Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi.Matthel Ca. XXIIINico. de lyra

I ſcelera.a veniēt hͨ oīa ſuꝑ generatiōeꝫ iſtā.I hoīes non ſaxa pſangit affectu patris. § dn̄mnunciantes ꝓphetarum.bHierl̓m hierl̓ꝫ quę occidis ꝓphe gͦaduricia cordis a te repell̓. vel corporaliter vttas: et lāpidas eos qͥ ad te miſſi cſtephanū. Iꝑ ꝓphetas miſſos a me hactenueI in vnitate fideſūt. Quōtiens volui ꝯgregare fi d§ patriarchaꝝ heredes.dilios tuos quēadmodum gallina?ꝯgregat pullos ſuos ſb̓ alas ⁊ no gtollentibus gebo⁊ templū vel eiuitas romanis1ſ in pximo. cum.e luiſti. Ecce̓ relīquet̉ vob̓ domꝰ ve ha⁊ cōfeſſi fueritꝭ me filiū oma § niſi pnīaꝫ egerinipotētis patris: nfaciē non videbitis.ſtra deſerta. Dico enī vob̓: nō me iF poſt paſſionem.f videbitis amodo donec dicatꝭ: kconfitemini filium omnipotentis quem beneditum .i. a peccato īmunē miſit pater ad glorificadum nomen ſuum.Bn̄dictꝰ qͥ venit in nomine dn̄i.

de duodecim ꝓph̓is vnꝰ erat: ſic̄ pr̄ Ioh̓is de ꝓph̓is vnꝰ erat.uꝑ gene. Que a pͥmo parricida vſqꝫ ad vltimū ꝑditiōisfiliū cōputat̉. Quaſi ſimiles erūt ī pena: ſicut ſūt et ī culpa.b. Hierl̓m ⁊cͣ. Quaſi rei eſtis ſāguinis ⁊ merito: qꝛ multotiens miſi ad vos ꝯgregādos ⁊ noluiſtis. c. Quotiēs. Ac ſidicat: Ego volui ⁊ tu noluiſti: et qͦtqͦtꝯgregaui mea volūtate ſemꝑ efficaci:te nolēte feci: qꝛ ſemꝑ īgrata fuiſti.d Gallina. Hoc al̓s magnū affectūhabet in filios: ita vt eoꝝ infirmitateaffecta infirmet̉: ⁊ eos alis ꝓtegensꝯͣ miluū pugnet. Sic dei ſapīa ꝑ carnē infirmata ꝓtegit nos ⁊ defendit adiabolo. e. Relinquet̉. Ciuitas auxilio dei nudata ſue ditioni relinquet̉q̄ bene derelicta ē cū a deo derelinqͥt̉.f. Bn̄dictꝰ qͥ ve. ⁊cͣ. Hoc turbe dixer̄tdn̄o venienti hierl̓m: qd̓ aūt his tranſactis hic dn̄s dicit: cogit myſtice ītelligi de aduentu claritatis ſue vbi ꝯfitebuntur filium quem crucifixerūt.F Et egreſſusNico. de lyraoīs ſanguis iuſtus qͥ effuſus ē a ſāguine iuſti abel vſqꝫ ad ſanguinē cacharie .i. a fāguine iuſti minimi vſqꝫ ad ſāguinē maximi iuſti. a. Hierl̓m hieruſalē. Hic p̄dicit eis ꝯn̄ter penā tēporalē .