Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ReplicaIohānisCa. III Replica

Rat aūt hō ex Ca. III b4a qͥ credūt reſurrectionē: ꝑ hoc abalijs diuiſi.quaſi nota nomē.b phariſęis nicodemꝰ novnus de principibus.mine prīceps iudęoꝝ. Hic venitͦ§ ad luce. F ip̄e ī tenebris ē nō lux: qꝛ nō renatꝰad ieſū nocte ⁊ dixit ei? Rabbi: fFa deo ad celeſte magiſteriū veniſſe: cū illo deūſcimꝰ qꝛ a̓ deo veniſti magiſter.eſſe ſed ip̄m deū eſſe nō cognouit.a § q̄ vidit in paſca fieri ab eo.Nemo enī pōt hec ſigna facere q̨̄stu facis niſi fuerit deꝰ cū eo. Re­ hd ſpōdit ieſus ⁊ dixit ei: Amē amē i§. i. niſi ſpūalē intellectū ſymboli ꝑcipiat.ē dico tibi: niſi qͥs renatꝰ fuerit dea ſ qd̓ ē ex greco deſurſū. b §. i. nō pōt cognoſcere me qͥ ſū regnū patris: qui ſū viſio veritatis.nuo non pōt videre regnum dei. ka § qui ſolā carnalē natitatē nouit q̄ nō pōt denuo fieri: ideo modū ſecde querit.Dicit ad eū nicōdemꝰ: Quō pōthō naſci cum ſit ſenex? Nunquid mpōt ī vētrē matris ſuę iteꝝ intro§modū ſecūde natiuitatis oſtēdit.ire ⁊ renaſci? Rn̄dit ieſus: Amen ᵍͣamē dico tibi: niſi quis renatus

auſteritatē on̄dit ꝙ potiꝰ fuit ī ea admirabil̓ qͣꝫIohāne qͥ nūqͣꝫ. xl. ꝯtinuis diebꝰ ⁊ noctibꝰ ieiuſi aliqn̄ cū pctōribꝰ ⁊ publicanis māducauit: īſitā tenuit: qͥnīmo maiori ꝑfectione hmōi actꝰ ēhānes ieiunauit. Oꝑa enī cōdeſcēſionis ⁊ īꝑfefuga ⁊ loculis ⁊ hmōi ꝯuerſatiōe cū pctōribꝰ īunt īꝑfectionē. nō ē igit̉ ꝓprie dictū xp̄m inceſſictioni: vl̓ via ꝯͣria ad ꝟtutē quācūqꝫ ꝑtinēte. Idictū ꝙ xp̄s nihil oſtēdit niſi miſericordiā ⁊ iuDlo. ordiCa. IIIMat āthomo.ex. Hicerat vnꝰ ex hisqͥ ꝑ ſigna crediderant.b Aicodemꝰ noīe. Nicōdemꝰ victoria ppl̓i. vl̓ victor ppl̓i: geſtās figuramoīm qui ex iudaico ppl̓o inxp̄m credētesꝑ fidē vincūtmūdū. Nicodemꝰ vel ēfigura cathecuminoꝝ qͥ fidē habēt ſꝫ nōduꝫ baptizatiqͥ ī qͣdā nocteſacr̄orū accedūt. Uel ē forma eoꝝ qͥ ꝑfecte credūt: ſedtn̄ lucē ꝑfectorū operū nondum habēt: timētes carnalium cogitationū vl̓ actionūvel infideliū iudeoꝝ impetū: fide ſolacolloquio xp̄i fruētes: bonoꝝ opeꝝ fiduciā nō habētes. c. Hic ve ⁊cͣ. Noxſignificat lr̄aꝫ legꝭ: vl̓ ignorātiā cordisvel timorē. Et nocte iō forſitā venit qꝛmagiſter ī iſrl̓ palā diſcere erubeſceretvel ꝓ metu