Druckschrift 
Proprietates Rerum domini bartholomei anglici
Einzelbild herunterladen
 

Liber XVICapitulū. LXXII.De onichinoNichinus lapis ē indicus arao Ibicus ꝑmixtum in ſe habet colorem ad ſimilitudinē humani vnguīs vt dicit Iſi. greci enī vnguē onicēdicunt. Indicus aūt onix ignis coloreꝫhabet. albis cingentibꝰ venis ſiue zonis.Onix vero arabicus nigri colorisdidis zonis. Benera eius ſunt quinqꝫſcilicet ſardonix que ex duorū ſocietaternomen ſortit̉ ſcilicet ex candore onicisrubore ſardij vt patet infra de ſardonicehec gēma ſcilicet onix plures dicit̉ habere effectus noxios. vt di. Dyaſ. colloſuſpenſus vel digito portatꝰ excitat triſticiam timores. multiplicat lites. comouet aīos ad rixas. in pueris excitat ſaliuam ſuꝑfluā nocua. poteſt nocere inpn̄tia ſardij. ſpecularē habet naturā polita. ideo ad modū ſpeculi repn̄tat imagines figuras ſed obſcure dyaſ.Capitulū LXXIII De optallioPtallius ſiue opallus ẜm Iſid̓.oeſt lapis diuerſarū gēmarū coloribꝰ diſtinctus Eſt enī ī eo carbūculi genus ignis. ametiſti fulgēs purpura. ſmaragdi nitens viriditas. ſinguli colores ſub quadā varietate ſunt lucētes. nomen habet a patria. Hunc lapidēindia ſola parit. vt dicit Iſido. tot enimcreditur habere virtutes quot habet colores. De optallio dicitur in lapid̓.optallius lapis oculos ſe portantis ſeruat illeſos acutos. ſed aliorum oculoscircūſtantiū. obducta nube recondit. vnde quadam acriſia percutit vt videātvel aduertant que fiunt coram eis Etaſſeritur furtis tutiſſimus eſſe patronꝰvt dicitur in lapid̓.Capitu. LXXIIII.De oriteRites gemma eſt nigra rotuno oa. Alia eſt viridis maculas habens. Tercia eſt cuiꝰ altera parseſt aſpera. altera vero plana. eius ſubſtātia eſt quaſi ferri lamīa. Hic lapis geſtatus cuſtodit a morſibꝰ reptiliū et ferarūet animaliū aliorū. Appenſus etiam mulieri prohibet imp̄gnari. et ſi p̄gnanseſt facit citius abortiri.Capitulū LXXV.De petraEtra grecum nomen eſt. ſonatidem qd̓ ſolida ſiue firma. vt dicit Iſi. Ex partibꝰ enī terre ſolidis cōpactis ſubſtantia petre ſiue lapidis generat̉. Uel petra a penetrando eſtdicta. penetrat enī pedem qn̄ fortiꝰ p̄mit̉ calcat̉. Ab aquaꝝ etiā ſtillicidijs guttis penetrat̉. Idem aūt eſt petra lapis.ſed lapis quaſi ledēs pedē d̓r. qꝛ ſue duricie acumīe pedē ledit. vt di. Iſi. Lapistn̄ vſualit̓ planꝰ mollis ſparſus. Saxavero adheret a mōtibꝰ excidunt̉. Silexvero d̓r durꝰ lapis ab eo dictꝰ ꝑcuſſusexiliat ignis. vt di. Iſi. qͣꝫuis enī petra exſe ſit frigidiſſima. ferro tn̄ percuſſa ex ſemittit ignē. ex forti violenta aeriscolliſione inter ſuperficiē ferri lapidisaer illiſus ſubito ignit̉ ſcintillādo de ſilice egredit̉. ẜm areſt. in. iiij. meth̓. ex ſola terra lapis fit. vincēs in ea ſiccitas ꝑmittit coagulari. Fiūt aūt lapides vel ꝯgelatōeꝫ vel ꝯglutinatōꝫEx ꝯmixtōe aque terre fit lutū qd̓ inter lapidē terrā eſt mediū. qd̓ paulatim ꝑtiū coadunationē ꝯſtrictionē fit lapis. vn̄ tali trāſmutatōi aptiꝰ ē lutū vnctuoſuꝫ. qꝛ qd̓ eſt tale eſt ꝯmutati ſed potiꝰ ꝯminutiuū ex dn̄io ſiccitatꝭ.Terra fortē ꝯglutinatōeꝫ ꝯmixtio hūoris ꝯuertit̉ ī naturā lapidis exdiuerſitate terre diuerſoꝝ coloꝝ recipitqͣlitatē. Aliqn̄ etiā ꝓmūt̉ lapides ex aq̄ꝯgelatōe. Inueniūt̉ quedā loca ſuꝑaqͣ infuſa ꝯuertit̉ ī lapides diuerſoꝝ colo. hoc fit ex qͣdā vi minerali in locis illis exn̄te ꝯgelante aqͣs ſunt principialapidū. vt di. Areſt. Fiūt aūt lapides vl̓ex luto vnctuoſo ꝟtute ſolis occulte illd̓coagulātis. partiū coherentiā in ſubſtantiā lapidis ꝯſtringētis. vel fiūt lapides ex aqͣ cōgela ta qͣda ꝟtute mineralilapidis forme inductiua ẜm ip̄aꝫ mat̓iāH 3