Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi.Iohannis Ca.IIII Nico. de lyra

5 qꝛ iā eſt in te vir qͥ pōt credere ⁊ ideo crede qꝛa §cū ablata vmbra lux veritatꝭ irradiauerit v1appareat in locis nō eē deum ſꝫ ī puris mētibus.a mihi: qꝛ vēniet hora qn̄ neqꝫ ī mō pte hͦ: neqꝫ ī hieroſolymis adorabi-ſ qꝛ veri iudei nō eſtis.tis pr̄eꝫ. Uos adoratꝭ qd̓ neſcitꝭ: da ſ quoꝝ patribus ꝓmiſſus ē xp̄s.§ ꝑ legem ⁊ ꝓphetas.nos adoramꝰ qd̓ ſcimꝰ: qꝛ ſalꝰ ex fa §cū ſpūs poſt reſurrectionē meā dabit̉.iudęis eſt. Sed venit hōra et nūc sI cū aliqui mihi firma fide adherent.bē: qn̄ veri adoratores adorabūt hI non de vanis.c patrē ī ſpiritu ⁊ vitate. Naꝫ ⁊ paa § adorātes in ſpiritu ⁊ veritate agnitionis.ter tāles quęrit qͥ adorent eum.I quia.d Spūs ē deꝰ: ⁊ eos qͥ adorāt eū: ī lſpū ⁊ ꝟitate oportet adorare. Di m§ quaſi veniet.cit ei mulier: Scio qꝛ meſſias vefinis legis ⁊ ꝓphetaꝝ.fnit: qͥ dicit̉ xp̄s. Cū gͦ venerit: ille 8§ q̄ ad cultū ſuū ⁊ patris ꝑtinentnobis annūciabit om̄ia. Dicit eig ieſus: Ego ſum qui loquor tecū. pEt cōtinuo venerūt diſcipuli eiꝰ 4h ⁊ mirabāt̉ quia cū muliere loqueibatur. Nemo tamen dixit qͥd q̨̄­ riris: aut quid loqueris cū ea? Re­ s2I hydor grece aqua latine: inde hydria.liquit ergo mulier hydriā ſuam ⁊abijt ī ciuitatē: ⁊ dicit illis homi­ tknibus. Uenite ⁊ videte homineꝫ vqui dixit mihi omnia q̨̄cūqꝫ feci.a §exitur a ciuitate cū exitur a mūdanisNunquid ipſe eſt chriſtus? Exiē 5.§nota facilitatem gentium ad fidem ⁊ duriciaꝫideorum.F ignorarūt gͦ d̓ ciuitate ⁊ ve̓niebāt ad eū.

