Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Ca. XXVIIGlo. ordi.MattheiNico. de ly

ſ vl̓ ꝓ amaritudine. F guſtauit quidē mortē adhorā: ſed tertia die reſurrexitgͦ bere cū felle mixtū. Et cū guſtaſ­ aſet noluit bibere. Poſtqͣꝫ āt cru­ bccifixerūt eū: diuiſerūt veſtimēta eeiꝰ ſortē mittentes: vt adīpleret̉ꝰqd̓ dictū ē ꝑ ꝓphetāᶠ. DiuiſerūtI tunicā inconſutilem.ſibi veſtimēta meā: ⁊ ſuꝑ veſteꝫa ſdiligentia hec nobis ꝓfecit vt aꝑtior virtꝰ remeā miſer̄t ſortē. Et ſedētes ſer­ tſurrectiōis appareat. b Fpilatꝰ ⁊ miniſtri.uabāt eū. Et īpoſuer̄t ſuꝑ caput sd eius cauſam ipſius ſcriptā. Hic ēieſus rex iudęorū. Tunc crucifi­ bxi ſunt cū eo duo latrones: vnꝰ aa F nō in via veritatis pedē ponētes.e dextris et vnꝰ a ſiniſtrꝭ. Pręter ixa Iſicut mobiles greſſu corpoꝝ ita ⁊ mente itafeūtes aūt blaſphemabāt eū mōẜmōe ſ vatuꝰ ppl̓s cōcordat voci falſoꝝ teſtiūuētes capita ⁊ dicētes: Uah qͥ kdeſtruis tēplū dei ⁊ in triduo ilg lud reędificas. Salua teip̄ꝫ: Sifiliꝰ dei es deſcēde d̓ cruce. Simi mlit̓ et ⁊ pͥncipes ſacerdotū illudētes cū ſcribiſ ⁊ ſenioribꝰ dicebāt: qolētes veꝝ dicūt: ⁊ qui hoc potuit poſſet vtied minꝰ volebat vt faceret maius.Alios ſaluos fec̄: ſeip̄ꝫ nō poteſtſaluū facere. Si rex iſrael eſt de­ 8hſcēdat nūc de cruce ⁊ credimꝰ ei. rCōfidit in deū liberet eū nunc ſivult. Dixit enī: qꝛ filiꝰ dei ſū. Id sI plurale ꝓ ſingulari.ip̄m aūt ⁊ latrones qui crucifixita F cōpatiunt̉ elemēta cōditori ſuokerāt cū eo īproꝑabāt ei. A ſexta vr

