Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi.Marci Ca. XVI Nico. de lyra

§ vnde venerat. 5 p̄ceptū obedientia: obedientiam ſigna cōmittangͦ in cęlū ⁊ ſedet a dextris dei. Illi gͦaūt ꝓfecti p̨̄dicauerūt vbiqꝫ domino cooperante: ⁊ ſermonē confirmante ſequentibꝰ ſignis.FFinit euāgeliū ẜm Marcū.

In celū. Au g. Nota ꝙ aliqn̄ celos pluraliter: ⁊ aliqn̄ celūIngulariter inuenis: ſꝫ quodāmō locutionis abuſiue ſingularia plurali nūero dicimꝰ ⁊ pluralia ſingulari. Ad oriētē veroqd̓ pſalmiſta dicit: euāgeliſte tacent: ſignificat hierl̓m q̄ eſt inoriētis ꝑtibꝰ collocata. Un̄ apl̓is vidētibꝰ aſcēdit: ⁊ terra multis plena miraculis vbi fideliū credulitas plus actibꝰ qͣꝫ locutionibꝰ erudit̉: b Et ſedet a dex. ⁊cͣ. Beda. Etnūc oīa iudicās. in fine oīm iudex vēturus eſt. Stephanꝰ aūt vidit eū ſtantem: qꝛ in certamine habuit eū adiutorē. c Illi auteꝫ. Beda. Nota ꝙmarcus euāgeliū ſuū quāto inchoauit tardius: tāto in longinquiora tēpora ſcribendo porrexit. Neqꝫ em̄ denatiui tate ipſius domini aut p̄curſoris eiꝰ: neqꝫ de infantia: nec de puericia cuiuſlibet horū aliqua cōmemorans: nec de natiuitate ſaluatoris aliqͥd ſcribēs: excepto ꝙ incapite euāgelij ſui filiū dei noīat. Ab initio euāgelice p̄dicationis qd̓ ꝑ iohānē factū eſt narrādo ꝑuenit quo apoſtoli idēeuāgelij verbū ꝑ totū orbē ſeminauerūt.☞ Qm̄quiMico. de lyraoſtendendū ꝙ creatura corꝑalis ⁊ ſpūalis ſubiecta eſt obſequio xp̄i. a Et ſedet a dextris dei. ſi referat̉ ad xp̄m rōnedeitatis: ſic iſtā ſeſſio īportat equalitatē cū patre: qꝛ ẜm diuinitatē filiꝰ eſt equalis patri. Si aūt referat̉ rōne humanitatis.hoc pōt eſſe dupliciter. Uno modo inqͣꝫtū eſt vnita actualiterip̄i verbo: ⁊ ſic iſta ſeſſio īportat quādā aſſociationē honoris:qꝛ eadē veneratione venerat̉ humanitas inqͣꝫtū vnita verbocū ipſa deitate: ſicut veſtis regia cū ipſo rege qn̄ eſt ea actualiter īdutꝰ. Alio mō ẜm ſe: ⁊ ſic ſedere ad dexterā pr̄is deſignateſſe in potioribꝰ eiꝰ bonis: ſicut dextera eſt ꝑs nobilior ⁊ potior corporis. Deſignat etiā quādā iudiciariā ptātē q̄ cōicataeſt ipſi xp̄o hoī: qꝛ ſicut fuit iudicatꝰ in forma humana: ſic veni et ad indicādū mūdū: ẜm ꝙ d̓r Actꝰ .j. Quēadmodū vidiſtis eū aſcendentē in celū .