ſ. deſtructionē ciuitatis ⁊ tēpli q̄facta ē ꝑ Titū ⁊ Ueſpaſianū in vindictā mortis xp̄i. xlij. anno a p̄dicta paſſione. dicens gͦ: Hierl̓m hierl̓m. alloquit̉ hic populū iudaicū ſub nomīe ciuitatis metropolitane: ⁊ h̓ eſt cōis modus loquēdi. hͦ enī dicit̉ ciuitas facere qd̓ populꝰ habitās inea fęcit. h Quę occidis ꝓph̓as .i. ꝯſueuiſti occidere.c Et lapidas eos ⁊cͣ. .i. ad inſtructionē tuā: ſicut ptꝫ in ꝓphetis antiqͥs ⁊ ī Iohāne baptiſta qͥ fuerūt a iudeis occiſi. vndeiiij. Regꝭ. xxj. d̓r ꝙ tꝑe manaſſe effuſus ē ſanguis īnoxius inhierl̓m donec repleret̉ vſqꝫ ad os. d Quotiēs volui congregare. ſb̓ cultū vniꝰ dei ꝑ fidē ⁊ charitatem. e Filios tuos .i. iudeos. f. Quēadmodū gallina ⁊cͣ. Ponit̉ exēplumde gallina ad oſtendēdū affectū ſuū ad populū iudaicum: qꝛīter alias aues gallina videt̉ magis affici ad ꝯſeruatiōem etnutritionē pulloꝝ. g. Et noluiſti. qꝛ pͥmo ꝓph̓as a deo miſſos: poſtea Ioh̓eꝫ baptiſtā ⁊ vltimo dn̄m noſtrū ieſū xp̄m cōtēpſerūt: ꝓpter qd̓ ſubdit̉ pena: h. Ecce relinquet̉ vob̓ domus .i. ip̄m tēplū qd̓ ꝑ romanos fuit deſtructū: nec reedificabit̉ ampliꝰ: qꝛ ẜm ꝙ d̓r Dan̄. ix. vſqꝫ ī finem mūdi ꝑſeuerabitdeſolatio. i Dico enī vob̓ ⁊cͣ .i. a tꝑe paſſionis xp̄i q̄ de ꝓximo īminebat futura qn̄ xp̄s dixit iſta. k Donec dicatis:Bn̄dictꝰ qͥ venit ī noīe dn̄i. Hoc erit qn̄ apparebūt ſigna euidentia aduentꝰ eiꝰ ad iudiciū: tūc enī iudei qͥ credituri ſūt inxp̄m in fine mūdi laudabūt ⁊ ꝯfitebūt̉ ip̄m. Ca. XXIIIMoraliterˣ nc locutꝰ eſt ad turbas ⁊c̄. Seqt.dF Oīa gͦ q̄cūqꝫ dixerīt vob̓ ſeruate ⁊ facite: ẜm oꝑa aūt eoꝝ nolite facere. Hoc generalit̓ ītelligēdū ē de oībꝰ bn̄ docētibꝰ ⁊ male viuētibꝰ: nā eoꝝ doctrinadebet acceptari ⁊ vita repudiari. fr. Alligant enī ouera ⁊cͣ.Hiero. Hoc generalit̓ d̓r aduerſus oēs magiſtros qͥ grādia iubēt ⁊ minora nō faciūt. Chryẜ. Tales aūt ſūt qͥ gͣue pōdus veniētibꝰ ad pnīaꝫ imponūt: ⁊ ſic dū p̄ſens pena fugit̉ ꝯtēniturfutura. Si enī falcē ſuꝑ humeros adoleſcētis quā nō pōt portare poſueris: neceſſe habet vt aut faſcē reijciat aut ſb̓ pōdereꝯfringat̉. Sic ⁊ homini cui gͣue pōdus pnīe imponis: neceſſeē vt aut pnīaꝫ reijciat aut ſuſcipiēs dū ferre nō pōt ſcādalięatus ampliꝰ peccet. deinde ſi erramꝰ modicā pnīaꝫ imponēdo:nōne meliꝰ ē ꝓpt̓ miſcd̓iaꝫ reddere rōneꝫ qͣꝫ ꝓpt̓ crudelitatē:vbi pater familias largꝰ ē: diſpēſator non debet eſſe tenax.h. Oīa ꝟo oꝑa ſua fa. ⁊cͣ. Chryẜ. In oī re naſcit̉ qd̓ eā exterminat. ſic̄ in ligno vermis ⁊ ī veſtimēto tinea. vn̄ ſacerdotumminiſteriū qͥ poſiti ſūt ad edificationē ſāctitatis: corrūꝑe diabolꝰ nitit̉: vt hͦ ip̄m bonū dum ꝓpter homines fit fiat malū.k. Amāt pͥmos recubitꝰ ī ce. ⁊cͣ. iſta reciꝑe cū exhibēt̉ ordinate nō ē malū: ſꝫ ip̄a ꝯcupiſcere. ex. Et patrē nolite vo. ⁊cͣ.nō excludit exhibitionē honoris debiti ſꝫ indebiti .ſ. vt ꝓpteadulationē vel aliqͥd hmōi nō fiat. lx. Ue vob̓ ſcribe ⁊ phariſei hy