b a Cum felle mixtū. Aliꝰ euāgeliſta dicit myrrhatū: idē amariſſimū. et potuit vtraqꝫ eſſe cōmixtio fellis ⁊ myrrhe. b Et cū guſ. ⁊cͣ. Hoc marcꝰ tacet: noluit bibere.hͦ eſt qd̓ marcꝰ ait: nō accepit .ſ. vt biberet. c Diuiſer̄t.Hoc iohānes diſtinctiꝰ veſtimēta in qͣttuor ꝑtes: vt eccleſia in quattuor ꝑtibꝰ mūdi ſignet̉. Tunica ſortita ſignificatoīm partiū vnitatē vincula charitatis q̄ ſorte .i. gr̄a dei ꝓuenitnō humano arbitrio. d Cauſā. Pro qͣ eū iudei pilato tradiderūt. Rex ꝑ crucē nō ꝑdidit: ſꝫꝯfirmauit īperiū velīt nolint iudei. e Unꝰ a dextris ⁊cͣ. Unꝰa dextris: ꝑ quē ſignificat̉ mortificatio carnis pro celeſti gl̓ia:vnꝰ a ſiniſtrꝭ: ꝑ quē iteꝝ ſignificat̉ mortificatio carnis ꝓ aliqͣmūdi cā. f. Blaſphemabāt ē.redictum erat in libro ſapīe:Morte turpiſſima ꝯdemnemuseū. Erit enī reſpectus in ſermōibus illiꝰ. Si enī vere filiꝰ dei eſtſuſcipiet illū de manu ꝯtrarioꝝſuoꝝ liberabit illū. Quia ergocrucifigebat̉ ⁊ nō liberabat̉: credebāt illū nō eſſe dei filiū. ꝓpterea pendēti in ligno inſultant ⁊caput agitant.Si filiꝰ deies. Si inſultantibꝰ cedēs deſcēderet d̓ cruce: virtutē patiētie n̄demōſtraret. h. Et credimusei. Fraudulēta ꝓmiſſio. Maiusfacit ſurgens de ſepulchro ⁊ nōcreditis: ſi ergo de cruce deſcenderet non crederetis. Sed hͦ demones īmiſerūt: ſtatim enī ſēſerūt virtutē crucis: et ſuas viresfractas: ⁊ hͦ agūt vt de cruce deſcēdat. ſꝫ ſciēs hͦ dn̄s ꝑmanet vtdiabolū deſtruat. i Idipſuꝫ.Hiero. Prius vterqꝫ blaſphemauit: deinde viſis ſignis vnuscredit. Ita vterqꝫ ppl̓s deū priꝰblaſphemauit: ſꝫ alter ſigniſ territus penituit: ⁊ nūc iudeos arguit. Uſitate d̓r: ⁊ ruſtici inſultant mihi: ſi vnꝰ hoc facit. Ita ⁊hic. Lucas enī ait vnū fideliterdixiſſe: Memēto mei do. dū ⁊cͣ.Moralē ſctē crucis figurā deſcribit Paulꝰ vbi ait: In chartate radicati et fundati: vt poſſitis cōprehendere cum omnibusſanctis: que ſit longitudo: latitudo: ſublimitas et ꝓfundū. Cognoſcere etiā ſuꝑeminētē ſcientie charitatē xp̄i. In latitudine qͥppe oꝑa charitatis ſignificat. In lōgitudine ꝑſeuerātiā ꝯuerſatiōis ſancte vſqꝫ in fine. In altitudine ſpecie celeſtiū p̄mioꝝ. Inꝓfundo inſcrutabilia iudicia dei. Quādo iſta gr̄a interhoīes venit: ⁊ hec coaptant̉ ſacramēto crucis: vt in latitudine accipiat̉ tranſuerſū lignū quo extendunt̉ manuſꝓpter operū ſignificationem. In longitudine ab ipſo vſqꝫ in terrā vbi totū corpus erat ſignificat̉ ꝑſiſtere .i. longanimiter ꝑmanere. In altitudine ab ipſo tranſuerſo ligno ſurſum verſus vbi caput erat: ꝓpter ſpectationē ſupernoꝝ ne illa bona oꝑa: et in eis ꝑſeuerantia ꝓpt̓ bn̄ficia dei terrena ad tēporalia facienda credat̉: ſed ꝓpt̓ illud ſempiternū qd̓ deſuꝑ ſperet fides q̄ ꝑ dilectione operatur. In ꝓfundo autē pars illa que in terra abdita defoſſa latet: ſed inde cōſurgit omne illud qd̓ eminet. Sic̄ex occulta dei volūtate vocat̉ hō ad participationē tante gratie. alius ſic: aliꝰ aūt ſic: ſuꝑeminētē ꝟo ſciētie charitatē chriſti eā ꝓfecto vbi pax illa ē que p̄cellit omnemintellectū. kA ſexta aūt hora. Nota ſole a cētro mūdi receſſuro crucifigit̉ dn̄s: qꝛ ꝓpt̓ pctā morit̉: ⁊ adaꝫ pꝰmeridiē cū peccaſſet vocē dn̄i audiuit: ⁊ ordo eſt rōnis:vt quo tꝑe p̄uaricāti ade clauſit: eo tꝑe penitēti latroniianuam