a Qn̄ neqꝫ ī mō. Ecce pariter mons veſter ⁊ tēplū iudeoꝝ reprobabit̉: ſꝫ ī hͦ eſtꝭimpares ꝙ vos ſamaritani adoratis qͣneſcitis: ſꝫ nos iudei non oēs ſꝫ electi: acoramꝰ qd̓ ſcimꝰ: qꝛ nobis cognitio dei teſtamētuꝫ: ꝓphetiaꝓmiſſa: de nobisxp̄s. ⁊ hͦ eſt: qꝛ ſalꝰex iudeis eſt. ſedqͣꝫuis ita ſimꝰ differētes: tn̄ nō p̄fero locū iudeorumloco ſamaritanōꝫet hͦ ē ſꝫ venit hora⁊ nunc. b. Qn̄veri ado. Priuſqvenirē in carne nemo potuit adorare patrē ī ſpū ⁊ viritate p̄ter patriarchas et ꝓph̓as:bus mea incarnatio reuelata fuit: ſꝫꝑ meaꝫ p̄ſentiā incarne fiēt veri adoratores. c. Iſpū ⁊ ve. Nō in teplo: nō in hoc mōte: ſꝫ interiꝰ in intimo tēplo cordis.in veritate cognitionis patrē eſſe adorādū.eſt deus. Cūſit ſpūs ⁊ nnon q̄ritlocū: montēel tluꝫoret̉: Seſpūs purꝰ ē eiꝰplū in qͦ oret̉: nō d̓viſibilibꝰ q̄ trāſeunt: ſed de eternisq̄ veritas ſunte Scio qꝛ. Iā ꝑꝟba docētꝭ amplius ꝓuecta ſcit a qͦꝑfecte debeat inſtrui .i. a meſſia.f Ille ānū. Qualiter ſpreto tēplovel mōte in ſpirituet ꝟitate adoremoſtēdet: et abiectꝭvmbriſ ꝟitate illuſtremur. g Egoſū qͥ lo. Que veturū expectas veniſſe cognoſce: ⁊ adducto tecū viro qͥ te regat q̄ fidei ſūt neceſſaria diſcere labora. Et qꝛ ſciebat iā qͥs eāpoſſet docere cū eū iā docētē nō agnoſceret: digna erat cui ipſe ſe manifeſtaret. vn̄dicit: ego ſū meſſias. qͣ manifeſtatiōe accepta nō habet qͥd vltra q̄rat. vn̄ ſeqͥt̉: Reliqͥt gͦ hydriā ⁊cͣ. Sꝫ euāgeliſta interſeritde diſcipul̓. h. Et mirabāt̉. nō mirant̉ꝙ cū muliere loqͥt̉ cū qͥbꝰ loqͥ ꝯſueuerat:ſꝫ qꝛ cū alienigena: ignorātes myſteriumeccl̓ie de gētibꝰ future. Et non malū ſuſpicant̉ ſꝫ clemētiā mirāt̉: qꝛ gētilē erroneaꝫdocet: ſicut qui venit q̄rere qd̓ perierat.i. Reliqͥt gͦ. Audito ego ſū: iā habēs ī intellectu mulier chriſtū caput viri: reliquithydriā .i. cupiditatē ⁊ cucurrit euāgelicare. hic diſcāt euāgelizaturi prius deponere curā: ⁊ onus huiꝰ ſeculi. k. Uenite⁊ videte. Pedetentim inducit ad veritatem illos rudes: nec ſtatim affirmat xp̄mIne iraſe

