.XXII.C
in cardine: ſic piger ī lecto. Et d̓r̄ cardo a cardian̄ qd̓ eſt cor: qꝛ ſicut cor hoīem mouet ⁊ regit:ita illud mouet ⁊ regit ianuā. Et ꝓpter hoc etiālatuor ꝟtutes dicūtur cardinales: qꝛ ꝑ eas vercor humanū: vt claudat̉ vicijs: ⁊ aperiat̉ virintibus: q̄ ꝑmaxime virtutes debēt in cardinalibus relucere inherētes firmit̓ oſtio: ꝗ eſt xp̄s. d.Io. x. Ego ſum oſtiū: ac etiā pape: qui eſt vicarins xp̄i: vt ꝑ conſilia ⁊ ſcā oꝑa eoꝝ aꝑiat̉ fidelibus regnū celoꝝ. Dn̄i gͦ pape ſūt cardines terre:qꝛ .ſ. cardinales hꝫ aſſiſtentes ſibi. Moralit̓ terra eſt eccl̓ia ſcā: ⁊ ꝓpter ſui firmitatē: eccl̓. i. terra in eternū ſtat. Et ꝓpter bonoꝝ operū multiplicem fertilitatē: gen̄. i. Germinet terra herbā virētem ⁊c̄. ⁊ ꝓpter ſui humilitatē celū ſurſū ⁊ terradeorſū ab oībus ꝯculcata ⁊ ſubdita influxui celorū. Cardines hꝰ terre ſunt cardinales: qꝛ ſicutin cardine vertit̉ totū oſtiū: ita in cardinalibꝰ vertunt̉ negocia ꝯſiliabilia eccl̓ie vel mūdi. Aſſuntenī pape vt familiares ⁊ ꝯſiliarij. On̄dūt enī pape cardinales diuerſas vias ſuꝑ negocijs ꝓpoſitis: ſuꝑ quibꝰ ꝯſilium vult accipere. Et poſtea adipſū papā ſpectat eligere ⁊ determinare: qd̓ magis eccleſie videt̉ expedire. Dicunt̉ aūt eſſe dn̄itriplicit̓. ¶ Primo qꝛ ſūt dn̄i dei peculiares perꝑfectā bonitatē. ¶ Scd̓o qꝛ ſūt dn̄i pape fratres⁊ familiares ꝑ eximiā dignitatē .i. cardinalesTertio qꝛ ſūt d̓n̄i mūdi gubernatores ꝑ ꝯſultabilitatē: ⁊ ſic cardines .i. cardinales eccl̓ie ſūt dn̄ioſuit dn̄s ſuper eos orbē .ſ. ad gubernandumiſilium:Quantum ad primumcardinales ſūt .i. dehēt eſſe dn̄i dei amici ſingulares ꝑ vite ꝑfectionē: vt ſicut p̄cellūt alios in dignitate: ita excellāt in ſanctitate. Et quas ꝟirtutes ⁊ ſanctitates debēt hr̄e: ponit Ber̄. ad eugeniū tertiū dicēs. Ueniamꝰ ad collaterales tuos ⁊coadiutores. hi ſeduli tibi: hi intimi ſūt. Quāobrem ſi boni ſūt: tibi potiſſimū ſunt. Si mali equeplus tibi: ne te dixeris ſanū dolentē latera: hoc ēne te dixeris bonū malis innitentē. De cardinalibus. Aut ſi bonꝰ ſis: bonitas tua ſoliꝰ quē fructūafferre pōt? Et hi ꝗdem quos tu nō elegiſti: ſedipſite: ptātē nō hn̄t: niſi quā tu eis aut tribuerisaut ꝑmiſeris. Tibi īputa qͣuicꝗd patieris ab eo:ꝗ ſine te pōt facere nihil: his exceptis de ceteronō incōſiderate eligēdi quiqꝫ ſeu colligēdi ſuntin opꝰ miniſterij hꝰ. Sane huic negocio nō ſe ingerat rogās: ꝯſilio nō prece agendū ē: adulantē⁊ ad placitū cuiuſcūqꝫ loquēte vnū de rogātibꝰputa etiā ſi nihil rogauerit. Pari pōdere extimaueris eiꝰ humilitate: ꝗ timet ⁊ eius ꝗ ſperat. Itaqꝫ nō volētes nec currētes aſſumito: ſꝫ cunctantes ⁊ rennuētes etiā collige illos: ⁊ cōpelle intrare. In talibꝰ vt opinor: reꝗeſcet ſpūs tuꝰ: ꝗ nō ſūtattrite ſrontis: ſꝫ verecūdi ⁊ timorati: p̄ter deumtn̄ timeant nihil: nihil ſperent niſi a deo. Qui aduentantiū nō manꝰ attendāt ſꝫ neceſſitates: ꝗ ſtēt
