Druckschrift 
Quinta pars huius operis in se contine[n]s glos[s]am ordinariam cu[m] expositio[n]e lyre litterali [et] morali:necnon additionibus ac replicis .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Glo. ordi.MattheiCa. INico. de lyra

a ſ latitudo. F raab hebraice: rachab grece.gͦ d̓ raab. Booę aūt gēuit obeth ex a5 feinās. b §chriſtꝰ: ſeruiēs vel ſeruitꝰ: qꝛ nōiniſtrari ſed miniſtrarenitp̄s eſt ſacrificiū velc § incendium vel īcēſum.ncenſum qui pro nobis hoſfactus eſt.oru̓th. Obe̓th aūt gēuit ieſſe: iēſſeʰa Fmanu fortis vel aſpectu deſiderabilis.autē genuit dauid regeꝫ. Dauid daūt rex genuit ſalomonē ex ea q̨̄gͦ fuit vr̄ię. Salomō āt genuit robo ē§ latitudo ppl̓i.§ pater dn̄s.am. Roboā aūt gēuit abiā. Abiaattollens.autem genuit aſa. Aſa auteꝫ geknuit ioſaphat. Ioſaphat autem§ excelſus.genuit ioram. Ioram aūt genuit-

ca. Booc autē ge. ⁊cͣ. Booę xp̄s. de quo d̓r: Dn̄s in fortitudine venit. Booę de raab. Nota nullā de ſanctis feminis in genealogia xp̄i aſſumi: ſed qͣs ſcriptura rep̄hendit. Debuit enī de peccatoribꝰ naſci qͥ ꝓ peccatoribꝰ venerat: vt diſcerēt ſui peccata patrū ſibi nō obeſſe. vn̄ agnꝰ in paſca immolandꝰ iuſſus eſt aſſumi ex capris etouibus .i. ex iuſtis ⁊ pctōribꝰ generādus. Hiſto. Elimelech fuit de tribu booę: etvxor eiꝰ noemi: qͥ cuꝫ vxore ſua iuit ad moabitas vbi filijſui duxerūt vxores: ſed mortuo patre ⁊ filijs ſine ſemine:ruth cū noemi ſocrū ſua venit in indeā ⁊ gēuit ex ea boo.⁊ obeth. b Ex ruth. Moabitide: vt oſtēdat impletumvaticiniū Eſaīe: Emitte agnum dn̄e dn̄atoreꝫ terre. Perhāc ſemen abrae ad xp̄m deducit̉. Eccleſia de gentibꝰ ꝑruth ſignificata: priuſqͣꝫ ad booę .i. ad xp̄m veniret ex ꝑtediabolo erat. Myſtice ruth ſignificat eccleſiam q̄ eſt demoab .i. de gentibus q̄ ex patre diabolo ⁊ petra deſerti ꝓpter idolatriaꝫ: de qua deus ſuſcitauit filios abrae. Oblita prioris gētis vēit ad booę qͥ fortis d̓r .i. ad xp̄m qͥ ſuſcitat ſemē fratris ſui .i. moyſi qͥ obijt ſine liberꝭ: qꝛ neminē ad ꝑfectū duxit lex. Auth vidēs vl̓ feſtinās: qꝛ eccleſia puro corde deū videt q̄ feſtinat ad brauiū ſuꝑne viſionis: ⁊ diffinit ꝑſeuerare in fide ⁊ dilectiōe dei. c. Ieſſeaūt. Pater dauid ſepiꝰ noīat̉ Eſaias: ſꝫ binomiꝰ fuit. hīc̄a aūt ideo d̓r ieſſe vt