¶ Titulus.

emendatus ē: recipitur etiam in criminali: hec oīain dicto. c. teſtimoniū. cū his que ibi noͣnt̉. Hec ergo ſunt principalia in teſtibus conſiderāda. Sūt⁊ alia quedā conſideranda: que hic ſtatim ſequūt̉Primo videlicet vtrū ſit inimicus eius ꝯtra qudat teſtimoniū: vl̓ amicus eius pro quo teſtificat̉4. q. 3. teſtes. ꝟſi. iōqꝫ ī ꝑſona. Ite obſcuri ⁊ ignotinō admittunt̉: vel ſolū admittuntur cū tormētisvel verberibus: vt in autentico eo. l. ſancimꝰ. Itēexecutores negocioꝝ: vt procuratores qui in ip̄acā fuerunt actores vel reſponſales: extra eo. īſuꝑ.Immo etiā qui fuit procurator vel aduocatus:priori iudicio non recipitur in teſtem in cā appellationis: extra eo. romana. li. vi. ¶ Utrū quis poſit admitti ad teſtimonium in ſua cā? Reſpōdeoꝙ non nec principaliter nec ſecundario. C. eo. l. oībus. Unde venditor in cā rei vendite non admittitur pro emptore: qꝛ cā propria venditoris eſſevidetur: nec debitor in ca pignoris pro creditoreff. de appella. l. ab executore. §. alio cōdemnato.Fallit hoc in legatarijs qui ferunt teſtimonium īcā teſtamenti: cum agitur de hereditate nō de legatis ⁊ fideicōmiſſis: bene tamē poſſunt ſcribi ⁊eſſe teſtes in eodē teſtamento in quo eis aliquidlegatum eſt. C. de teſtamentis. l. dictantibus. Itēfallit in collegijs ⁊ corporibus in quibuſ ſingulares eorum perſone pro cā vniuerſitatis ferre poſſunt teſtimonium. 14. q. 2. ſuper prudentia. exͣ eo.inſuper. ⁊. c. cum nuncius. Et hoc ideo: quia cauſevniuerſitatis non ſunt ſinguloꝝ: ⁊ ſi commodumcōtingat ſingulos: vt. 12. q. 2. c. qui manumittitur.Et intellige: niſi fuerint actores vel reſponſales īdicta cā: vt in. §. precedenti. dictum eſt. ¶ Utruꝫin cauſa cōmuni duoꝝ alter admitti debeat ad teſtimonium? Reſpondeo ꝙ non: qꝛ cauſa cōmunis duorum vtriuſqꝫ eſt: ar. ff. de ritu nup. l. illud. ⁊idem in ſocio criminis ⁊ ꝑticipe. 4. q. 3. item in criminali. ꝟſi. item liberi. extra eo. quoniā. naꝫ illudeſt ſpeciale in cauſa denunciationis: ꝟbi admittūtur ſocij criminis ad preſumptionē: extra d̓ adulter. c. ſignificaſti. Creditur etiam ſocijs criminisīexceptis: vt in crimine leſe maieſtatis ⁊ huiuſmōi79. di. ſiquis papa viuente. 6. q. i. ſiquis cōmilitibus. 15. q. 3. nemini. extra de confeſſis. c. i. ¶ Utrūparentes vel liberi poſſint pro vel contra ſe teſtimoniū ferre? ℟. generaliter per rectaꝫ lineā aſcēdentes ⁊ deſcendentes pro ⁊ cōtraſe idonei teſtesnon ſunt. 4. q. 3. §. item in criminali. ꝟſi. Itē teſtesff. eo. l. teſtis. idem eſt de matre ⁊ filio. Sed tamēambo parentes in caſu admittuntur pro filio .ſ. cūqueritur de etate vel natiuitate: extra qui filij ſintlegitimi tranſmiſſa. ⁊. c. per tuas. Item vbi agiturde impedimento matrimonij ratione conſangunitatis vel affinitatis: extra eo. quoniam. Ceteruꝫſi agitur: an matrimonium ſit contractum vel nōtunc mater ſuſpecta eſt ſi vir ſit ſuperior: extra eoſuꝑ eo. quē caſū habes ſupra ī primo titulo huiꝰde matrimonio. §. 7. Sunt ⁊ quedaꝫ perſone queaduerſus coniunctos ſuos teſtimoniū dicere non