a Ueniet hora .ſ. tēpus publicationis euāgelij. b. Qn̄ neqꝫ in mōte hoc. quiacultꝰ gentiliū tūc ceſſauit. c. Neqꝫ in hieroſolymis adorabitis patrē. qꝛ tēpluꝫdiuina diſpoſitiōe deſtructū eſt. xlij. anno poſt paſſionē xp̄i: vt ſic deuotio ppl̓i curreret ad xp̄m: ⁊ ex gētilibꝰ a iudeis fieret vnꝰ ppl̓s chriſtianus: ſubtracto eo qd̓ impediebat hāc ꝯiūctionē ex vtraqꝫ ꝑte: qꝛ idolatria gentiliū erat abominabilis iudeis: ⁊ onus cerimoniaꝝ legaliū erat. importabile gentilibus. ⁊ ideo ꝑ xp̄m vtrūqꝫ ē amotū ꝑ publicationē euāgelij. ideo ex iudeis ⁊ gētilibꝰ factꝰ ē vnꝰ populꝰ chriſtianꝰ.⁊ ſic patet ꝙ xp̄s eam inſtruxit de vero cultu diuīo ī ꝓximo futuro: qꝛ idolatria gētiliū ⁊ cerimonie iudeoꝝ ꝯuertēda erāt in ſpūalē noue legis cultuꝫ diuinū: verū tn̄ qꝛ an̄publicationē euāgelij cultꝰ iudeoꝝ erat licitus ⁊ bonus:nō ſic aūt cultꝰ gentiliū. ideo ſubdit ſaluator: d Uosado. qd̓ neſcitis. attribuere enī deo illud qd̓ ſibi nō cōuenit vt ꝙ ſit corporeꝰ: vl̓ aliqͥd hmōi: eſt ip̄m neſcire: hͦ aūtfaciebāt gētiles ⁊ maxime iſti ſamaritani. iudei ꝟo habebāt verā cognitionē de deo: vt d̓r Pſal. lxxv. Notus ī iudea deꝰ. ideo ſequit̉: e. Nos adoramꝰ qd̓ ſcimus. Et qꝛvera cognitio dei ꝑ legem ⁊ ꝓph̓as erat ꝯceſſa ppl̓o iudaico: ſicut ⁊ alia bn̄ficia ſpūalia ⁊ diuina: ꝓpter hoc ꝙ xp̄serat naſciturꝰ ex eis. id̓o ſubdit̉: f. Quia ſalꝰ ex iudeiseſt .i. ſaluator ex eis expectat̉. ⁊ qꝛ ꝑ ip̄m ſaluatore cultuscerimonialis legis ꝯuertēdus erat in ſpūalē ritū noue legis: vt dictū ē. ideo ſequit̉: g. Sed venit hora ⁊ nūc ē.qꝛ a tꝑe p̄dicationis xp̄i incepit publicatio euangelij: perquā introductꝰ eſt verꝰ et ꝑfectꝰ cultꝰ diuinus. vn̄ ſequit̉:h. Qn̄ veri adoratores ⁊cͣ. ꝑ hͦ excludunt̉ figurales cerimonie legis. i. Et veritate. ꝑ hoc excludit̉ falſitas queerat in cultu gentiliū: qꝛ vtrūqꝫ amotū ē ꝑ xp̄m: ⁊ ꝙ taliscultus noue legis ſit deo acceptꝰ: oſtenditur diuina acceptatione cum ſubdit̉:z. Nā ⁊ pater q̄rit tales qͥ ado.eū ex aſſimilatiōe ad deū q̄ eſt ſpūalis nature. ⁊ id̓o ei magis ꝯfirmamur ꝑ ſpūalia qͣꝫ corꝑalia. ⁊ hͦ eſt quod d̓r:l Spūs ē deꝰ ⁊ eos qͥ adorāt eū in ſpū ⁊ ve. opor. adorare. qꝛ oratio eſt aſcēſus mentis in deū: ⁊ ideo reqͥrit cōformitateꝫ ad ip̄m ẜm ꝙ eſt poſſibile. m. Dicit ei mulier.Hic ponit̉ mulieris reſpōſio. erat enī opinio nō ſolū apd̓iudeos: ſed etiā apud ſamaritanos ꝙ ī aduentu meſſie inſtruerent̉ ꝑfecte de omnibꝰ ꝑtinentibꝰ ad ſalutem. ⁊ ideomulier non capiēs ad plenū ꝟba xp̄i: dicit ſe ⁊ alios tēpore meſſie de his ad plenū inſtrui. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit̉: Dicitei mulier: ſcio qꝛ meſſias venit .i. in ꝓximo venturꝰ eſt: ſicut eī dictū eſt: Samaritani receperūt quinqꝫ libros moyſi. ⁊ Gen̄. xlix. datur ſignū de aduentu chriſti .