Octauus.

reuertaris in terram. Et ſic exibit homo ad opꝰſ. ⁊ ad op .ſ. vſqꝫ ad veſperam .i. vſqꝫ ad mortemque eſt ſero ⁊ finis vite ſue. Et ita in his operibꝰexterioribus īmergitur: vt raro ſciat reuerti adopus ſuū ꝓprium ad qd̓ eſt factus .ſ. ad deum cognoſcendū ⁊ diligendū ⁊ fruendum. Nam vt dicit magiſter ſnīarum li. 2. di. i. c. 6. Fecit deus rationale creaturaꝫ vt ſūmū bonū intelligerꝫ: ītelligēdo amaret: amādo poſſide̓t: poſſidēdo fruoretur. Et hoc eſt ſūmum ⁊ perfectū opus. ¶ Ubſciendum ꝙ homo exit ad opus ſuum in mūdoiſto tribus modis. ¶ Ad opus virtuale deo principaliter monēte. ¶ Ad opus criminale diabolo īternaliter ſuggerēte. ¶ Ad opus māuale īgenio naturalit̓ agente. ¶ De primo dicit Iſay. 26c. oīa opera noſtra operatus es in nobis .ſ. tu deꝰ⁊ loquitur de operibus virtuoſis: de ꝗbꝰ ēt xp̄sait Io. 15. Sine me nihil poteſtis face̓ ſcilicet boni. dicitur tamen opus virtuoſuꝫ hominis opusqꝛ ibi cooperatur liberuꝫ arbitrium eius: nō eninuitus trahit̉ animꝰ ſed amore ſcd̓m Aug .ſ. adbonum opus. Et inde efficiuntur noſtra operappter merituꝫ. Apoc. 14. c. Opera enim illorumſequuntur illos. illorum: ſcilicet. bonorum hominum: ſe. il. Cum enim deuſ remunerat merita noſtra coronat munera ſua .i. opera bona: que vt faceremus ab eo accepimus. ¶ De 2º. ait dominusieſus. Io. 8. vos facitis opera patris veſtri .ſ. dieboli .ſ. faciēdo que ipſe ſuggerit mala. diaboli .n.ſunt ꝓpter ſuggeſtionem. Unde Hieroꝰ. Sicuteniꝫ in bonis operibus noſtris perfector ē deus:qꝛ non eſt volentis ⁊c̄. ita in malis operibus .ſ.peccatis ſemina noſtra ſunt incentiua ⁊ perfectio diaboli: de pe. di. 2. ſi enim inquit. qd̓ tamē ſane intelligendū eſt: qꝛ non eo modo diabolꝰ operatur in malis operibus noſtris: quo deus in bonis operibus noſtris. Nam deus efficaciter mētem mouendo ad bonum: diabolus menteꝫ perimaginationem. ⁊ ſenſualitatem incitādo ad malum: ſicut qui porrigeret alicui pomū delectabile ad edendū: noſtra autem ſunt per ſpontaneaꝫvoluntatem. Unde Ambroſius. Qd̓ poſſumusnon facere ſi volumus. huius electione mali potius debemꝰ nobis aſcribere qͣꝫ alijs. 15. q. i. c. illa.Et qꝛ opera noſtra ꝓpter illa dānātur ⁊ puniturquis: ẜm illud Tob̓. 2. Tribulatio ⁊ anguſtia inomnē aīam operantis malū iudeo primū ⁊ greco. ¶ De 3º. opere dr̄. Eccleſiaſtes. 9. c. Qd̓cunqꝫpoteſt manus tua inſtāter operare: exibit homoad opus ſuum ⁊c̄. Alijs quidem animalibus natura prouidit de victu veſtitu ⁊ armis ad ſe defēdendum ſine eoruꝫ opere: homini vero dedit rationem ex qua exeundo per diſcurſum ad actuꝫconſiderationis ⁊ inueſtigationis per opera exteriora diuerſorum exercitioruꝫ ſibi ꝓuidere poſſit de victu ⁊ veſtitu ⁊ defenſione a nociuis: ⁊ q̄ſi oīa opera exteriora hominum ad hec ordinātur. Exibit ergo ⁊c̄. vbi de ipſis operibus corporalibus. 3ª noͣ Pº bonam conſcientiaꝫ: ibi exibit

