42 HET AMBT BREEDEVOORT TIJDENS

van Heerde, „dat die kercken dat oer wederumb kriegen muchten,soe men den Graven van den Berge allein ein geringe verehrunge(het were ein hondert g. oder sunst) doen wolde" i), een wel heel watminder ofHciëele opvatting dan die van den Prins van Oranje 2) be-treffende de steden van Westvriesland en Waterland; men ¡sou daarwel den gezuiverden godsdienst doen oefenen, maar de kerksieraden„doen opteekenen" 3). Hiervan kwam natuurlijk onder Heerde nietsterecht. De fraaiste illustratie van de verwikkelingen te Breedevoort,vooral op kerkelijk terrein, biedt de tusschen de andere feiten doorgeweven geschiedenis van den pastoor Arnold Daniels. Het bronnen-materiaal hierover is zeer volledig te Anholt aan wezig 4).

Op tweeden Kerstdag 1571 zonden de borchmans en alle burgersen inwoners van stad en kerspel Breedevoort een onderdanig verzoek-schrift aan den pandheer, om Arnold Daniels, geboortig uit Wijk bijDuurstede, een monnik, tot pastoor te benoemen. Men had vernomen,dat Zijne Edelheid den pater te Schaer wilde ontzetten van het pastoors-ambt te Breedevoort en een ander, die niet Gods Woord en bedieningder heilige Sacramenten aan de inwoners zou leeren en hen troosten,in diens plaats stellen. Van Daniels evenwel wist men, daar men hemreeds een tijdlang gehoord had, dat hij een zuiver Christelijke Katholiekeleer verkondigde, een onstraffelijk leven leidde naar Paulus' leer, „zoodatwij, daardoor verbeterd, onze zonden leeren erkennen, waarachtige boetedoen en door het geloof aan Christus, onzen eenigen Zaligmaker,zooals door de prediking van Gods Woord geschiedt, waarlijk zaligen voor het eeuwige leven bereid gemaakt zullen worden".

Het is uitgesloten, dat Dietrich van Bronckhorst voornemens zouzijn geweest om een niet goed-Katholiek pastoor aan te stellen, alzouden de eerste woorden van dit stuk misschien tot zulk een ver-moeden aanleiding kunnen geven. Veel aannemelijker is echter, datmen niet vreesde voor een Protestantsch-gezind herder, maar voor eenluiaard. Wij wijzen echter op de woorden, waarmede men ArnoldDaniels aanbeval, en waarin „Katholiek" wel voorkomt, maar overigensProtestantsch geargumenteerd wordt. Hce dit alles zij, Daniels werd,natuurlijk na officiëele goedkeuiing van den Archidiaken te Münster,aangesteld.

Van hem heeft Dietrich echter eilende beleefd. Hij moet in dezentijd een soort reizend prediker zijn geweest. Een jaar later krijgt mende verklaring, dat frater Arnoldus Daniels, metselaar uit Wijk, den

1) Bijlage VIII, vgl. J. van Vloten, Nederlands opstand tegen Spanje, 1572—1575,biz. 47, en bijlage XXXI. Instructief is 00k het verhaal, hoe Van den Bergh het kasteelTautenburg bij Vollenhove, dat reeds vanwege Sonoy bezet was, kort en ruw voor ziehopeischte, bij Bor, uitg. 1601, fol. i28r.

2) O.a. in zijn berichtschrift aan Sonoy en in andere stukken uit dezelfde maand April1572, Groen, Archives, t. Ill (20 en 27 April).

3) Wagenaar, VI, biz. 362; naar Bor, Vide boek, biz. 272 (375). Hoe Willem van denBergh elders handelde in dit opzicht, zie Tadama, a. w., biz. 100, 101.

4) Stukken van 26 Dec. 1571 —19 Aug. 1573.