ſ. tranſlatioregni iudeorum cum dicit̉: Non auferet̉ ſceptrum d̓ iudaet dux de femore eius donec veniat qͥ mittendus eſt. Ipſiautē videbant hoc eſſe completū tempore herodis regisſub qͦ natꝰ ē xp̄s. et ideo apud eos erat fama cōmunis ꝙxp̄s erat de ꝓximo vēturus. ⁊ ideo ſic loquedat̉ mulier:qꝛ ex fama cōmuni audierat. n Qui d̓r xp̄s .i. vnctꝰ.qꝛ xp̄s expectabat̉ rex ⁊ ſacerdos: ⁊ vtrunqꝫ officiū ꝑ vnctionē accipiebat̉. o. Cū gͦ venerit: ille nobis annūciabit oīa. ad ſalutē neceſaria q̄ ſūt nūc occulta. Igit̉ ieſusvidēs eiꝰ deuotionem ꝯueniēter ſe ei reuelat dicens:Ego ſū qͥ loquor tecū. q. d. mō eſt tp̄s veritatꝭ reuelanle. q. Et cōtinuo. Hic ponit̉ fructus ꝯn̄s ex doctrinaxp̄i: qꝛ hec mulier edocta a xp̄o ſtatim init ad ciuitateꝫ: etuidit̉ gͦ in duas. qꝛ pͥmo ponit̉ mulierꝭ receſſus. ſcd̓o ex hͦ ſequēs ppl̓i acceſſus. ibi:adduxit ad ieſū ppl̓i multitudinē ad credēdū paratā. DiExierūt. Receſſit igit̉ mulier a xp̄o: qꝛ ceſſauit loqͥ cū ea veniētibꝰ diſcipulis de ciuitate. ⁊ hͦ ē qd̓ d̓r: Et ꝯtinuo venerūt diſcipuli eiꝰ ⁊ mirabant̉: qꝛ cū muliere loquebat̉: nō ꝓpter ſuſpitionē aliquā: ſꝫ mirū erat ꝙ tātus doctor alloq̄bat̉ vnā ſolaꝫmulierē pauperculā ⁊ gentilē: qꝛ videbat̉ eis parua aut nulla vtilitas cuꝫ tn̄ eſſetmagna: vt patebit ex ſequētibꝰ. r Nemo tn̄ dixit: qͥd q̄ris aut qͥd loq̄ris cū ea.ſciētes ꝙ eiꝰ locutio cū muliere nō fuit inutilis ⁊ vana qͣꝫuis hͦ nō viderēt. qd̓ ptꝫex ſequēti effectu: qꝛ mulier edocta a xp̄o ex feruore denunciādi qd̓ audierat.g. Reliqͥt gͦ hydriā ſuā mulier ⁊ abijt ī ciuitatem. qꝛ oblita aque neceſſarie ad vitā corporalē: cucurrit ad denūciandū aquā ſapiētie q̄ ē neceſſaria ad vitā ſpūalē.vn̄ ſequit̉: t. Et dicit illis hoībus .i. oībus exiſtentibꝰ ī ciuitate. v. Uenite⁊ vidēte hoīem qͥ dixit mihi oīa quecūqꝫ feci. Ex quo ptꝫ eiꝰ deuotio: qꝛ non veret̉fateri turpitudinē ſuā: vt eos adducat ad xp̄i p̄dicationē. x. Nūqͥd ip̄e ē chriſtus. q. d. ſic videt̉ ꝑ effectū. y. Exierūt. Hic ꝯn̄ter ponit̉ ppl̓i acceſſus ad xp̄m.Et diuidit̉ in tres: qꝛ euāgeliſta pͥmo incipit deſcribere hunc acceſſum. ſecundo interponit inſtructionē diſcipuloꝝ. ibi: Interea. tertio reuertit̉ ad ꝓpoſituꝫ. ibi: Exciuitate aūt. Circa pͥmū ſciendū ꝙ ſamaritani erant in ſuſpenſo de aduētu xp̄i deꝓximo: tum ꝓpter impletionē tꝑis: vt dictum eſt: tum ꝓpter p̄dicationē iohānisp̄dicātis xp̄i aduentum de ꝓximo: cuius p̄dicatio tunc erat famoſa. ideo faciliuscrediderunt verbo mulieris. ⁊ hoc eſt quod dicit̉: Exierunt ergo de ciuitate ⁊ vez nerūt ad

S

D

B

qnid̓anidanqro ponorphice.2. Coꝝ 3.

F 3