¶ Iitulus.

poteſtatem defendendi iniuriam ſimpliciter: ſedqualificatam ſcilicet notoriā. habet ergo conſeruator vocare reum: ⁊ ſi confiteatur factū: bene ꝗdem. Si neget: ſuper notorio ꝓbationes recipiatSi aūt confiteatur factum: ſed dicit ſe ſuo iure fe ¶ciſſe: dicunt quidam: ꝙ vltra ſe intromittere nōdebet. Alij contradicunt aſſerentes: ꝙ ꝓbatiōesſuper notoria offenſa recipiet ad hoc de electiōe.c. bone. Alias facile eſſet conſeruatoꝝ officiuꝫ deludere: vnde ſi videat̉ conſeruatori ꝓbabilis negatio non ꝓcedat: alias puniat ſicut notorium.Et quia conſeruator nō cognoſcit niſi d̓ notorijsnon poterit recuſari: ſicut nec appellari pōt in notorijs. Et dicit ber. ꝙ talis conſeruator pōt inuocare auxilium brachij ſecularis: vt de offi. or. c. i.Glo. ſuper verbo offendere: hoc ītelligi pōt de cōmiſſa ⁊ cōmittenda. Pone enim eos paratos adexercitium ⁊ violentiam inferendam illis quorūeſt conſeruator ꝓhibere poterit excōmunicare⁊ punire: vt de ſentē. excōmunica. c. ſacro. In cōmiſſa defendet per diſtrictionem eccleſiaſticamcōpellendo iniuriatores: vt ſatiſfaciant leſo: ⁊ ſeculare brachium inuocando. Slo. ſuper verbo indaginem id eſt cauſe cognitioneꝫ ſeu examinationem: qꝛ dubia ſunt. Et ſi de talibus ſe ītromittatincurrit penam de qua infra. §. 3. Dantur autemconſeruatores ſoluꝫ a papa ⁊ vt plurimum religioſis exemptis circa ſua priuilegia.¶ De cōſeruatoribusquomodo debeant ſe modeſte habere erga epiſcopos inꝓceſſibus contra eos. alex. iiij. ſic ait. Quia pontificali dignitate preditis ob reuerētiā ſacri officijquod exercent plurimum deferri conuenit: ⁊ eosplus honorari decet: vt cum iudicibus vel cōſeruatoribus a ſede apoſtolica deputatis cōtra eosper coactiones aliquas ſiue penas fuerit ꝓcedendum: grauitas ⁊ modeſtia in huiuſmodi conſeruetur proceſſu. Ita ꝙ eis quadam condignaruerētia ſuppoſitꝭ: īgreſſus pͥmo ipſis eccleſieſacerdotale īterdicatur miniſteriū: ac deinde abofficio non ſuſpendant̉. Et ſubſequent̉ aggraueicenſura eccleſiaſtica cōtra eos: niſi forte aliter fieri ſuaſerit nimia contumacie proteruitas ſiue cipa: de offi. d̓le. c. ij. Super verbo aliter circa firdicit glo. vt .ſ. nō ſupportetur tanta modeſtia: vtqꝛ iniurias ⁊ cōtumelioſa verba profert in iudicvt de penis. c. dilectus. Sed quid ſi iudex nō ſeruata forma huius conſtitutionis ſtatiꝫ ſuſpendiep̄m vel excōicet: aut etiā ſuperiorē ep̄o: tenet neſententia? dic ꝙ ſic: licet reprehendendus eſt iudex: qui hanc modeſtiam non ſeruauit. ii. q. 3. c. iItem ẜm inno. ſi maleficiū eſt notoriū alijs: ⁊ neiudici: oportet ꝙ ſuper hoc querat ꝓbatōes: ⁊ teſtes cogat. 2. q. i. in primis. ⁊ de teſtibus. c. ij. Et qꝛī notorijs aliꝗs ordo neceſſariꝰ ē: extra d̓ iureiu.c. ad noſtram. ſimiliter oportet ꝙ ꝓcedat ad ingſitionem: quando factū eſt notorium: ⁊ neſcit̉ ꝗsfecerit. Iteꝫ ſi reus qui fuerat cōdēnatus ⁊ excō