riſei hypocrite qͥ clauditis regnū celoꝝ an̄ hoīes ⁊cͣ. hͦ faciūt illi qͥ neqͣter repellūt p̄dicatores ⁊ ꝯfeſſores viam ſalutꝭ aperirepeccatoribꝰ volētes: ⁊ ſil̓iter illi qͥ fulmināt indiſcrete ſentētiasexcōicationis: ſuſpēſionis aut īterdicti. P. Ue vobis ſcribe etphariſei hypo. qͥ co. do. vi. ⁊cͣ. Iſti ſunt begardi ſanctitatem ſimulātes ꝓpt̓ q̄ſtū nō ꝓpt̓ ſalutē aīaꝝ.pr. Ue vob̓ ſcribe ⁊ phariſei hypo. qͥcircūitꝭ ma. ⁊ ari. ⁊cͣ. Iſtꝭ ſūt ſil̓es aliqͦreligioſi qͥ cū magna d̓gētia īducūtſeculares ad religionis īgreſſū ⁊ poſtea male nutriūt et ſic peiores fiūt qͣꝫ īſeculo ꝓpt̓ exēpla mala q̄ vidēt et frequēter reūtut̉ ad ſeculū. a Ue voduces ceci qͥ dicitꝭ qͥcūqꝫ iu. ꝑ tē. nihil⁊cͣ. Chryẜ. Multi āt xp̄iani ſic inſipiēter ītelligunt: ecce enī ſi aliqͣ cauſa fuerit modicū videt̉ facere qͥ iurat ꝑ deū:qͥ ꝟo iurat ꝑ euāgeliū maiꝰ aliqͥd feciſſe videt̉: qͥbꝰ ſil̓iter rn̄ēdum ē. Scpͥture ꝓpt̓ deū ſūt: ⁊ non deus ꝓpt̓ ſcripturas. maior ē gͦ deꝰ qͥ ſanctificat euāgeliū qͣꝫ euāgeliū quod ſāctificat̉ a deo.Augꝰ. Tēplū aūt ⁊ altare ip̄m xp̄m ītelligimꝰ: aurū ⁊ donū laudes ⁊ ſacrificia q̄ ꝑ eū offerimꝰ: non enī ille ꝑ hͦ ſꝫiſta ꝑ illū ſāctificant̉. ij. Ue vob̓ ſcribe ⁊ phariſie hypocrite: qͥ decimatꝭ mētā ⁊cͣ. ꝑ hͦ arguit illos qui modica diligēter obẜuāt ⁊ negligūt maiora: ſicutaliqͥ religioſi plꝰ pōderāt ⁊ puniūt ſilētij fractionē vel īclinatiōis omiſſionēqͣꝫ d̓fraudatiōeꝫ ꝓximi vl̓ aliqͥd hmōiꝓ monaſterij ſui vtilitate temporali.. Ue vob̓ ſcribe ⁊ pha. hypo. qͥ mū.d̓ deforis ē ⁊cͣ. Chryẜ. Calix eſt vasad potū ⁊ parapſis ad cibū. ſermio gͦ ꝑ quē ſpūaliter potamur⁊ oīs narratio ꝑ quā nutrimur vaſaſis ⁊ cibi. qͥ gͦ ſtudet ſermonē cōpoſitū ꝓferre: magenſu ſalutari repletuꝫ:calix eiꝰ a foris ē mūdatꝰ ītus aūtis ſordibꝰ ē repletꝰ.c Ue vo. ſcri. ⁊ pha. hy. qͥ ſi. ⁊c̄d vis appare qd̓ n̄vis eē:turpe ē appare̓ turpiꝰ ē eē: ⁊ qd̓ formoſū ē appare̓formoeſto qd̓ appareſ aut appare qd̓ es. Ue vob̓ſcribe et phariſei hypocrite