homo ad opus ſuū. 2º Debitā cōuenientiā: ibiad operationem ſuā. ¶ 3º Debitam permanētiāibi vſqꝫ ad veſperam.Quantum ad primumin operibus exterioribus artium debet hō exirede potentia intellectus ad opus ſuuꝫ interius .ſ.ad actum diſcuſſiōis mentalis de qualitate operationis artis ſue: vt non ſolū operationem faciat exteriorem ẜm regulam artis illiꝰ: ſed etiā ẜmregulam conſcientie bone. vnde apoſtolꝰ ad gal§. c. ꝓbet autē vnuſquiſqꝫ opus ſuū .i. examinet.Si eſt rectum in intentione. Si eſt licitum ex improhibitione. Si eſt congruum ⁊ cū diſcretione¶ De primo dicit Ambroſius. Intentio operituo nomē imponit. nam cuius finis bonus eſt .i.intentio que reſpicit finem: ipſū quoqꝫ bonum ēſ. opus inde ſequens: quod verum eſt in his q̄ deſe mala non ſunt. naꝫ talibus nullus bonus finisſeu intentio poteſt opus reddere bonū: ſicut necintentio dādi elemoſynaꝫ in furto: de eo excuſata peccato. Debet ergo in omni exercitio artis haberi recta intentio: vt finis r̄motus ⁊ vltimus ſitdeus: ẜm illud apoſtoli pͥma ad cor. io. c. Omniaque facitis in verbo vel opere in gloriam dei facite. Finis ꝓpinquus ſit aliqd̓ rationale: vt ſubuentio ſue neceſſitatis vel ꝓximorum: ẜm illudapoſtoli ad ephe. 4. c. Operetur manibus ſuis vihabeat vnde tribuat neceſſitatem patienti. Cuꝫenim omnia agant propter finem: homo ꝗ facitopus agriculture lanificij artis fabrilis ⁊ huiuſmodi. Finis propinquus intentus ē fructus ſeulucrum. Et recte ait xp̄s ⁊ apoſtolus luce. io. c. ⁊prima ad thi. 5. c. Dignus eſt enim operariꝰ mercede ſua. Iinis mercedis ſue debet eſſe vt ex eapoſſit ſe ⁊ alios gubernare ⁊ prouidere ẜm ſtatum ſuum. Finis ſubſtentationis ſui ⁊ ſuoruꝫ dꝫeſſe: vt poſſint viuere virtuoſe. Finis virtuoſeviuendi eſt conſecutio glorie. Ut enim dicit Auguſtinus ſuper Io. ad hoc d̓bet quiſque bene viuere: vt detur ei ſemper bene viuere: ⁊ ſic de primo ad vltimum debet homo exire ad opus ſuūin gloriam dei. 2º debet attendere vt opꝰ illd̓ſit licitum non prohibitum. odiſti omnes ꝗ operantur iniquitatem: ait p̄s. pſalmo. 5. ad dominūIniquitatem operatur qui facit artem vel oꝑationem illicitam a deo vel eccleſia prohibitam: vtopus meretricium vſurarium taxillatorium faciendo taxillos vel vtendo. Negociatō quo aclericos. Unde Anguſtinus: Fornicari nūqͣꝫ linegociari aliquando licet: aliquando non licet:anteqͣꝫ clericus fias: licet poſtqͣꝫ clericꝰ factus es:non licet di. 88. fornicari. ¶ 3º debet ꝓbare opuſſuum ſi eſt cum diſcretione. nullum eſt enim virtuoſum opus: niſi debitis circunſtantijs veſtiat̉:vt ſcilicet fiat d̓bito tempore loco ⁊ modo. Nōenim licet omni tempore operari. Unde dominus. Exo. 20. ſex diebus operaberis: ſeptimadie ſabbatum domini eſt. Omne opus ſeruile n̄I 2