Octauus.
Alij pertinentia ad fabricam vel carpentariā: vtmalleos īcudes forcipes terebra ſerras leuigasaſcias celtes ⁊ hiꝰ. Qui oēs fraudē facere poſſunt in faciendo opera debilia propter malammateriam vel nimio precio vel diminuto ponDe carpentariis ſeu lignaiolis: hi in faciendo ligna incidere ẜm augumentum vel decrementum lune ſine alia obſeruatione dierum non peccant: qꝛ cum luna vt ꝓpinquior planeta multum influat in corpora īferiora ẜm rationem naturalem eſt: ꝙ potius incidantur: cum luna eſt in decremēto qͣꝫ in augumēto: In faciendo autem diuerſa opera ex lignis licitum eſt ex tali exercitio lucrumⁱ expetere ſcd̓ꝫqͣꝫtitatem laboris ⁊ induſtriam operis ⁊ moreꝫpatrie: ſed fraude vtuntur cum ligna parum durabilia tradunt pro ſolidis: ⁊ diu permanſuris.Ex his aliqui tharſias ſeu tharſiata lignamīa faciunt: qd̓ magis pertinere videtur: ad quendamornatum ſeu oſtentationem qͣꝫ ad vtilitatē. Quivero ligna ſecant cum multum laborant: digniſunt mercede bona fideliter operando: huius artis fuit Ioſeph Marie ſponſus. Dicit eniꝫ Chryſo. in ſermone de epiphania: ꝙ fuit carpentariꝰ.Ad hoc genꝰ miniſterij ſpectat galeas facere naues ⁊ nauiculas ⁊ alia per que nauigatur. qd̓ opmultum eſt vtile ⁊ neceſſarium humane cōuerſationi ad negociandum. Qui tamen iſta operarentur pro eis quos v̓ti ad pirreriā ſciunt velleideſt ad predandum quoſcūqꝫ per mare vel addeferendum ipſas ſarracenis: grauiter peccarentqꝛ cooperarentur in malo. Marinarij autem ⁊alij qui ſunt ductores taliū lignorum per mare:ſcienter vtiqꝫ peccant mortaliter: cū ſciunt addam ſeu iniuſtū bellū ſe duci: vel vtiqꝫ ſūt excocati cū deferunt victualia ad terras infidelium:vt habes in. 2. 3. ti. de excōi. alias ⁊ opus licituꝫ ⁊merces licita. Et cum ſuſtineant ibi immēſos labores ⁊ peſſimam vitam: tamen dimittere neſciunt tale exercitium ⁊ ita periculoſum: nec tenēt̉dimittere. Et cōiter ſunt homines peſſimi blaſphematores frequentes dei ⁊ ſanctoꝝ: ⁊ ſine aliquo dei timore: in periculis tamen videntur addeum deuotiſſime recurrere: quos etiā deus mirabiliter iuuat: ſed timore ſeruili magis qͣꝫ amore filiali: apparet eos moueri: cum quaſi ſemperad vomitum reuertantur: ⁊ nō curantes de deo⁊ ſalute ſua. ¶ De piratis ⁊ penis illoruꝫ habesſupra ī ſecunda parte ti. de auaritia. c. de furto. ⁊iu. 2. 3. ti. de excōmunicatione. ibi vide diffuſius⁊ clarius.De artificibus circaſcripturas ⁊ picturas ⁊ chartas: quidaꝫ faciētesbombicinas: qui dicunt chartarij: nō valent cōmittere multas fraudes: qꝛ cito appareret defectus charte vel de ruditate eiꝰ ⁊ groſſicie: vel de
inſufficientia cole. Unde aliquando attramētumnon ſeruat: ſed diffunditur fugando. Chartas ātfacientes de pergameno ſeu pellibus animaliuꝫqui dicuntur pellicani: plures fraudes committere ꝟalent: que non cito deprehendi poſſunt ſedin proceſſu: vt cuꝫ littera extinguitur: qd̓ ex parte etiaꝫ ſcriptoris ⁊ attramenti prouenire poteſtcum ipſe ſcriptor neſciat gumare ſufficienter attramenſum: vel cum eſt recens īmediate ſcribitvel magis ex defectu ſiccitatis talium chartaruꝫvel raſure. Et qꝛ ex hoc ſequitur notabile dānilibris: ideo cum hoc perpendūt: grauiter peccātEt ſimiliter qui dicuntur chartularij: qui huiuſmodi chartas reuendunt: cum ſciunt illos defectus: extra de iniu. ⁊ dā. c. fi. ⁊ nihilominus vt vendant multa mendacia dicunt ⁊ raro tenēt qd̓ ꝓmittunt grauiter peccāt. In ligando libros etiaꝫchartularij frequentius operantur: qui diligēteragendo digni ſunt mercede ſua competenti. Ꝙenim chartas emptas ab alijs de bombice: vl̓ ꝑgameno reuendant maiori precio: dūmodo moderato non eſt de ſe illicitum. Solent ⁊ eſſe mediatores ad emendum vel vendendum librospro alijs. Et ꝙ pro tali opere mediationis moderatum lucrum querant: non eſt iniuſtum. Sꝫſi defectuoſum librum ſciunt vt multum falſum⁊ tn̄ procurāt dari preciū: ac ſi d̓fectū n̄ hēret cōmēdātes ꝓ bono peccāt ⁊ tenēt̉ ad ſatiſfactionē:cū ſcienter decipiunt emptorē. Idē ſi faciūt emere vltra iuſtum precium contra conſcientiam ſuam: vel vendere longe minori precio: ⁊ ſi maiori precio vendunt: qͣꝫ quod petebat: vel intendebat dominus libri: ⁊ illd̓ plus ſibi retinēt furesſunt ⁊ latrones ⁊ tenentur ad ſatiſfactionemScriptores vero libroruꝫ in multis offenderepoſſunt. Et primo cum ſcribunt cum multis falſitatibus vt ſolent ex quo liber quaſi nihil valet¶ 4º cum precio ſtatuto certo pro charta qualibet vel ſexterno aūt quaterno faciūt lata ſpacialinearum vel litterarum: vt cito chartas impleātvel cum ex feſtinantia non ita competentem litteram faciunt. Offendunt etiam cum diebus feſtis ſcribunt pro lucro. Uiolant enim feſtum: qd̓eccleſia precipit celebrandū: in ceſſando ab operibus ſeruilibus ſeu manualibus: quale eſt taleopus de conſe. diſtin. 3. pronunciandum. Uideetiam de hoc ſupra in ſecūda parte ti. de ac. c. denegligentia. Pictores non ſolum ſecundū quantitatem laboris: ſed magis ſecundum induſtriā⁊ maiorem peritiam artis de ſalario ſui artificimagis vel minus rationabiliiter poſtulant ſibiſolui. Qui in hoc offendunt: quando formāt imagines prouocatiuas ad libidinem: nō ex pulchritudine ſed ex diſpoſitione earuꝫ: vt mulieres nudas ⁊ huiuſmodi. Reprehenſibiles etiam ſuntcum pingunt ea: que ſunt contra fidem: cum faciunt trinitatis imaginem vnam perſonam cumtribus capitibus: quod ē monſtruꝫ in rerum natura: vel in annuntiatione virginis paruulum