qͥ edificatis ſepulchra ꝓph̓aꝝ ⁊cͣ.Sequitur: ftaqꝫ teſtimonio eſtis vobiſmetip̄is qꝛ filij ⁊cͣ.Illi ſe filioseſtant̉ qͥ mores eoꝝ ſequūt̉ ſꝫ tūc implenteoꝝ menſuredūt eoꝝ maliciā: ⁊ ſic fecerūt iudei qͦꝝ patres occiderūt ꝓph̓as ⁊ ipſi dn̄m ꝓphetaꝝ. m⁊ Ad̓o dico vobis: ecce ego mitto ad vos ꝓph̓as ⁊cͣ. Multi de xp̄i diſcipulisiſtas gr̄as habuerūt qͥ tn̄ a iudeis ꝑſecutiōeꝫ paſſi ſunt. Vt veniat ſuꝑ vos oīs ſanguis ⁊cͣ. Sequit̉: ⁊. Uſqꝫ ad ſāguinē cacharie ⁊cͣ. Orige. Tacharias īterp̄tat̉ memoria dei. oīs gͦ qͥ memoriā dei ꝑdere feſtinat in eis qͦs ſcandalicat: zacharie ſanguinem effundere videt̉. Abel aūt luctꝰ interptat̉: qui gͦ nō recipit qd̓ ſcriptū ē: beati qͥ lugent: ſāguinē abel effūdit. hȳ. Eccerelinquet̉ vob̓ domꝰ vr̄a deſerta ⁊cͣ. Chryẜ. Sicut enī corpusaīa recedente pͥmo qͥdē frigeſcit deinde putreſcit ⁊ ſolui: t̉ſic ettemplū noſtrū dei ſpūſancto recedente prius ſeductionibꝰ ⁊ indiſciplinatiōibꝰ replet̉: deinde veniet ad ruinā. Ca. XXIIIī ca. xxiij. vbi d̓r in poſtil .i. a ſanguine iuſti minimi vſqꝫ adAcAiClO. Ad abel ſit minimꝰ iuſtꝰ ⁊ cacharias maanguinem luſti maximi.ximꝰ ſiue ītelligat̉ ſimplicit̓ ſiue reſpectu occiſoꝝ tn̄ ex ſcripturis nō habet auctoritatē: vn̄ ẜm Hiero. eadē facilitate cōtēnit̉qͣ approbat̉. Nec etiā ex hͦ qd̓ ſupponit̉ abel fuiſſe ſimplicē paſtore ⁊ illitteratū: ⁊ ꝙ cacharias fuit ſacerdotes ⁊ legiſperitꝰſeqͥt̉ ꝙ abel fuit minimꝰ iuſtꝰ: ⁊ zacharias maximꝰ. Nō enī excellētia iuſticie ſeqͥt̉ litteraturā: qd̓ ptꝫ ī pluribꝰ p̄ſertim cū antiqui pr̄es lꝫ nō legāt̉ lr̄as didiciſſe fuerūt tn̄ in diuinis maxīeilluſtrati: qd̓ ptꝫ de adā ⁊ pr̄iarchis ⁊ forte ex his q̄ legunt̉ devtroqꝫ .i. de abel ⁊ zacha. plura ad rōneꝫ iuſticie ꝑtinētia legūtur de abel qͣꝫ de zacha. ī hͦ enī ꝙ fuerūt ambo ſine culpa occiſi: eqͣles vidēt̉: ſꝫ de abel ſuꝑ hͦ legit̉ ꝙ tā ip̄e qͣꝫ munera eiꝰ fuerūt deo accepta Gen̄. iiij. ca. qd̓ ē maximū teſtimoniū ſue iuſticie. vn̄ Hiero. ī hͦ loco de abel dicit: Iuſtꝰ aūt nō ex hoīm ſnīa:ſꝫ ex Gen̄. teſtimonio comprobat̉ vbi accepta eiꝰ a deo narrant̉munera. vn̄ planior pōt rō aſſignari circa noīationē iſtoꝝ duorū .ſ. loquēdo de tꝑibꝰ p̄teritꝭ an̄ paſſionē xp̄i qn̄ iſta dicebāt̉ axp̄o. ab el fuit primꝰ iuſtꝰ qͥ ſine culpa legit̉ occiſus: zachariasꝟo vltimꝰ

B

Luc̄. 13. g

τ4. eſd̓. ι. c