Quodlibet

cedant conſilia ¶ Scd̓o vtruꝫ pcc̄aque fiunt ꝯtra precepta ſcd̓e tabuleſint grauiora peccatis q̄ fiunt cōtraprecepta prime tabule.¶ Articulusᵐ xixD primū ſic proceditur. videtur ꝙ precepta ordine nature precedant conſilia. Illudeī eſt prius ordine natureʰ ad quodnatura primo inſtigat. Sed p̄ceptaſūt d̓ primo īſtinctu nature quia ſūtde dictamīe rōnis naͣlis. nō aūt conſilia. ergo precepta ſunt prioraᶻ ordine nature ꝙ conſilia. Sꝫ contra ē qꝛprius natura dicitur aliquid eſſe tripliciter. Uno modo ſicut imꝑfectū ēprius ꝑfecto. Et hoc mō p̄c epta nōſunt priora ꝯſilijs. quia in preceptischaritatis precipue conſiſtit ꝑfectio.Scd̓o per modū cauſe tꝑe precedentis effectum. ⁊ ſic etiā nō ſunt prioraquia non eſt neceſſariū ꝙ aliquis pͥimpleat precepta ꝙͣ conſilia. Tertioper modū originis quādo principium eſt ſimul tēpore. ſicut ⁊ lux ſolis⁊ radius. Sꝫ nec hoc modo p̄ceptaſunt priora quia non eſt neceſſe ꝙ qͥcunqꝫ ſeruat precepta ſeruet conſiliaergo nullo modo p̄cepta ordine nature preceduntꝭ conſilia. ¶ Reſpōſiodicenduꝫ. ꝙ circa hoc neceſſe ē duoconſiderare. primo quid ſit eſſe priꝰordine nature. ſecundo quid ſit preceptum ⁊ quid conſilium. Quibusmanifeſtatis euidēter apparebit qd̓queritur. De primo ergo ſciendumeſt. ꝙ ẜm ph̓m in. v. Meth̓. Prius etpoſterius dicuntur in quolibꝫ ordine ꝑ ꝯparationem ad principium illius ordinis ſicut in loco ꝑ comparationē ad principiuꝫ loci. ⁊ in diſciplinis ꝑ comparationē ad prīcipiadiſcipline. Sic ergo ⁊ in ordine nature dicitur aliquid eſſe prius ꝑ com-

parationem ad nature principia. q̄quidem ſunt qͣttuor cauſe. vnde ẜmvnūquodqꝫ genus cauſe prius in ordine nature eſt qd̓ ꝓpinquius eſt cauſe. Quāuis aūt cauſe ſint quattuor.tres tn̄ earum ſcꝫ efficiens. formalis⁊ finalis concurrunt in idem. Underelīquitur ꝙ ordo nature ſit duplex.Unus quidem ẜm rationē cauſe materialis ẜm ꝙ imperfectum eſt priusperfecto ⁊ potentia actu. Alius aūtordo nature eſt ẜm rationeꝫ aliarūtrium cauſarum ẜm quā ꝑfectum eſtprius imꝑfecto. ⁊ actꝰ potentia. Un̄⁊ ph̓us dicit in. v. metha. ꝙ alia ſuntpoteſtate priora. alia ꝑfectione. ⁊ ꝙforma eſt magis natura ꝙͣ materia.vt probatur in. ij. phi. conuenientiꝰdicitur eſſe prius natura actus qui ēprior ſubſtantia ⁊ ſpecie. vt dicitur īxi metha. ꝙͣ potentia. que in vno eteodē eſt prior generatione ⁊ tꝑe. vn̄⁊ ph̓s dicit in. ij. periarm̄. ꝙ in his q̄contingit eſſe actu ⁊ poteſtate ea q̄ſunt actu ſunt natura priora tempore poſteriora. ¶ Circa ſcd̓m vero .ſ.circa rationē conſilij ⁊ precepti conſiderandum eſt. ꝙ preceptum importat rationem debiti. Debituꝫ autemaliquod eſt duplex. Uno modo ẜmſe. ⁊ hoc mō finis eſt debitus in vnoquoqꝫ negotio. Medicus enim ꝓpterſe debꝫ querere ſanitatem. Alio mōeſt aliquod debitū ꝓpter aliud ſcꝫ idſine quo non poteſt perueniri ad finem. ſicut medicus debꝫ indicere dietam infirmo ſine qua non poteſt ſanari. Illud vero quod ordinatur infinem vt melius aut facilius ad finēconſequatur ſi ſine hoc aliqualiterpoſſit haberi finis. non habꝫ rōnemdebiti Finis aūt ſpiritualis qui legediuina ordinatur eſt duplex. Unusquidem principalis ſcilicꝫ adherere