iudeoꝝ. Hic qꝛ prudenteraꝑta ſigna notauit: pleniꝰ myſteria fidei reqͥrit: ⁊ iō meruit doceri de deitate xp̄i ⁊ ip̄iꝰ vtraqꝫ natiuitate: de paſſion: d̓ reſurrectione ⁊ aſcēſione: d̓ ſcd̓ageneratione ⁊ ingreſſu regni celoꝝ: etd̓ alijs pluribꝰ rn̄dit ieſus: d. Amēamē di. ti. Nō īterrogāti ſcd̓am natiuitatē exponit ne credat nicodemꝰ ſolā fidē: qͣpropt̉ viſa ſigna crediderat ī ieſūſufficere ad ſalutē: abſqꝫ ſpūal̓ regenerationis ꝟtute ⁊ abſqꝫ ſacr̄is. Etiā qhoīeꝫ puꝝ ītelligebat eū nicodemꝰ vioh̓eꝫ baptiſtā vl̓ quēlibet ex ꝓph̓is: iōīcepit eū inſtruere ieſus d̓ ſcd̓a regeneratiōe qͣ ītelligit eū filiū dei: ⁊ ſe poſſefiliū dei fieri. Augꝰ. Scd̓a natiuitaſd̓ qua docet ieſus ſpūalis ē: q̄ ē ex deo⁊ eccl̓ia ad vitā: ſꝫ ille ſolā carnalē ſapit: q̄ ē ex adā ⁊ eua ad mortē. ſꝫ ſic̄ canalē dic̄ iſte nō poſſe iterari: ſic ⁊ ſpūal̓a qͦcūqꝫ facta n̄ pōt iterari. Ex ſemīe eīveri abrae ſūt nati ſiue ꝑ liberā ſiue ꝑancillā. e Niſi qͥs. Neceſſariū ē vſibile ſacrāmētū aque ad ablutionē viſibil̓ corꝑis: ſic̄ ē neceſſaria doctrīa īuiſibil̓ fidei ⁊ ad ſctīficatiōeꝫ aīe īuiſibil̓.☞S Ex aqͣ

cludere oꝑa ſuꝑerogatiōis ⁊ auſteritatꝭ: falſū eſt: infirmis eīcōdeſcēdere ⁊ oꝑa īꝑfecta ex maxima ꝑfectione facere ꝓ locotꝑe ⁊ oportunitate: nō eſt via ꝯtraria incedere: nec neceſſariūeſt dicere xp̄m funiculos de ligatura boum ꝓ flagellis faciēdis recepiſſe: vt vult Bur. Sicut enī boues ꝑ funes ducunt̉:ita ꝑ flagella ire cōpellūt̉: quapropter ita cito xp̄s inueniſſetducētiū flagella ſicut funiculos. Tantū videt̉ Bur. odiū cōtra poſtil. huiſſe ꝙ nō potuit pacifice loqͥ: ſed videt̉ frequēter occaſiones queſiſſe ad ſenſū lr̄alem modicū ꝑtinentes. Nico. de lyraRat aūt hō. Poſtqͣꝫ euāgeliſta declarauit Ca. IIIxp̄i diuinitatē ꝑ nature īmutationē: h̓ idē declarat ꝑgre reformationē de qua prīcipaliter agit: qꝛ ad hͦ euāgeliū deſcripſit. Et diuidit̉ ī duas: qꝛ primo agit de ſpūali regeneratione baptiſmi ī quo p̄dicta reformatio inchoat̉. ſcd̓ode collatione multiplicis ſpūalis bn̄ficij: in quo reformatiocōſūmat̉. ſcd̓a incipit ca. v. Poſt hec erat. prima in duas: qꝛprimo agit̉ de generatiōe ſpūali quo ad iudeos. ſcd̓o ꝓut deriuat̉ ad extraneos ca. ſequē. Vt gͦ cognouit. prima ī duas:qꝛ prima deſcribit̉ ſpūalis generatio. ſcd̓o diſtīguit̉ a iohannis baptiſmo. ibi: Poſt hec venit. prima ī duas: qꝛ primo docet xp̄s regeneratiōis ſpūal̓ neceſſitatē. ſcd̓o eiꝰ modū ſiue qͣlitatē ibi: Dixit ad eū nicodemꝰ. tertio efficacie ip̄ius cauſaꝫſiue rōnē. ibi. Rn̄dit nicodemꝰ. Et qꝛ docet iſta rn̄dendo ad īterrogata: ideo prima diuidit̉ in duas: quia primo poniturnicodemi interrogatio. ſcd̓o ſubiungit̉ xp̄i reſpōſio. ibi: Reſpōdit ieſus. Circa primū deſcribit̉ prima cōditio interrogātis. cū d̓r: Erat aūt hō ⁊cͣ. Iſte enī fuit vnꝰ illoꝝ de qͥbus dictū ē p̄cedēti ca. ꝙ multi crediderūt in ieſū vidētes ſignaēfaciebat. Et quia ibidem ſubdit̉ ꝙ ieſus nō credebat ſemeripſū eis ſecreta fidei reuelando: iō iſte nicodemꝰ venit ad ieſum in ſecreto ⁊ extra turbā alioꝝ: vt ab ipſo pleniꝰ inſtrueretur. ſequit̉: b Ex phariſeis. qꝛ erat de ſecta eoꝝ. Ipſi auteꝫcōfitent̉ reſurrectionē ⁊ ſpūales creaturas: d̓ qͥbus loquebatur xp̄s: ⁊ iō ex hoc erat quodāmō diſpoſitꝰ ad audiēdū doctrinā eiꝰ. c. Nicodemꝰ noīe. Hoc exprimit̉ ad oſtēdēduꝫfamā ip̄ius. d. Princeps iudeoꝝ. In hoc oſtendit̉ dignitas eiꝰ. tūc enī ppl̓s gubernabat̉ ꝑ doctores ⁊ ſacerdotes. lꝫenī xp̄s primos vocatos ad fidē voluerit eſſe ſimplices vt īpluribꝰ: ne doctrina fidei ſapīe humane aſcriberet̉. ita etiā aprincipio vocauit aliquos litteratos: ne ipſa cōtēptui haberet̉: quaſi a ſolis ſimplicibꝰ recepta. e. Hic venit ad ieſumnocte. Nō enī audebat venire in palā ne de ſynagoga expelleret̉: ſicut d̓r. jͣ. ix. ca. de parentibꝰ ceci nati: ꝙ ꝓpter hͦ nonaudebāt xp̄ꝫ cōfiteri. f. Et dixit ei: Rabbi ſcimꝰ qꝛ ⁊cͣ .i. certū ē mihi ꝙ tua doctrīaeſt vera ⁊ a deo data ⁊ nō humanitꝰ cōficta. ⁊ ſubdit cām dicēs: g. Nemo enī poteſt hec ſig. fa. ⁊cͣ. Sicut enī certitudo veritatis hr̄ ī his q̄ ſubiacēt facultati naturalis rōnis ꝑ reductionē ad prīa pͥncipia. ita hr̄ ī his q̄ excedūt rōnē ꝑ vera miracula q̄ ſūt ſufficiēs teſtimoniū ꝙ doctrina ꝑ talia cōfirmata ꝓcedit a veritate prīa: minꝰ dixit ille nicodemꝰ ⁊ plꝰ ſignificauit: qꝛ ꝑ talē ꝯfeſſione on̄dit ſe deſiderare ab eopleniꝰ informari. h. Rn̄dit ieſus. hic deſcribit̉ xp̄i rn̄ſio: qꝛ videbat nicodemumhumilit̓ ⁊ vere q̄rere doctrinā xp̄i: qͣꝫtū ad ſecreta fidei: ⁊ iō incepit a prīo ſacramēto .