Liberdicatur ⁊ maxime quādo habet qͣſi quoſdam pulueres aureos intermixtos. et ēhic ſaphirꝰ denſus nō ꝑlucidus. vt dicitIſi. Hic lapis maxime ꝯmendat̉ in lapid̓. ita vt pͦ ſui excellētia gēmarū gēmavocat̉. nā corpꝰ vegetat ⁊ integra mēbrap̄ſeruat. ſtella habet relucentē ꝑ cuiꝰ refulgentiā eiꝰ virtus indicat̉. Alia ē ſpēsſaphiri que ſirtites d̓r que iuxta ſittes īter arenas maris libici inuenit̉. vt dicitDyaſ. Inuenit̉ aūt aliqn̄ in venis minerarū vbi laſuriū etiā inuenit̉ ⁊ in eiſdeꝫvenis ſaphiri in medio velut in ventre q̄dam ſpecies carbunculi inuenit̉. ⁊ ideo amultis ſaphirꝰ mater carbunculi credit̉eo ꝙ in eius venis gigni a pluribꝰ ꝑhibetur. ⁊ ex natura ſaphiri carbūculus quaſi quadā fauilla cerulea vt multi aſſerūtcredit̉ aliquātulū obumbrari. vt Dyaſ.dicit. Saphirus itaqꝫ ẜm dyaſ. habet ꝟtutē diſcordiū recōciliatiua. multū enīvalet vt dicitur ad pacē reformandam.Item habet virtute caloris innaturalisrep̄ſſiuā. vn̄ de ſaphiro d̓r in lapid̓. Corporis ardorē refrigerat interiorē. Nā inrebribꝰ multū caumaticis ⁊ incēſiuis refrigeriū prebet ſaphirus ſi iuxta venascordis pulſabiles ſuſpendat̉. Vnde dicitdyaſ. ꝙ valet cōtra ꝑiodicas febres tempore acceſſionis Item virtutē habet cōfortatiua. cordis letificatiua. ⁊ ideo dicitur valere cōtra cardiacā ⁊ quālibet paſſionē melancolicā. vnde ⁊ cardiacū ⁊ dyaforeticū fluorē reprimit ⁊ ſudorem ſicutſcribit̉ in lapid̓. Sudoreꝫ ſtringit nimiotorrente fluentē ⁊c̄. Item di. dyaſ. Iteꝫhabet virtutē fluxus ſanguinis reſtrictiuā. Vnde ⁊ ſaphitꝰ orientalis ſi tꝑibꝰ apponat̉ ſolet reſtringere ſanguinē de naribus ꝓffuentē. Item ꝟꝟtutē habet ſingularē tumoris ⁊ inflature ſedatiuā. Certūeni eſt ꝙ apoſtematū reprimit inflaturāſi in principio collectōnis nociue citiusapponat̉. Item valet cōtra antracem. nāvirtutem habet malicie ⁊ venenoſitatisantracis expulſiua. eius enī furioſitateꝫreprimit ⁊ expellit ne eius malicia ſpūsinficiat ipſius fumū ad cor aſcēdere nōꝑmittit. vt dicit Dyaſ. Iteꝫ vim habetveneno ꝯtrariā ⁊ ipſiꝰ penitꝰ extinctiuaꝫ.XVT.vnde et ſi araneā intra pixidē poſueris ⁊vnū ſaphirū indicū ſiue aliū ſupra pixidis orificiū aliquātuluꝫ diu retinuerisaranea eius virtute victa quaſi ſubitomoriet̉. vt dicit Dyaſ. ⁊ hoc idem vidi ſepius et in diuerſis ac pluribꝰ experiri.Item habet vim viſus ꝯſeruatiuā ⁊ ſordium oculoꝝ ſine grauamine purgatiuāvnde ſcriptū eſt. Tollit ex oculis ſordesde fronte dolorē. in lapid̓. Itē habet vimvlcerū curatiuā. nā vt dicit Dyaſ. pulueriſatus ⁊ lacti admixtus vlcera ſanatet hoc etiā in vulneribꝰ eſt exꝑtū. Itemtante autoritatis fuit lapis iſte apud veteres ꝙ etiā apud deū nō modicū putauerūt valere vnde ⁊ appollini fuit ſingulariter cōſecratus. qꝛ cū gentiles pro reſponſis appollinē ſacrificioꝝ tꝑe ꝯſuluerūt certificari citiꝰ putauerūt ſi ſaphiruꝫtūc in pn̄tia haberent. vt dicit Dyaſ. ethoc tangit̉ in lipidario vbi d̓r. Et plus ꝙͣꝫreliquas amat hāc ydromācia gemmasUt diuina queant ꝑ eam reſpōſa mereri ⁊cͣ. Item hunc lapidē magi ſingularit̓diligunt. qꝛ ẜm eoꝝ opinionē ꝑ ipſiꝰ virtutem quedā mirabilia oꝑari pn̄t. ⁊ hoctangit̉ ſimiliter in lapid̓. vbi d̓r. Hic lapis vt ꝑhibent educere carcere vinctosObſtruſaſqꝫ fores ⁊ vincula tacta reſoluit. hec ⁊ multa alia de ſingulari virtuteſaphiri ab autoribꝰ ſunt cōſcripta. et inhoc generaliter omnes ꝯſentiūt ꝙ ſaphirus eſt gēma amatrix caſtitatis. et ideone eiꝰ effectus ꝑ īmundiciā portātis aliquo modo impediat̉ oꝑtet vt ille qui eaꝫportat caſte viuat. iuxta illud. Sed qͥ geſtat eū caſtiſſimꝰ eſſe iubet̉. Item d̓r in lapid̓. ꝙ tollit inuidiā ⁊ expellit timorē etfacit audacē ⁊ victorē. firmat ī bonis animū. ⁊ mitē facit ⁊ humilē ⁊ benignū queoīa puto eſſe dicta diſpoſitiue potiꝰ qͣꝫ effectiue. ſed hec nūc ſufficiant.C APi. LXXXVIII¶ De ſmaragdoMaragdus ẜm Iſi. gēmaꝝ oīmswirentiū obtinet principatū cuiveteres poſt margaritas ⁊ vniones tribuūt terciā dignitatē Smaragdꝰa nimia viriditate ē dictꝰ. vt di. ibidē nā