Quodlibet
primorum principiorū iuris naturalis non ſit error. tn̄ quia in alijs principijs iuris humani vel diuini pōterror accidere. ideo conſcientia hominis errare poteſt. ſicut patꝫ ꝙ hereticus qui habꝫ conſcientiaꝫ nunqͣꝫiurandi habꝫ conſcientiā erroneam.propter hoc ꝙ credit omnē iuramētum eſſe contra preceptū dei. licet inhoc non erret ꝙ eſtimat nihil eſſe faciendum contra preceptū diuinū. ¶Ad primum ergo dicendū ꝙ principia particularia habent virtutē concludēdi ex primis principijs vniuerſalibus. vnde concluſio attribuit̉ pͥncipaliter pͥmis pͥncipijs. ſicut effectꝰcauſe prime. ⁊ eadē ratione quia virtus conſcientie pͥncipaliter depēdetex principijs iuris naturalis. ſicut exprimis ⁊ per ſe notis pͥncipaliter cōſcientia dicitur lex naturalis. vel etiānaturale iudicatoriū. vn̄ pꝫ ſol̓o adſcd̓m.¶ Articulus xxvijD ſcd̓m ſic ꝓceditur. Uidet̉ꝙ ꝯſcientia erronea nō ligetad pcc̄m̄. Ut enim Augꝰ dic̄xxij. ꝯtra fauſtum. Omne pcc̄m ē cōtra legem eternaꝫ que eſt lex dei. Sꝫqn̄qꝫ cōſcientia errans ꝓhibꝫ id qd̓non eſt contra legē dei. ſicut patꝫ inhereticis qui conſcientia erronea ꝓhibente nolunt iurare nec comederecarnes aut bibere vinum Non ergoeſt eis peccatū ſi ꝯtra cōſcientiā hocfaciant. ⁊ ita conſcientia erronea nōobligat ad peccatuꝫ. ¶ Preterea cōſcientia erronea qn̄qꝫ dictat hominiꝙ faciat id qd̓ eſt contra legē dei. ſicut heretico ſua ꝯſcientia erronea dictat ꝙ predicet ꝯtra fidem catholicāSed faciendo cōtra legē dei peccatmortalit̓. Si ergo etiā faciendo contra ꝯſcientiā erroneaꝫ peccaret mortalit̓. ſequeretur ꝙ vtrobiqꝫ eſſꝫ pec
catū ſiue predicaret ꝯtra legē dei ſiue non. ⁊ ita eſſꝫ perplexus. qd̓ videtur incōueniens. quia ſequeretur ꝙnon pateret ei via ſalutis. cum tamēomnibus pateat ꝑ penitentiā in hacvita. Nos ergo conſcientia erronealigat. ¶ Sꝫ contra eſt ꝙ ad ro. xiiij.ſuꝑ illud. Omne quod non eſt ex fide pcc̄m eſt. dicit gloſa. Ꝙ qui facitcontra conſcientiā edificat ad gehēnam. ¶ Rn̄ſ. dicendū ꝙ cū actus recipiat ſpeciē ab obiecto non recipitſpeciem ab eo ẜm materiā obiecti. ſꝫẜm rōnem obiecti. ſicut viſio lapidisnon recipit ſpeciem a lapide ſed a cōlorato quod eſt ꝑ ſe obiectum viſus.Omnis autē actus humanus habetrōnem pcc̄i vel meriti inquantuꝫ eſtvoluntarius. obiectuꝫ aūt volūtatisẜm propriā rationem eſt bonum apprehenſū. ⁊ ideo actus humanus iudicatur virtuoſus vel vitioſus. ſecundum bonum apprehenſuꝫ in quod ꝑſe voluntas fertur ⁊ non ẜm materiale obiectum actus. ſicut ſi aliqͥs credens occidere patrē occidat ſeruuꝫincurrit parricidij peccatū ⁊ econtrario. ſi quis venator putās occidereceruū. debita diligentia adhibita occidat caſualiter patrem īmunis eſt aparricidij crimine. Si ergo aliquidẜm ſe nō ē ꝯtra legeꝫ dei vt leuare feſtucam de terra vel iurare apprehendatur errante conſcientia vt contralegem dei exiſtens. ⁊ ſic voluntas inipſum feratur manifeſtum eſt ꝙ voluntas fertur ꝑ ſe loquendo ⁊ formaliter in id quod eſt contra legeꝫ deimaterialit̓ aūt in id qd̓ nō eſt ꝯͣ legēdei. imo forte in id qd̓ eſt ẜm legemdei ⁊ ideo manifeſtuꝫ ē ꝙ eſt ibi ꝯtēptus legis dei. ⁊ ideo nc̄e ē ꝙ ſit ibipcc̄m. Et ideo dicēdū ē ꝙ oīs cōſcientia ſiue rc̄a ſiue erronea ſiue ī ꝑ ſemal̓ ſiue in īdifferētibꝰ ē obligatoria