ſcires eū veniſſe. de quo Eſaias: Egrediet̉ virga de radice ieſſe ⁊cͣ. Hic eſt flos quē odorat Iſaac dicens: Ecce odor fili mei ſi o. a. p. qꝛ ſpūs eū abūdātiſime repleuit. d. Regē. Nō ꝙ ſolꝰ in hac genealogiarex: ſed qꝛ primꝰ rex de iuda ⁊ regū principiū: ꝓpter queꝫ⁊ ceteri in ſolio regni ſeruant̉: ⁊ ꝑ iſtum ordo generatiōisdecurrit ad chriſtū qui habet regnū dauid. e Dauidaūt rex ⁊cͣ. Hiſto. Dauid in ſolario ſedens vidit Bethſaa bee ſe lauantem placuit ei. ⁊ vocauit: iacuitqꝫ cū ea: qͣ grauida reuocauit vriā de expeditione: ⁊ ſic intraret in domū: vt ſic partꝰ aſcriberet̉ ei: qui nolēs intrare iacuitin veſtibulo dicēs: ꝙ dū arca eſſet in tabernaculis nō intraret in domū ſuā. Acceptis igit̉ litteris mortis ſue ad expeditionē reuerſus eſt. ⁊ ſicut dauid p̄ceperat occiſus eſt a ioab.Dauid in ſolario chriſtus eſt: qͥ in ſole poſuit tabernaculū ſuuꝫ.Bethſabee puteꝰ ſatietatꝭ ſeptimꝰ .ſ. lex ꝑ cuius cognitionē ſpūalis gr̄a mōſtratur.Urias iudaippl̓s qͥ ꝑ legē d̓ luce dei gloriat̉: ſed huijs legē abſtulit quaꝫ de ſeloqui docuit. Ille ꝟo dūita legisnitiīfert vnde damnet̉.Urias etiā iudaicus ppl̓unoluitīre inmūis intellectuꝫ.dicēs qꝛ arca dn̄i .i. eccleſia ē in tabernaculis .i. in figuris.non intrauit in domum .i. non accipit aliū intellectū: ſed accipit litteras ſue mortis: id eſt intellectumlitteralem qui ducit eū ad mortē. Myſtice dauid .i. xp̄s qͥ goliā .i. diabolū ſuꝑauit. Ip̄e eſt mauū fortis vel viſu deſiderabilis. De eodē dicit̉: Dn̄s fortis ⁊ potēs⁊cͣ. ⁊ iterū: Specioſus forma pre filijs hominum. Bethſabee puteꝰ ſatietatis: ideſt abundantia gratie ſpūalis que munere ſeptiformi eſt puteus ſatietatis in quo ēfons aque ſalientis in vitā eternā. Tres p̄dicte ſine pudore nominis ponunt̉: qꝛnon ſolum culpari ſed etiā laudari meruerūt. Iuſtus aūt nomīe dignus eſt. Sed inhac quia loquendo nequit: ſaltē ſilentio nominis qd̓ turpe eſt tegit. Nomē viri qͣſiiuſti ponitur: vt in hoc immanitas ſceleris verecundius memoret̉ dum eius cauſaeſt occiſus. Uxor tamen propter ſacramentum eccl̓ie dicitur: que occiſo diabolo inconiugium veri regis aſciſcitur.f Urie. Vrias lux mea dei .