aliqui dicunt hoc eſſe factū vt citius moreret̉: ⁊ ſic milites de eiꝰ cuſtodia citius expedirēt̉: qꝛ debebāt eū cuſtodire quouſqꝫ expiraſſꝫ:dicūt enī ꝙ exiſtētes in tormēto ſi potent̉ aceto citiꝰ moriunt̉: ſꝫ hocnō videt̉ multū ꝓbabile: qꝛ acētū eſt frigidū: ⁊ ꝑ ꝯſequēs videt̉ magis mortē taliū differre. ꝓpter qd̓ aliter dicendū eſt. ſcribit̉ enī in qͦdam libro hebraico qui apud eos intitulat̉ liber iudicū ordinarioꝝ: ꝙ quia ſalomō dixerat: Prouer. xxxj. Date ficerā .i. potū inebriatiuū merentibꝰ et vinū his qͥ amaro ſunt animo vt bibant ⁊ obliuiſcat̉ egeſtatis ſue ⁊ doloris ſui nō recordent̉ ampliꝰ. iō ex occaſionehuius verbi ſeniores iudeoꝝ ſtatuerāt vt condemnatʸ ad mortē daret̉ vinū aromaticū adbibendū vt faciliꝰ tolerarēt paſſionē. In hieruſalē aūt erāt matrone deuote ⁊ cōpaſſiue q̄hoc vinū dabāt ex deuotiōe: iudei ergo ex nimia crudelitate moti tale vinū datū ꝓ chriſto⁊ alijs duobꝰ cū eo crucifixis acceperūt ſibi:ẜꝫ qd̓ dictū erat Amos. ij. Uinū dānatoꝝ bibebāt: ⁊ loco eiꝰ poſuer̄t acetū cū felle mixtū.a Et cū guſtaſſet noluit. Marcꝰ dic̄: Et nōaccepit: qꝛ nō accepit ad bibendū: ſed ſolū adguſtandū modicū: vt ſic īpleret̉ in eo qd̓ ſcriptū eſt in Psͣ. Dederūt in eſcaꝫ meā fel: ⁊ inſiti mea potauerunt me aceto. b PPoſtqͣꝫaūt crucifixerūt eū. Hic ponit̉ militū crucifigentiū cupiditas in hoc ꝙ abſtulerūt ſibi veſtimēta ſua oīa: cū tn̄ dānatꝭ ad mortē dimittat̉ aliqd̓ veſtimentū ad carnis ſue oꝑimētū.⁊ hoc eſt qd̓ d̓r: c¶ Diuiſerūt ſibi veſti. eiꝰ īqͣttuor ꝑtes: ẜm qd̓ Ioh̓. xix. qꝛ qͣttuor erantmilites ip̄m crucifigētes. d. Sortē mitten.iſta ſors fuit miſſa ſuꝑ tunicā dn̄i incōſutileꝫq̄ erat facta quaſi reticulato oꝑe. ⁊ iō nō poterat bene diuidi cū nō haberet aliquā ſuturā⁊ iō miſerūt ſortes quis haberet eā integrā.e Vt adimpleret̉ qd̓ dictū eſt ꝑ ꝓph̓aꝫ: Diuiſerūt ſibi ⁊cͣ. ẜm Hiero. iſtud nō eſt de textuMatthei: nec eſt in antiqͥs libris: ſꝫ tm̄ in euāgelio iohānis expoſitio: tn̄ huius auctoritasptꝫ ex dictꝭ. k Et ſedētes ſeruabāt eū. nealiqͥs raꝑet eū de cruce anteqͣꝫ eſſet mortuus.z Et īpoſue. ſuꝑ ca. eiꝰ cām ipſius ſcrip. iſteerat modꝰ iudeoꝝ ꝙ ſuꝑ capita crucifixoruꝫponebat̉ cā ꝯdēnatiōis ip̄oꝝ: ip̄e aūt accuſatus fuerat ꝙ ſibi volebat vſurpare regnū iudeoꝝ vt viſū eſt. h Tūc crucifixi ſunt cumeo ⁊cͣ. Hic deſcribit̉ latronū ſocietas. ad hͦc eīcrucifixi ſūt cū chriſto ex intētiōe iudeoruꝫ vtchriſtus videret̉ particeps ⁊ magiſter in malefactis eoꝝ: ſꝫ ex intētiōe dei hͦ ꝑmittētis factū eſt vt impleretur qd̓ de chriſto ſcriptumerat: Eſa. liij. Et cū ſceleratis reputatꝰ eſt.Pretereūtes. hic deſcribit̉ ipſius xp̄i crucifixi deriſio: qꝛ pͥmo fuit deriſus a p̄tereuntibus: hoc eſt a vulgaribꝰ hominibꝰ circa locū crucis cōcurrētibꝰ. dicentibꝰ: k Uah. interiectio eſt inſultātis ſeu deridētis. Qui deſtruis templū dei ⁊cͣ. īponebāt enī ſibi ꝙ hoc dixerat: ſed hoc falſuꝫerat: vt viſū eſt ca. p̄ce. l Salua temetip̄m. q. d. non potes: ex qͦpatet falſitas tua. ſecūdo fuit deriſus a ſacerdotibꝰ. ⁊ hoc eſt qd̓ dicitur: m. Similit̓ ⁊ prin. ſa. illu. cū ſcri. i. legiſperitis. n Et ſenioribus .i. iudicibꝰ ordinarijs. o Dicebat: alios ſaluos fecit.q. d. non eſt verū: quia ſi poſſet facere talia ſaluaret ſemetip̄m.p. Si rex iſrael eſt. nō qͥcūqꝫ ſed meſſias ꝓmiſſus in lege. q Deſcendat nūc de cruce. qꝛ alij reges nō pn̄t talia facere. r Et credimus ei. falſū dixerunt qꝛ maiora fecit qn̄ lazarū ſuſcitauit: ⁊ qn̄ poſtmortē de ſepulchro ſurrexit: ⁊ tn̄ nō crediderūt ei. tertio fuit deriſusa latronibꝰ. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit̉: s Idip̄m .i. verba p̄miſſa.t Et latrones īproperabāt ei. cōtrariū videt̉ Luc̄. xxiij. vbi dicit̉ꝙ vnus increpabat eū: alter autē rogabat eū. dicēs: Dn̄e mementomei dū veneris in regnū tuū. Dicendū ꝙ Mattheꝰ loquit̉ ẜm illuꝫmodum loquendi quo ſocietas dicit̉ aliqͥd facere qn̄ vnꝰ de ſocietate hoc facit. Uel aliter dicendū ꝙ vterqꝫ īproperauit primo chriſto:ſed alter videns poſtea patientiam chriſti penituit et miſericordiampetijt: et ſic inuenit. v A ſexta autem hora. Hic conſequenter deſcribitur ipſius chriſti crucifixi et deriſi expiratio: vbi primo notat̉perturbatio elementorū quaſi chriſto morienti cōpatientium. Secūdo confeſſio aſſiſtentium. ibi: Centurio autē. Prima in duas: qꝛ pͥn mo deſcri.

Mar. 15. b

Ioh̓. 19. d

E

PPs. 21.

Sap̄. 2. d

Zar. 15. c.Lce̓. 23.Ioh̓. 19. d

Mar. 15. c

Sap̄. 2. dMar. 15. cLuce. 23. e

Mar. 15. c

Mar. 13. cLuce. 22. e

Luec 23. .f

Eph̓. 3. a