Druckschrift 
Proprietates Rerum domini bartholomei anglici
Einzelbild herunterladen
 

Liberque naſcuntur in trere venis. dicendumeſt breuiter de arboribus et herbis fructibus ac ſeminibꝰ ex eis mediātibꝰ radicibꝰ ꝓcreantur. ſolūmō aūt de illis arboribus herbis aliqͣ ſunt hic dicēda. dequoꝝ noībꝰ fit mētio in ſacra pagina ī textu vel in glo. hoc ꝓut poterimus faciemus ordinem alphabeti. Capitulum. I De arboreAbor vt di. Iſi. li. xvi c. v. ab aruis nomē ſūpſit. eo adherereterre fixis radicibus cōſueuit ſicut herba. vtraqꝫ enī ſil̓ia ſunt quo ad ortum qꝛ ex vno gignitur alterū. ſementem in terrā ieceris qͣſi herba priuſpullulat erumpit. dehinc cōfecta ſurgitin arborē qd̓ infra breue tꝑis ſpaciumherba videbatur indurat in arbuſtā .i. inarborē nouellā tenerā cōualeſcit. et eſtdicta arbuſta qͣſi arboris haſta. arbuſtū dicitur locꝰ vbi arbores cōcreſcuntvbi ſalices ſalictū carectū vbi caricesvt di. Iſi. In libro aūt Areſt. de vegetagilibus ponūtur iſte arboꝝ plantaꝝprietates dicit enī in arboribꝰ plantꝭeſt vite .i. vegetabilis ꝟtus quēadmodūin aīalibꝰ ſed differēter. qꝛ in plātis ē occulta. in aīalibus manifeſta ꝑfecta ſcꝫ etcōpleta. arbores enī mouētur motuvolūtario nec ꝓgreſſiuo ſic̄ aīal. nec moIſuētur ẜm appetitū delectatiōꝫ triſticiam ſicut aīalia. quāuis al̓r ſenſerint aliqui philoſophi vt anaxag. alij quoſ redargnit Areſt. Uita it aqꝫ vegetatiua ēin plātis quā fit attractio hūoris adip̄ius arboris vel plāte nutrimētū vl̓ſeruatiōem. ſed nullatenus hꝫ ſenſitiuāaīam. vn̄ dolet qn̄ inſcinditur. nec delectatur qn̄ nutritur cibatur. nec vigilat nec dormit nec ſpirat vel expirat. necſubiacet alijs cōditionibꝰ ſunt ꝓprie ſēſitiue. nec generat arbor nec geueratur ſexuū cōmixtiōem. ſed in ſe hꝫ rōem ſeminalē quā hꝫ ex ſe ꝓducēdi potentiaꝫſil̓e fibi ſuā ſpēm cōſeruādi. ſꝫ hāc potētiā pōt ꝓducere in actū niſi ab extrīſeco adiuuet̉ .ſ. a tꝑibꝰ anni. Indigethyeme ad hūoris ſeminalis aggregatiXVIonem. Indiget vere temꝑato ad eiuſdem emiſſionem. qꝛ tūc nec eſt vehemēsfrigus cōgelans vel exprimēs nec calorvehemēter adurens ſemen ac corrūpensIndiget etiam ſole reſoluēte ꝑteſ ip̄iuſcōſtrictas a p̄cedēte frigore. vt calor ingrediens ſegreget humorē ſeminariuꝫa nutritiuo. Indiget etiā terra pluſqͣꝫ aliud generans. qꝛ ex terra eſt materialeprincipium ſui nutrimenti ſicut principium generationis ſue eſt a ſole ſicuta efficiēte. et vt ait Areſt. in lib. deplātis. Terra eſt mater ſollē pr̄ plātarum. qꝛ terra nutrit more matris. et ſolefficit more patris. Quidā vero cōfiderantes in arboribꝰ plantis generatiōeꝫcibatiōem. augmentatiōem. durationēet ex radice annuā renouatiōem nullāpenitus vrinā vel ſeceſſum eiectionemputauerunt plātā aīali ꝑfectioreꝫ. Sedhoc reprobat Areſt. dicēs. arbor ē alligata terre hꝫ motū ex ſe. nec ex ſuototo. nec ex ſuis ꝑtibus. nec hꝫ formamdeterminatā in ſuis ꝑtibus. ita diuerſe ꝑtes determinētur diuerſis oꝑationibus formas diuerſas. vt oculus ī aīali ad videndum et auris ad audiendumnec habet aīam ꝑfectam īmo hꝫ niſiꝑtem ꝑtis anime .i. aīam vegetatiuā. ſꝫaīal habet oꝑationes plures et nobiliores quā plāta. ideo aīal nobilius eſt omni planta. Diuerſificat̉ autē arbor quoad ſubām vtutem oꝑatiōem. nam vtdi. Areſt. li. de vegeta. c. ij. Quedā arbores habent gummi reſinā. cuiꝰ eſt qꝛhumor ſuꝑabundans a calore totaliternon digeritur. nec etiā totalit̉ a regimine nature dimittitur. et depellitur adexteriora. et ibi a frigido aere circumſtāte infrigidatur Itē quedam habēt nodos qꝛ illis mediantibusⁱ ꝑtes ſucceſſiue generate adinuicem colligātur Itemhabet venas .i. rimulaſ in quibus naturalis humiditas cuſtoditur a terra adtes ſingulas deriuatur. Item habet ventrem .i. medullam in quo fit humoris decoctio an̄quā trāſferatur in ſubām foliorum fructuum ramoꝝ. vt dicit idē. Itēcorticem habet ad interiorem ligni defenſionem. qꝛ qd̓ facit corium vel cutis īcorI 2