Anhänge. 275
Ulis diebus inter heresium umbras umbrarumque multiplices scissuras diuine stelleper spiritus sancti afflatum in ecclesia flammas extulere choruscas: Iheronimum inJudea, Ambrosium in Italia, Augustinum in Affrica aliosque similes quaquauersumper orbem ueritatis testes, ut Martinum, Hilarium, Athanasium, ut Theophilum, utJohannera Crisostomum. Horurn in medio, quasi Stella matutina, quasi sol refulgens 5in uirtute sua claruit sacerdos permagnificus, pontifex egregius, magnus et gloriosusSeruatius. Tempore illo emersit heresium uulnerifica tabes, tanquam liuida mors,regnum Antichristi introducens, cum Arrius orbem polluit mediterraneum, MachametusSarracenos et Egyptum, Archibutius Armeniam, Manichea lues Africam alieque mun-dum innumere similes undique pestes, ut Proclianus, ut Donatus, ut Coluthus, ut 10Florinus. Nee fuit pax inter lucem et tenebras, inter orthodoxos et hereticos, quorumalii malignitate ypocrisi dolisque confligebant; at orthodoxi zelo karitatis, ostensioneueritatis manifestisque uirtutibus resplendebant et, ut ait Salomon: 'Contra bonummalum, contra uitam mors, contra iustum peccator.' Inter omnes preeipuus catholiceueritatis assertor eminebat Seruatius hereticorum semper et ubique inpugnator acer- 15rimus. Verum Satan antiquus ille, qui sanetum Job a planta pedis usque ad uerticemulcere pessimo percussit, quique apostolos ad cribrandum uelut triticum expetiuit,idem ipse pristina diritate contra Seruatium Octauienses concitauit. Murmure quippeex detractoribus orto clamitabant, quid sibi cum aduena ignoto? Illum ignorareiuridicalia terre, non frequentare curias, non amare glorias aulicas, gaudere solitudine 20et silentio, res et honores Tungrensium ex eius inerti ocio prorsus labi retro. Effrenataigitur seditiosi tumultus erruptione, tanquam ad latronem tota irruerunt debachationeuixque abstinentes uulneribus proeul urbe pulsum abiecerunt. Ipse uero, ut erat vulttiSerenissimus, mente letissimus in omnibus Ins gratias agens deo, quia hec meruitpati pro eo, cum paucis clericis et monachis deum timentibus urbem egressus est 25protinus eunetisque castellis et opidis, que erant in cireuitu, illustratis atque in fidedigne confortatis domino agente Traiectum se contulit ibique deineeps in summapace quieuit, id semper orans, id semper exposcens, ut nauiculam Tungrensis ecclesieab imminentis periculo naufragii saluare dignaretur et tueri Jehsus Christus. Eratautem in eodem opido ecclesia non admodum magna, sed parua et nimis decora, 30habens pulcre uisionis, hinc sata et montana, hinc ualles atque prata, undiqueterram incolis et omnibus bonis refertam. Et hec sita erat in uia, que appelaturregia. Hanc nimirum uiam per uniuersum mundum de regno in regnum iubenteAugusto Cesare nascente Christo saluatore faetam esse audiuimus, hoc quoque scrip-tum nouimus. Ab ortu uero solis habebat hec basilica de magnis et nobilioribus 35fluuiis terre nostre fluuium Mosam, a latere uersus austrum alterum sed paruulum.lila autem euntibus uia de regno Francorum in Saxones aliasque nationes. Hie erattransitus. Vnde et hec ciuitas non incongrue dicitur Traiectum. Populum illicmanentem olim conuertit ad Christum sanetus Maternus, dum transieret de ciuitatein ciuitatem, in quibus fuerat episcopus, et hec reuera urbes: Colonia, Treueris, 40Octauia. In opido quoque supra memorato et in loco ab incolis postea dicto aggerepublico idem pontifex Oratorium construxisse et in honore prineipis apostolorumdicitur consecrasse. In quo tunc residens beatus Seruatius, athleta dei fortissimus,diuinum officium frequentabat populumque deuotissimum doeuit semper et monuit.Recolens autem, quia ualde quiete mentis erit, qui deo seruiet, fugit populorum 45frequentiam et in loco oeculto iuxta basilicam parauit sibi cellulam, in qua remotusa plebe multis diebus militauit deo. Quia uero uidenti creatorem angusta est omniscreatura, in eodem sincerissime contemplationis speculo reuelante sibi spiritu saneto
18*