ſ. in forma hūana cui cōpetit viderioculis corporalibꝰ ⁊ de loco ad locū moueri: ita veniet in ea.dē forma ad iudicādū mūdū: verū tn̄ iudicatus fuit in formahumana paſſibili: aſcēdit aūt in celū ⁊ veniet ad iudiciū in forma humana impaſſibili et glorioſa. b Illi aūt .ſ. apl̓i ⁊ diſcipuli xp̄i. c Profecti ẜm mādatū xp̄i p̄dictū. d Prdicauerūt vbiqꝫ. ẜm ꝙ d̓r Psͣ. xviij. In omnē terrā exiuit ſonꝰ eoꝝ. e. Dn̄o cooperāte. eos dirigēdo ⁊ ꝓtegēdo.f Et ſermonē cōfirmāte ſequētibꝰ ſignis: ſicut em̄ veritas q̄ſubiacet facultati naturali intellectꝰ declarat̉ ⁊ firmat̉ ꝑ reductionē ad prima principia ꝑ ſe nota: ſic veritas q̄ trāſcēdit naturale lumē intellectꝰ cuiuſmodi eſt doctrina fidei catholice.ſaltē qͣꝫtū ad principales articulos fidei declarat̉ ⁊ firmat̉ ꝑoꝑa miraculoſa ſoli deo poſſibilia: cū em̄ talia fiūt ad teſtimoniū veritatis ip̄ius doctrine. declarata eſt veritas cū deus nōpoſſit eſſe teſtis alicuiꝰ falſitatis. ⁊ hoc mō declarata eſt veritas euāgelica corā principibꝰ ⁊ poteſtatibꝰ ac ſapientibꝰ huiꝰmūdi. Ad laudē et gloriā domini noſtri ieſu xp̄i: cui eſt hono⁊ gloria in ſecula ſeculoꝝ. Amen. Ca. XVId Et cū tranſiſſet ſabbātū. Sequit̉:MOra ¶Er. At venientes vngerēt leſum. Greg.Nos aūt in eū qͥ mortuꝰ eſt credentes ſi odore virtutū referticū opinione bonoꝝ operū deū querimꝰ ad monumentū ip̄iuscū aromatibꝰ venimꝰ. hr. Uiderūt reuolutū lapidem. ꝑ hocaūt reſeratio myſteriorū xp̄i ſignificat̉ q̄ velamine legis in lapide ſcripte tegebāt̉. Precedet vos ī galileā ⁊cͣ. q̄ trāſmigratio interp̄tat̉. ꝓpter qd̓ qͥ vult deuꝫ videre debet de vitijsad virtutes trāſmigrare. cx. Et nemini qͥcqͣꝫ dixerūt. Theophilus. Mulieribꝰ em̄ audire nō loq̄ datū eſt: diſcere nō docere. d. Surgens autē ieſus apparuit primo marie magdale.ne. Beda. Recte aūt hec mulier q̄ leticiā dominice reſurrectionis primo nūciauit a. .vij. demonibꝰ curata memorat̉ ne qͥſqͣꝫdigne penitēs de venia cōmiſſoꝝ deſperaret: ⁊ vt vbi abūdauit pctm̄ ſuꝑabūdare gr̄a mōſtraret̉. bF. Poſt hec aūt duobꝰ ⁊cͣ. ꝑ hoc ſignificat̉ ꝙ dubitātibꝰ de fide veritas nō reuelatur aꝑte. F. Predicate euāgeliū oī creature .i. oī hoī indifferenter ſine acceptiōe. f. Signa aūt eos qͥ credide. ⁊cͣ. In nomine em̄ eiꝰ demonia eijciūt: q̄ demonū tēptationes fide ⁊ ſigno crucis repellūt ſicut legit̉ de ſācta Iuſtina: Linguis loquūt̉ nouis qͥ verba ſacra habēt in ore: dimiſſis friuolis ⁊ immūdis: ſerpētes tollūt q̄ detractores efficaciter rep̄hendunt.mortife-

