingenitricis vtero ſtatim viuit̉ qn̄ a dn̄o infūditur ⁊ creat̉. Anima igit̉ d̓r eo ꝙ viuit. ⁊ corpus cui infundit̉ animat ⁊ viuificat. Spusvero d̓r. quia vitā in ſe habet ſpūalem aīaleꝫet naturalē. et qꝛ ſpirare facit ipſum corpusIdem etiā in eēntia eſt aīa et animus. ſꝫ anima dicit vitā ẜm rōnem animus ꝯſiliū. vn̄dicūt ph̓i animam .i. vitaꝫ ſine aīo. id eſt ſineꝯſilio ꝑmanere. Dicit̉ etiaꝫ anima mens. qꝛtanqͣꝫ caput eminet vel qꝛ meminit. vnd̓ hoẜm mentem d̓r imago dei. Iteꝫ multa noīaanime ſunt ita ꝯiuncta ꝙ vnum ꝓ alio ſepeponit̉ et ꝑ diuerſa noīa aīma diuerſis reſpectibus nominat̉. Anima eniꝫ d̓r dū animatet viuificat. Mens inqͣntuꝫ recolligit. Animuſdū vult. Ratio dū rectu iudicat Spusdum ſpirat. Senſus dū aliquid ſentit. Un̄et phis anime ꝓprietatibꝰ. ſcientia que aīequalitas eſt a ſenſu nomen accepit. Hucuſqꝫ Iſidorus li. xj. ca. j.De potentijs anime Capl̓m. VI.
Nima uero plures habet potētias cū ſit in ſubſtantia vna multiplicē hꝫ ꝯꝑationem ẜm qua oportuit diuerſaꝫ potentiaꝝipſius oſtendere ꝑticionē. Comꝑat̉ eniꝫ adcorpus ⁊ ad finē ſuū. ⁊ ad actu ſuū. ẜm ꝯpationem v̓o ad corpus qͥnqꝫ habet potētiasquaꝝ pͥma eſt ẜm Auguſ. ſenſualitas q̇ viseſt aīe qua mouet̉ et tendit in corꝑis ſenſusatqꝫ appetitus reꝝ ad corpꝰ ꝑtinentiū. Hacpotentia mouet̉ aīal ad appetendū delectabilia. refugitqꝫ nociua. Secūda potētia eſtſenſus ſcꝫ vis aīe qua ꝯgnoſcit res ſenſibileſet corꝑales qn̄ ſunt pn̄tes. Tertia eſt imaginatio qua aīa intuet̉ formas reꝝ corꝑaliumcū ſunt abſenteſ. Quarta eſt ratio que interbonū et malū veꝝ ⁊ falſum diſcernit. Quinta ē intellectꝰ que res nō materiales ſꝫ intelligibiles ꝯp̄hendit vt deū et angelū ⁊ hmoi.Tres pͥme potentie .ſ. ſenſualitas ſenſus etimaginatio ſunt in aīa ꝓut eſt corꝑi vnibil̓et ei influit vitā et ſenſum interiore et exteriorem ad ipſiꝰ corꝑis ꝑfectione. et he potētiehominibus ⁊ brutis ſunt cōmunes. due v̓oalie .ſ. rō et intellectꝰ ſunt in ea ꝓut a corꝑe ēſeꝑabilis ⁊ remanet ſeꝑata ſicut angelꝰ. et hͦẜm duplicē aſpectuꝫ. Reſpicit nāqꝫ ſuꝑioraet ſic intellectꝰ nūcupat̉. reſpicit ⁊ inferiora.et ſit ratio d̓r. Prout aūt anima ꝯꝑatur adfinē ſuū triplicē habet potentiā .ſ. rōnalem q̄tendit in veꝝ. ꝯcupiſcibilem qua tendit ī bonum. iraſcibilem q̄ tendit in arduū et et̓nuꝫ.In rōnali ē cognitio veri. in ꝯcupiſcibili volutas ⁊ deſideriū boni. in iraſcibili eſt fugaꝯtrarij ſcꝫ mali. Omnis itaqꝫ potētia ſic ꝯſiderata eſt cognitiua ſiue apprehenſiua veri⁊ affectiua boni vel motiua ad fugam maliDe vi igit̉ apprehenſiua ſiue rōnali oīs ſenſus orit̉. De vi at̄ motiua ꝯcupiſcibili et iraſcibili naſcit̉ omnis affectio ſiue affectꝰ. queaffectiones ſunt qͣtuor .ſ. gaudiū ſpes timor⁊ dolor. pͥme due naſcunt̉ de ꝯcupiſcibili. nāde re quā ꝯcupiſcimꝰ gaudemꝰ ⁊ gaudēdoſperamus. Due v̓o alie .ſ. timor et dolororiunt̉ d̓ iraſcibili. qꝛ d̓ eo qd̓ odimꝰ iā dolemꝰet dolendo timemꝰ. Hi ſiq̇deꝫ qͣtuor affectꝰ