ſ. baptiſmo qͥ ē regeneratio ſpūalis: ⁊ ꝑ ꝯn̄s neceſſaria ad ſalutē. ⁊ hͦ ē qd̓ d̓r: Rn̄dit ieſus ⁊ dixit ei: i. Amē amē dico ti. niſi qͥs re. fu. denuo .i. iteꝝ ꝑ generationemſpūalē. k. Nō pōt vi. re. dei. Uiſio eī dei ꝑ eēntiā ſibi ſoli cōpetit ꝑ naturā: hoībꝰaūt cōpetere n̄ pōt niſi ꝑ gr̄aꝫ ꝑ quā trahūt̉ hoīes qͦdāmō ad naturā diuinā: vt hr̄Pe. j. Magna ⁊ p̄cioſa ꝓmiſſa donauit: vt ꝑ hͦ efficiamini diuīe nature ꝯſortes.hͦ aūt nō pōt eē ꝑ generationē carnalē q̄ ſolū facit filios hoīm: ⁊ iō adhuc reqͥrit̉ regeneratio ſpūal̓ ꝑ quā hoīes ſūt filij dei. ⁊ ꝑ ꝯn̄s heredes vite celeſtꝭ. Sꝫ ꝯͣ hͦ videt̉qꝛ pr̄es veterꝭ teſta. ſaluati ſūt: qͥ tn̄ nō fuerūt baptizati. Dicēdū ꝙ tūc nō erat ī p̄cepto. ꝯſecuti tn̄ ſūt ſpūalē vitā ꝑ gr̄aꝫ ī fide xp̄i vēturi: ⁊ ſic habuer̄t rē baptiſmi: habuerūt etiā ip̄m ī figura ī aliqͦ corrn̄dēte ꝑ qd̓ tollebat̉ pctm̄ originale. l. Dicit adgeneratiōis ſpūalis. ⁊ diuidit̉ ī duas: qꝛ ꝑeū ⁊cͣ. h̓ ꝯn̄r doc et xp̄s modū ⁊ qͣlitatēmo ponit̉ nicodemi obiectio. ſcd̓o xp̄i rn̄ſio. ibi: Rn̄dit ieſus. Xp̄s eī dixerat eē neceſſariū ad ſalutē regenerari. iō vt modū hmōi regeneratiōis meliꝰ ītelligat: arguitꝯͣ p̄dicta dupl̓r. Prīo mō ex etate: qꝛ ille qͥ naſcit̉ e puer: a ſenectute ꝟo n̄ pōt aliqͥsredire ad puericiā. gͦ regeneratio videt̉ īpoſſibil̓. ⁊ hͦ ē qd̓ d̓r: Dicit ad eū nicodemꝰ:quō pōt hō naſci cū ſenex ſit? Erat aūt aſſuetꝰ ſenſui lr̄ali: ⁊ iō arguit d̓ generationecarnali. Scd̓o arguit ex quātitate naſcētꝭ q̄ ē parua: vt poſſit īcludi ī vt̓o mr̄is. ⁊ iōvidet̉ īpoſſibile ꝙ ille renaſcat̉ qͥ iā ē ꝑfecte quātitatꝭ. ⁊ hͦ ē qd̓ d̓r: m. Nūqͥd po.ī vē. ⁊cͣ. q. d. nō: qꝛ quātitas nō ꝑmittit. n Rn̄dit ieſus. hic ponit̉ xp̄i rn̄ſio. ⁊ diuidit̉ in duas: qꝛ primo ponit̉ eiꝰ rn̄ſio. ſcd̓o ad hͦ inducit̉ exemplū. ibi: Spūs vbivult. In prima igit̉ ꝑte dicit ꝙ illa regeneratio de qua loquit̉ nō eſt carnalis ſꝫ ſpiritualis: ⁊ iō nō valēt argumēta q̄ ꝓcedūt de generatiōe carnali: ꝓpt̓ qd̓ modū hunē di. ti. niſi qͥs reius regeneratiōis ſpūalis ſaluator explicat ꝯn̄r dicēs: o. Amēna. fu. ⁊cͣ. q. d. illa generatio de qͣ dixi ſic ē ītelligēda: inqͣꝫtūat exteriꝰ: ecōformesſpūſſanctꝰ interius: ⁊ lotio talis bn̄ d̓r generatio: qꝛ ꝑ hac hverbo

F