ſ. id eſt diabolus: qui dixit: Similis ero altiſſimo: cuieccl̓iam coniugatā xp̄s de ſolario paterne maieſtatis adamauit: ⁊ pulchrā factā ſibi matrimonio copulauit. Urias qͥ eſt figura diaboli. lux mea deꝰ interp̄tat̉: quiadhuc trāſformat ſe in angelū lucis: ⁊ lucē dei ſe facit. g Salomō aūt. Chriſtꝰ ēſalomō .i. pacificꝰ: qꝛ ip̄e eſt pax nr̄a qͥ fecit vtraqꝫ vnū. Ip̄e eſt roboā .i. impetꝰ ppl̓it qͥ velocit̉ ppl̓os ꝯuertit ad fidē. hͦ. Roboā. De iſto dicit̉: Dabo roboa tribumiudā vt remaneat lucerna dauid cūctis diebꝰ in iſrl̓. Qd̓ ad lr̄am nō p̄t accipi: qͥanec iſrl̓ cūctis diebꝰ extitit: nec de dauid poſt xp̄m dux aliqͥs ī iſrl̓ fuit. Sed xp̄s lucerna eſt eterna in celeſti iſrl̓. Et ideo ſeruat̉ ſemꝑ. Suꝑ ſoliū aūt dauid dicit̉ ſedere chriſtꝰ: qꝛ regnū dauid tꝑale figurauit eternū chriſti regnum. i Abia. Paterc dn̄s .i. chriſtus qui dicit: Ego ero illi in patrē: qui tanqͣꝫ dn̄s omnia quecūqꝫ voluitfecit. Qui etiā eſt aſa .i. attollens: qꝛ ipſe abſtulit pctā mundi. k Ioſaphat. Iudicans vel iudicium dei .ſ. xp̄s qui iudicat orbē terre in equitate. lIoram autē.Chriſtus eſt iorā .i. excelſus qui ait: Nemo aſcendit in celum niſi qui de celo deſcendit. Nota ꝙ iorā non genuit ociā: ſed potius genuit ochociā. Ochocias genuitioas: ⁊ ioas amaſiā: ⁊ amaſias ociā qui et azarias. Iorā duxit filiā ieſabel ⁊ fornicatꝰ eſt: ⁊ fratres ſuos occidit. Ande infirmatus eſt dolore vteri vt viſcera egereret quem ſecutus ochocias ingreſſus eſt per vias domus achab. Ioas autē adorauit ſculptilia ⁊ zacharia filiū ioiade qͥ eū nutrierat: ⁊ regē fecerat occidi p̄cepit: qͥaeū de idolatria increpauit. Amaſias quoqꝫ coluit deos ſeyr. Ideo ⁊ hi tres de generatione chriſti ſūt excluſi. ẜm illud. Uiſitabo peccata patrū vſqꝫ in tertiā ⁊ quartā generationē. Sed hoc dictū eſt de illis qui peccata patrum ſequuntur. naꝫ et bonus de malo genitus miſericordia eſt dignus: ⁊ malus de bono natꝰ punitur. Alijqui ponuntur qͣꝫuis mali fuerint: vel bonos generant: vel a bonis generantur: vtioram filius ioſaphat viri iuſti. Ocias pene in omnibus rectū fecit: niſi ꝙ incenſūadolere voluit. vnde et in fronte lepra percuſſus eſt. Hic tres reges ſunt intermiſſi. vel ideo: quia propoſitum fuit euangeliſte tres teſſeredecades ponere: vel quialoram miſcuerat ſe generi iezabel: ⁊ dictum eſt per prophetaꝫ in throno regni quēS qͣꝫ non eſſe