coguntur: vt aduerſus ſocerum generum victricipriuignum ſobrinuꝫ ſobrinā ſobrino notā: eoſqꝫqui in priori gradu ſunt. Item aduerſus patronā⁊ liberos eius. v. §. Item in criminali ⁊ alie etiamperſone que ibidem computantur: ꝙ generalitera ferendo teſtimonio ſunt exempte. ¶ Utrum teſtes produci poſſint de domo actoris? Reſpondeo nec de domo actoris nec accuſatoris nec incauſa ciuili nec criminali teſtes produci debēt: qꝛeorum teſtimonium ſuſpectum eſt. 3. q. 5. per totū.4. q. 3. §. Item in criminali ꝟſi. Item ⁊ in iure cīuili. omnes autem predicti qui repellendi ſunt: debent admitti: ſi is contra quē ꝓducunt̉ eorum teſtimonio in alio iudicio vſus fuerit niſi inimicitias poſtmodum exortas docuerit: vel aliquid aliud legitimum poſt emergens ſeu correctionem:vt in predicto. c. item in criminali ꝟ̓ſi. item ſiquisteſtibus. ⁊. C. eo. l. fiquis teſtibus. ¶ Nota ꝙ ſacerdos nō debet eſſe teſtis in inſtrumentis confectis totaliter inter ſeculares. 14. q. 2. quāqͣꝫ. hoc ītellige de honeſtate non d̓ neceſſitate. Et nota ꝙteſtis qui ſcienter ſe ſubſcribit alicui negocio preiudicat ſibi: ita ꝙ contra id nō poteſt poſtea reclamare: qꝛ approbaſſe preſumitur: ſecus ſi ſubſcribat ſe nomine alieno: qꝛ per hoc non intelligiturconſentire: exͣ de his que fiunt a pre. c. quanto.Utem nota tres tantum productiones teſtiuꝫfieri in cauſis eccleſiaſticis vel ciuilibus: ſed nonquartā: niſi iuret ꝙ non didicerit teſtificata: quinta nullo modo conceditur: extra eo. in cauſis. Ethoc intelligas niſi aliquis teſtium in primis productionibus impeditus fuiſſet: nam probato impedimento ſine aliquo ſacramento dabitur aliadilatio et centeſima ſecundū Inno. ⁊ ſic intelligeextra eo. c. vltra tertiam. Ite nota ſecundū goff.ꝙ quatuor ſunt que tollunt copiam probādi perteſtes: ſcilicet publicatio atteſtationum: extra eo.de teſtibus. Item renunciatio ſiue concluſio: exeo. fraternitatis. Iteꝫ quarta productio: vt dictūeſt in. §. precedenti. Item numerus teſtium effrenatus: extra eo. c. cum cauſam. Et nota ꝙ nulli qͣꝫtecūqꝫ religionis fuerit: creditur ſcilicet in cauſis:niſi iurauerit: extra eo. c. nuper. pōt tamen remittiuramentum de conſenſu partium: extra eo. īniſi in cauſa matrimoniali: qꝛ tunc nec confeſconiugum ſtatur: extra de eo qui cogno. conc. ſuper eo. ⁊ iurabunt tactis ſacroſanctis eualijs: niſi ſit epiſcopus qui iurabit ſolum prepeeuangelijs: extra de iuramento calū. c. fi. Hoc autiurabit teſtis ſcilicet ꝙ dicet totam veritateꝫ quanouit de illa re. 3. q. 9. c. pura. ¶ Item additur deconſuetudine quorundam ꝙ nulli pādet teſtimonium: ⁊ hoc bene. 4. q. 3. §. Item in criminali. Iꝙ dicet puram veritatem nulla falſitate adiec4. q. z. nullus. Cū teſtis de facto non eſt certus:modo debeat iurare. Item quando quis teneatad teſtimonium ferendum. Item quādo liceatferre teſtimonium de his que in ſecreto ſibi ſuntꝯmiſſa. Item ꝙ per hoc nō licet recipere pecunia