viriliter ꝓ afflictis: ⁊ iudicēt in eꝗtate ꝓ manſuetis terre. Qui ſint ꝯpoſiti: ad mores ꝓbati: ad ſanctimoniā parati: ad obedientiā manſueti: ad patientiā ſubiecti: ad diſciplinā rigidi: ad cenſuraꝫcatholici: ad fidē fideles: ad diſpenſationē ꝯcordantes: ad pace diſcordātes: ꝯformes ad vnita.tem. Qui ſūt in iudicio recti: in ꝯſilio ꝓuidi: ī iubendo diſcreti: ī diſponēdo induſtrij: in agendoſtrenui: in loquēdo modeſti: in aduerſitate ſecūri: in ꝓſperitate deuoti: in zelo ſobrij: mīa nō remiſſi: in ocio nō ocioſi: ī hoſpitio nō diſſoluti: inꝯuiuio nō effuſi: in cura rei familiaris nō anxijrei aliene nō cupidi: ſue nō ꝓdigi: vbiqꝫ ⁊ oībuscircūſpecti. Qui legatiōe ꝓ xp̄o fūgi qͦtiens opꝰerit: nec iuſſi rēnuat: nec n̄ iuſſi affectēt. Qui qd̓verecūde excuſāt: obſtinatiꝰ n̄ recuſēt. Qui miſſipꝰ aurū nō eāt: ſꝫ xp̄m ſequant̉. Qui queſtū legatione extimēt: nec requirant datū ſꝫ fructū. Quiregibꝰ Ioh̓em exhibeant: egyptijs moyſen: fornicantibus finees: heliā idolatris: heliſeū auarispetrū mentientibꝰ: paulū blaſphemantibꝰ ⁊ negantibus xp̄m. Qui vulgus nō ſpernāt: ſꝫ doceātdiuites nō palpent: ſed terreāt: pauperes nō grauent: ſed foueant: minas pͥncipum nō paueant: ſꝫꝯtemnāt: ꝗ nō cum turba intrent: nec ira exeant:ꝗ eccl̓ias nō ſpolient: ſꝫ emendēt. Qui marſupianō exhauriāt: ſꝫ corda reficiant: ⁊ crimina corrigant: fame ꝓuideāt ſue: nec inuideāt aliene. Quiorandi ſtudiū gerant: ⁊ vſū habeant: ac de oī replus fidant orationi qͣꝫ ſue induſtrie vel labori.Quoꝝ ingreſſus pacificus modeſtus exitus ſit.Quoꝝ ſermo edificatio ſit: vita iuſta pn̄tia gratamemoria in benedictione. Qui ſe humiles cumhumilibus: ⁊ cū innocentibus innocētes: durosdure redarguāt: malignātes coerceāt: reddāt retributionem ſuꝑbis: ꝗ nō de dote vidue vel patrimonio ieſu xp̄i ſe vel ſuos ditare feſtinēt: gratis dantes: qd̓ gratis acceperūt: gratis facientesiudiciū iniuriam patientibꝰ: vindictam in nationibus: increpationes in populis. Qui ad te redeunt fatigati ꝗdem: ſꝫ nō ſuffarcinati ſimul ⁊ gloriantes. Nō ꝙ curioſa ſeu p̄cioſa queqꝫ terraruꝫattulerint: ſꝫ qd̓ reliquerint: pacē regnis: legē barbaris: ꝗetem monaſterijs: eccleſijs ordine: clericis diſciplinā: deo populū acceptabilē ſectatoreꝫbonorū operum.Quantum ad ſecundūdicit augꝰ. de ancho. in libro de ptāte eccleſiaſtica: ꝙ cardinales aſſiſtūt pape ſicut apoſtoli xp̄oApl̓i enī ſūt nūcupati xp̄i fratres ẜm illud pſal.Narrabo nomē tuū fratribꝰ meis: ⁊ pͥncipes mūdi ẜm illud pſal. Cōſtitues eos pͥncipes ſuꝑ. o. t. jSꝫ papa cū facit aliqͦs cardīales: īſignit eos iſtaduplici dignitate dicēs eis. Eſtote fratres mei⁊ pͥncipes mūdi. Ipſe aūt papa ꝑſonā gerit xp̄i.Et quāuis etiam ep̄i ſuccedant loco apoſtolorūvt dictum eſt. sͣ. alio tamen modo qͣꝫ cardinalesApl̓i enī duplici mō ſe habuerūt ad xp̄m. Uno