ꝑę aūt genuit obeth ex ruth. Eodē mō iſta ruth ꝯiūcta eſt booę qͥ erat nobilior de ciuitatē bethleē. licet enī eſſet ꝓhibitū in lege qd̓ nō acciperēt in matrimoniū mulieres moabitidas: ꝓpter qd̓Eſdras fecit illaseijci cuꝫ filijs ſuisa filijs iſrl̓: vt habetur .j. Eſdre. x.Ruth tn̄ moabtisꝓpter actū virtutiſ ex diſpēſationeꝯiuncta eſt ip̄i booę: qꝛ ſicut dictū ēꝓ fide vniꝰ dei ſuſcipiēda reliqͥt terrā ſuā: ⁊ venit ī iudeaꝫ cū ſocrū ſua.Sed orit̉ dubiumquomodo iſte booc gēuit obeth exruth: qꝛ a pͥncipioducatꝰ Ioſue: quādo .ſ. ſal mon accepit raab ⁊ inde genuit booę vſqꝫ adtēpuſ in quo cepitheli iudicare ppl̓ꝫ:quo tꝑe iſta ruthvenit cū noemi ī iudeā: fluxerūt. cccxxv.anni ⁊ plus: vt poteſt patere cōputāti tēpora iudicū intermedioꝝ. ⁊ ideo dicēdūꝙ tres fuerūt booę ſibi ſuccedētes: auꝰ:filius ⁊ nepos. primꝰ genitꝰ eſt a ſalmonde ipſa raab: ⁊ tertiꝰ geuit obeth ex ruth:⁊ qꝛ euāgeliſta volebat vſqꝫ ad dd̓ vnaꝫquaterdenā tm̄ ponere. ideo iſtos tres ſimiliter nominatos: ⁊ ſibijnuicē īmediate ſuccedētes voluit vno nomīe cōp̄hēdere: b. Obeth āt genuit ieſſe. Iſte ātalio nomīe vocatus eſt Iſai. vt habetur.j. Regꝭ. ſed nomen ieſſe hic ponit̉: quiade ip̄o hic agit̉. ꝓut xp̄s deſcēdit ab eo:vt ſcriptū erat Eſa. xj. Egrediet̉ virga deradicē ieſſe: ⁊ flos d̓ radice eiꝰ ⁊cͣ. ⁊ ideoex noīe ieſſe h̓ poſito oſtendit̉ iſta ꝓphetia cōpleta fuiſſe. c. Ieſſe aūt genuitdauid regē. Iſte aūt nominat̉ ſolꝰ rex. licet ante eum ⁊ poſt fuerūt plures alij reges: qꝛ iſte fuit primꝰ electꝰ in regē ẜꝫ beneplacitum diuinum: vt oſtenſū eſt. sͣ. etꝓpter excellentiam ſanctitatis ſue.d Dauid autem genuit ſalomonem exea que fuit vrie. tacetur nomen Bethſabee et exprimitur vir eius qͥ fuit iuſtus ⁊bonꝰ: vt patet. ij. Reg. xj. ⁊ vt oſtendat̉ꝙ Bethſabee de qua fit aliqͣliter mentioaccidentaliter cōiuncta eſt ipſi dauid .ſ.ꝑ mortē vrie. e Salomō autē genuitroboam. ſub iſto roboam diuiſum eſt regnū iudeorum in duo regna: vt patꝫ. iij.Reg. xij. quia decem tribus receſſerūt abeo: et adheſerunt hieroboam. ⁊ tunc dictum eſt regnum iſrael. due autem tribuſque remanſerunt ipſi roboam dicte ſuntregnum iuda. f. Ioram autem genuit ociam. ſic̄ ptꝫ ex. iiij. Reg. Hic omittūt̉tres reges ſibi ſuccedētes: qꝛ iorā genuitochociam. ochocias autem genuit ioas:ioas aūt genuit amaſiā: amaſias aūt genuit ociā. Rō aūt huiꝰ eſt ẜm Hiero. qͥaiorā accepit vxorē filiam īpijſſime iezabelis: ideo filij eiꝰ vſqꝫ ad quartā generationem de genealogia dn̄i excludūt̉: ⁊ maxime qꝛ euāgeliſta volebat vnā quaterdenā tm̄ pōere rōne iā p̄dicta. iō oportebat tres reges exclude̓: ⁊ iſti treſ rōe p̄dicta ꝯuēientiꝰ alijs remouent̉. Sequit̉:Ezechia

R

Eſale. 2.6

Exod .1. aHiſto.

Eſa. 16. a

Myſtice

Eſa. 1i. ā

Gen̄. 27. d

Hiſto.1. Re. 11. a

yſticeOsͣ .23.Ibid̓ .44

Eſ. 14. c

j. Reg. 11. f

.Re6. 7. 5

Ioh̓. 3.b.

1. Pa .21. a

i. pa. 24. e

Exo. 20. a

Ri. 3. 8