Quodlibet
ad que comparatur intellectꝰ agēsſicut ad inſtrumēta. vt dicit ꝯmentator in. iij. de aīa. ſed id quo cognoſcimus ſicut forma cognoſcentis nonoꝫ eſſe notū. quia nec oculꝰ videt luceꝫ que eſt oculi ꝯpoſitione neqꝫ ſpeciem ꝑ quam videt. ⁊ ita etiā non eſtneceſſariū vt quicunqꝫ intelligit aliquid intelligat intellectū ſuū quo intelligit vel lumen intellectuale. Sicergo veritas a prima veritate ī mētibꝰ noſtris exemplata a nobis partim cognoſcitur vt de neceſſitate adhoc ꝙ alia in ea ꝯgnoſcant̉ ſcꝫ qͣntūad ip̄a principia. ⁊ partim nō de neceſſitate cognoſcitur ſcꝫ qͣntū ad ip̄ꝫintellectuale lumē. Ip̄a vero exiſtesveritas a nobis per ſuaꝫ eſſentiā nōvidetur. ¶ Articulus viij.D ſcd̓m ſic ꝓceditur. Uidet̉ꝙ anima ſeparata actuꝫ ſenſitiuarū potentiarū habē poſſit Caſſio. enim dicit in li. de aīa. Ꝙanima ſine corpore videt ⁊ audit etreliquis ſenſibus viget. ¶ PretereaLuce. xvi. quedam dicūtur de diuitein infernuꝫ ſepulto que ſine actu ſenſuum eſſe non poſſunt. Sed conſtatꝙ ibi erat tantum anima diuitis ſine corpore. ergo anima ſine corporeoperationem ſenſuuꝫ habere poteſt.Preterea fruſtra eſt potētia quenon reducitur ad actum. Sꝫ in anima poſt morteꝫ remanent potentieſenſitiue. ergo ⁊ actus ſenſuum ¶ Sꝫcontra. Sentire eſt operatio coniuncti. ergo deſtructo coniuncto in anima ſeparata remanere non poſſunt.Reſponſio dicendum ꝙ impoſſibile eſt in anima ſeparata alicuiꝰ potētie ſenſitiue actum eſſe. quod ſic patet. Ooperatio nanqꝫ potentie ſenſitiue eodem modo perficitur in homine ⁊ in bruto. eodem enim modo
videt homo per oculum quo equusActus autē ſenſitiue potentie in bruto non eſt ip̄ius anime ſenſitiue perſe ſed mediante organo. Si enim ꝑſe haberet operationem anima ſenſitiua in bruto per ſe haberet ſubſiſtētiam. ⁊ ſic eſſꝫ incorruptibilis vt deanima rationali probatuꝫ eſt. Undecum ſit hoc incōueniens impoſſibile eſt ꝙ in bruto vel in homine potētia ſenſitiua habeat aliquem actumproprium. ſed omnis actus eius eſtconiūcti. vnde in anima ſeparata remanere non poteſt. Quidam tamendicunt animam ſenſitiuā habere duos actꝰ. vnum quem exercet organomediante qui poſt mortem non manet. alium ꝑ ſeip̄aꝫ agit. ⁊ hic manetpoſt mortem. hoc autem videtur atteſtari opinioni Platōnis d̓ animaqui ponebat animam ſenſitiuaꝫ mōuere ſeipſam ⁊ ſic mouet corpus. ⁊ ſicilla operatio qua mouebat ſeipſamerat ſibi propria. alia vero qua mouebat corpus erat coniuncti. ⁊ propter hoc plato ponebat animas etiam brutorum eſſe incorruptibiles.Hoc enim de neceſſitate ſequitur.quod tamen iſti non concedunt.¶ Ad primum ergo dicendum ꝙ ſicut operationes volūtatis propterquandā ſimilitudinem nominanturnominibus paſſionum que ſūt in appetitu ſenſitiuo ita etiam intellectusoperationes nominantur ab operationibus ſenſuum propter ſimilitudinem. ⁊ ſic loquitur caſſio. ¶ Ad ſecundum dicenduꝫ ꝙ illa verba quedicūtur de diuite oportet metaphorice intelligi vel ſecundum rerum ſimilitudines. ⁊ non ſecundū res ip̄asvt Auguſtinus dicit. ¶ Ad tertium dicendum ꝙ ſecundū quoſdā inanima ſeparata non manent potētie