mortiferū bibūt: ſed eos non nocet. qͥ ꝑſuaſiones mortiferasaudiūt ſꝫ nō cōſentiūt: ſuꝑ egros manꝰ īponūt ⁊ bn̄ habent.qͥ ꝑ bona verba ⁊ oꝑa alios a peccatis retrahunt ⁊ in bonocōfirmāt: ⁊ hec ſigna ſpūalia ſunt corꝑalibꝰ meliora: qͣꝫto qͣſat aīe corgalibꝰ ꝑferult. xpucit poſtilia fratris Nicolalde lyra ſuper Marcum.Incipit proemium eiuſdem ſuperLucam. Acies bouis a ſiniſtrisipſoꝝ qͣttuor. Sicut fuitdictū ī prīcipio euāgelijẜm Mattheū: Ezechieliꝓph̓e ī viſione aīalis qͣttuor facies habētꝭ deſignatū fuit xp̄ieuāgeliū fore qͣdripharie deſcribēdū.videlꝫ a mattheo in facie humana: amarco ī facie leonina: a luca ī facie bouina: a ioh̓e ī facie aqͥlina. ⁊ ideo in verbo ꝓpoſito circa euāgelium luce qͣttuor deſignāt̉. pͥmū ē elegātia ſtili. cū d̓r: Facies. materia libri. cū ſubdit̉: Bouis. ordo euāgelij. cū d̓r: A ſiniſtris. p̄fixio nūeri. cūaddit̉: Ipſoꝝ qͣttuor. Circa primū cōſiderādū ꝙ facies ē elegantior ⁊ nobilior ꝑs corꝑis: ⁊ iō cōueniēter ꝑ faciē noticia⁊ elegātia ſcripture deſignat̉ q̄ in euāgelio luce ſpālit̓ reꝑit̉:vt ptꝫ intuēti. ꝓpter qd̓ dic̄ btūs Hiero. Sermo aūt Luce tāī euāgelio qͣꝫ in actibꝰ apl̓oꝝ cōptior ē ⁊ ſeculari redolet eloquētia: ꝓpt̓ qd̓ de hͦ pōt dici illud qd̓ ſcribit̉ Apo. j. Facieseiꝰ ſic̄ ſol lucet ī ꝟtute ſua: qꝛ ſicut claritate ſolis refulget tota mūdi machīa: ſic ex deſcriptiōe euāgelij ẜm lucā tā elegāter tradita refulget ⁊ relucet tota vniuerſal̓ eccl̓ia. Circa ſecūdū ꝯſiderādū ꝙ lꝫ Lucas euāgeliſta deſcribat totū decurſūeuāgelij: īcipiēs a xp̄i miraculoſa cōceptiōe: ꝑtrāſiēs ꝑ eiꝰ natiuitatē: ꝯuerſationē: mortē ⁊ reſurrectionē: t̓minās eiꝰ euāgeliū ī eiꝰ aſcēſiōe: vt ſic ab eodē inciꝑet actꝰ apl̓oꝝ ī qͦ t̓minauerat xp̄i euāgeliū: tn̄ eiꝰ pͥncipal̓ intētio ē circa xp̄i mortē ⁊paſſionē deſcribēdā: ꝓpt̓ qd̓ ip̄e lucas deſignat̉ ī facie bouisqͥ ē aīal īmolaticiū ẜm traditionē legꝭ: ꝓpt̓ qd̓ ſuū euāgeliū īcepit a ſacerdotio zacharie: ad qd̓ officiū ſpectat īmolare: etiō materia pͥncipalis huiꝰ libri deſignat̉ ī facie bouis: qꝛ ſic̄dictū ē: Lucas pͥncipaliter deſcribit ieſū xp̄m ꝓ nobis īmolatū: ꝓpt̓ qd̓ de hͦ pōt exponi qd̓ ſcribit̉ Prou̓. xiiij. Ubi plurime ſūt ſegētes: ibi māifeſta ē fortitudo bouis. In