Octauum
in patiens niſi ſuꝑueniat aliud agēsſicut calor ignis non ſufficit ad complendum actionem nutritionis niſiper virtutem anime nutritiue. vndevirtus anime nutritiue eſt principaliter agens calor vero igneus inſtrumentaliter. Similiter etiaꝫ eſt diuerſitas ex parte patientium. Quoddāem̄ eſt patiens quod in nullo cooperatur agenti ſicut lapis cum ſurſumproijcitur. vel lignum cum ex eo fitſcamnum. Quoddam vero patienseſt quod cooperatur agenti. ſicut lapis cum deorſum proijcitur. ⁊ corpus hominis cum ſanatur per arteꝫ⁊ ſecundum hoc res que ſunt extraanimam tripliciter ſe habent ad diuerſas anime potētias. ad ſenſus eīexteriores ſe habēt ſicut agentia ſufficientia quibus patientia non cooperantur ſed recipiunt tantum. Ꝙautem color per ſe non poſſit mouere viſum niſi lux ſuperueniat non eſtcontra hoc quod dictum eſt. quia tācolor ꝙͣ lux inter ea que ſunt extraanimam computantur. Senſus autem exteriores ſuſcipiunt tantuꝫ a rebus per modum patiendi ſine hocꝙ aliquid cooperentur ad ſui formationem ꝙͣuis iam formati habeant propriam operationem que eſtiudicium de proprijs obiectis. ſꝫ adima ginationem res que ſunt extraanlmam comparātur vt agentia ſufficientia. Actio eniꝫ rei ſenſibilis nōſiſtit in ſenſu ſed vlterius pertingitvſqꝫ ad fantaſiam ſiue imaginationem. tamen imaginatio eſt patiensquod cooperatur agenti. Ipſa enimimaginatio format ſibi aliquarū rerum ſimilitudines quas nunꝙͣ ſenſupercepit. ex his tamen que ſenſu percipiuntur componendo ea ⁊ diuidēdo ſicut imaginamur montes aure-
os quos nūqͣꝫ vidimus ex hoc ꝙ vidimus aurum ⁊ montes. Sed ad intellectum poſſibilem comparanturres ſicut agentia inſufficiētia. Actioenim ip̄arum rerum ſenſibilium necetiam in imaginatione ſiſtit ſed fantaſmata vlterius mouent intellectūpoſſibilem. non autem ad hoc ꝙ exſe ip̄is ſufficiunt cuꝫ ſint in potentiaintelligibilia. intellectus autem nonmouetur niſi ab intelligibili in actu.Unde oportet ꝙ ſuperueniat actiointellectus agentis cuius illuſtratione fantaſmata fiunt intelligibilia inactu. ſicut illuſtratione lucis corporalis fiunt colores viſibiles actu. etſic patꝫ ꝙ intellectus agens eſt principale agens quod agit rerum ſimilitudines ī intellectu poſſibili. fantaſmata autem que a rebus exterioribus accipiuntur ſunt quaſi agentiainſtrumentalia. intellectusⁱ enim poſſibilis comparatur ad res quarumnoticiaꝫ recepit. ſicut patiens quodcooperatur agenti. multo enim magis poteſt intellectus formare quidditatem rei que non cecidit ſub ſenſu ꝙͣ imaginatio. ¶ Ad primumergo dicendum ꝙ ſi verbum Auguſtini referatur ad intellectum ſic planum eſt ꝙ res non faciunt ſui ſimilitudinem in intellectu poſſibili principaliter. ſed intellectus agēs. Si autem referatur ad imaginationem faciunt quidem ſed non ſoluꝫ quia ip̄aimaginatio cooperatur. vt dictumeſt. In ſenſu autem facit corpus ſuiſimilitudinem ſufficienter ⁊ ſolum.ſed de hoc non loquitur Auguſtinꝰquia ſenſum contra ſpiritum diuiditſiue corporalem viſioneꝫ contra ſpirit ualem. ¶ Ad ſecundum dicendum. ꝙ ratio illa procedit ac ſi illaeadem ſpecies numero que eſt in re-
o iiij