municatus: infra annum cōpareat: ⁊ dicat ſe vellſatiſfacere: cognoſcet conſeruator de quantitatedamni ⁊ huiuſmodi.ue ſpectant ad officium conſeruatoꝝ vel qui poſſint eſſe ꝯſeruatoresponunt̉ de offi. dele. c. cōſtitutione li. vi. Ubitur hac cōſtitutiōe perpetuo valitura ſācimuꝯſeruatores qui aliquibus vt manifeſtis iniuri⁊ violentijs tueant̉: eoſdem plerunqꝫ a ſede apſtolica cōcedunt̉: de cetero deputari non poſſitniſi ep̄i vel eoꝝ ſuperiores aut abbates ſeu digitates vel perſonatus in cathedralibus vel collgiatis eccleſijs obtinentes. Nulluſqꝫ deputati ſbi conſeruatoris eſſe valeat cōſeruator. Nec alquis regibus ⁊ reginis qui ſicut dignitatisdine preeminent: ſic prerogatiua gratie coneos anteferri: dūtaxat exceptis: cōſeruatorem hbeat eum: qui ſub ſua iuriſditiōe dominio veſtrictu eccleſiaſtico vel temporali conſiſtat. Conſeruatores aūt huiuſmōi extra ciuitates ſeu dioceſes in quibus fuerint deputati: vel alibi qͣꝫ inuitatibus ſeu locis īſignibus: vbi poſſit copia haberi peritoꝝ: contra quoſcunqꝫ ꝓcedere: aut aliqͦsvnam dietam a l̓ine dioceſis eorundem trahenon preſumant. Uices quoqꝫ ſuas citationibusſententiaꝝ denunciationibus dūtaxat exceptisquas per alios valeant exercere: nulli cōmitterpoſſint niſi hoc eis ꝯpetierit ex ben̄ficio litteraꝫSed nec tunc niſi infra ciuitates ſeu dioceſes inquibus deputati fuerūt ⁊ perſonis tantū: q̄ ſuꝑiusſunt expreſſe: ⁊ infra. Officiū aūt quoruncūqꝫ cōſeruatoꝝ ipſo iure quo ad nō cepta negocia ꝑ obtum cōcedentis volumus expirare. Tirca veromunera expēſas aſſeſſores ac notarios ⁊ ꝑſonasteſtimonij cauſa vocādas illa precipimus obſeruari in huiuſmodi conſeruatoribus per oīa que īdelegatis iudicibus conſtitutio a nobis ſuꝑ hocedita obſeruanda decernit. Quicꝗd aūt contra p̄miſſa vel eorum aliquid attentari cōtigerit: oīodecernimus irritum ⁊ inane. In ipſo etiam. c. poniturᶠ pena conſeruatoribus quideꝫ: vt ſi de alijsqͣꝫ de manifeſtis iniurijs ⁊ violentijs ſcienter ſe intromiſerint: ſeu ad alia que ad iudicialē indagmneexigunt ſuā extenderint poteſtatē: eo ipſo ꝑ anniſint ab officio ſuſpenſi. Et vt dicit ibi glo. ſuꝑ verbo officio ⁊ beneficio: quod eſt eius ſequela: vt32. di. preter. Et idem eſt ſi hoc agerent ignorātiscraſſa vel affectata. de ſenten. ⁊ re iudica. c. ignorantia. Pars aūt q̄ hoc fieri ꝓcuraret ſententiamexcōicationis incurrit: de qua infra in ti. de excōmunicatione. Ioan. an. ibi ī glo. ponit ex ipſo textu ſex vel quinqꝫ differentias inter cōſeruatores⁊ iudices alias d̓legatos. Quaꝝ prima ē: ꝙ iudexd̓legatus pōt eſſe canonicus eccleſie cathedraliscōſeruator nō. ¶2ª. ē ꝙ eius ꝗ nō eſt mihi iudexdelegatus ſaluo iure recuſationis poſſim eſſe ei d̓legatus iudex in alia cauſa. Sed in ꝯſeruatore ſecus etiā ſi nō opponat̉ exceptio. ¶ 3ª. eſt qꝛ ſaluo