euāgelioeī luce cōtinēt̉ ſegētes plurime. videlꝫ dn̄i nr̄i ieiu xp̄i ꝟbaſūt aīaꝝ pabula: ibi etiā manifeſta ē fortitudo bouis. virtꝰ eifortitudinis ē circa terribilia bone mortꝭ: fortꝭ eī īpauidus ēcirca bonā mortē. vt d̓r. iiij. Ethi. mors āt xp̄i nō ſolū fuit bona ſꝫ etiā p̄cioſiſſima. fuit etiā circa maxīe tribilia. ⁊ iō ꝟtusfortitudinis xp̄i hoīs maxīe apparuit ī ip̄a. Et qꝛ lucas p̄ ceteris deſcribit hāc mortē ⁊ paſſionē: vt dictū ē. iō de eiꝰ euangelij deſcriptiōe cōueniēter d̓r ꝙ ibi ē manifeſta fortitudo bouis: qꝛ ibi maxīe relucet fortitudo xp̄i hoīs ꝓ nobis īmolati ad modū bouis. Circa tertiū ꝯfiderandū ꝙ facies bouiserat tertia ī ſitu illiꝰ aīal̓ habētꝭ qͣttuor facies. Facies eī hominis erat pͥma: qꝛ ī recto aſpectu ꝓphete ſita: ⁊ ꝑ ꝯn̄s faciesleonis ſcd̓a q̄ erat ī dextera: qꝛ ꝑs dextera prior eſt ⁊ potior ſiniſtra: ⁊ ſic facies bouis q̄ deſcribit̉ ī ſiniſtra ꝑte erat tertia.ꝓut ī pͥncipio Matthei pleniꝰ fuit d̓claratū: ⁊ ſic īter qͣttuoreuāgelia euāgeliū luce tenet tertiū locū: qd̓ notat̉ cū d̓r: A ſiniſtris. In figurā huiꝰ d̓r Iudic̄. vij. ꝙ gedeō hēbat ī dextera tubā ⁊ ī ſiniſtra lāpadē. Per gedeo ꝟo mattheꝰ euāgeliſta pōt ītelligi: qꝛ gedeō īterp̄tat circūiēs ī vtero: ⁊ mattheꝰdeſcribit xp̄m natu d̓ vtero ꝟginali. ꝑ tubā ꝟo ī eiꝰ dexteraexiſtētē ītelligit̉ euāgeliū marci qd̓ ē qͣſi qͥdā rugitꝰ leonis qͥaſſimilat̉ ſono tube terribiliſ. ꝑ lāpadē ī ſiniſtra exiſtētē ītelligit̉ euāgeliū luce qd̓ ꝓcedit lucidę ⁊ clare: ⁊ iō d̓ hac ſiniſtrapōt exponi qd̓ ſcribit̉ Prou̓. iij. In ſiniſtra illiꝰ diuitie ⁊ gloria. In euāgelio em̄ luce ꝟtutū diuitie ꝯtinēt̉ actualit̓ ⁊ gl̓iaꝟtualiter: qꝛ ꝑ exercitiū ꝟtutū acqͥrit̉ gl̓ia beatoꝝ. Circa qͣrtū ꝯſiderādū ꝙ lꝫ plures ſcripſerint euāgelia: tn̄ qͣttuor ſūtapprobata: vt d̓r ī ꝓlogo ſuꝑ mattheū: ⁊ hͦ ꝓpter figurā ſacramēti oſtēſi ezechieli ꝓph̓e ī aīali habēte qͣttuor facies: ⁊ ī rota qͣttuor facies habēte: Ezech̓ .j. ⁊ iſte qͣternariꝰ figuratꝰ eſtin multis quaternarijs: vt declaratū fuit diffuſius in principio euāgelij ẜm Marcū. ⁊ vltimo deſignat̉ manifeſte Apoc̄.iiij. ī qͣttuor aīalibꝰ oculatis ante ⁊ retro: qꝛ euāgeliſte reſpiciūt ad tp̄s p̄teritū ⁊ futurū. d̓ quibꝰ aīalibꝰ ibidē ſubdit̉ ꝙrequiē nō habebāt die ac nocte dicētia: Sanctꝰ ſanctꝰ ſanctꝰs dominꝰ

E

Actꝭ. 7. g