Druckschrift 
Proprietates Rerum domini bartholomei anglici
Einzelbild herunterladen
 

ꝑ emiſſionē ſaliue oris humectiua. ꝯceptionū anime interp̄tatiua. dentibus ⁊labijs qͣſi muro duplici circumſepta Indiuerſis aīalibꝰ quoad figurā varia Nā.in qͥbuſdā breuis eſt ⁊ groſſa. in qͥbuſdāvero ecōuerſo. Qui ꝟo hn̄t linguā groſſiorē hn̄t vocē grauiorē ⁊ ecōuerſo Queda etiā aīalia hn̄t linguaſ medicinales⁊ ſalutiferas. ⁊ hoc vel ex nature bonitate. vel ex occulta aliqͣ ꝓprietate vt līguacanis. vt dicit Caſſiodorꝰ Quedā autēlinguas hn̄t mortiferas ꝓpter malicia ⁊furioſitatē humoris in eis dn̄antꝭ ſicutlingua ſerpētis draconis ⁊ rabidi caniscuiꝰ morſus eſt ſumme venenoſus cuiꝰlingua apparet ſꝑ extra os ⁊ diſtillat venenū ⁊ inficit aquā in quaꝫ cadit. de qͣ qͥbiberit efficit̉ rabioſus. vt dicit Auicenna ⁊ Cōſtanti. in tractatu de venenoſisaīalibꝰ ⁊ venenis. Un̄ etiā ſerpentū lingue ẜm Ariſt. nigre ſunt ſiue liuide ſiueſubrūfe ⁊ maculoſe. acute ⁊ in motu velociſſime. Et hoc ꝯtingit ꝓpter humoreꝫfurioſum ⁊ venenoſum. qui tā velociterlinguā agitat vt vna numero bifurcarivideatur. līgua tn̄ aſpidis qͣꝫuis in corpore viuētis ſerpentis plena ſit venenomortīfero. ſeꝑata tn̄ a corꝑe ⁊ deſiccatavenenū ꝑdit. ⁊ venenū ſi pn̄s fuerit prodit vn̄ in pn̄tia veneni ī ſudorē ꝓrūꝑeꝯſueuit. vn̄ talis lingua velut vtilis ⁊ ꝓficua reputat̉ inter theſauros regios p̄cioſa. qͣꝫuis prius fuerit veneno ſa. ⁊cͣ. Capitulū viceſimumſecundū. De ſaliue ꝓprietatibꝰAliua eſt humor fleumaticꝰ exnaturalibꝰ venis lingue generatus. vt dicit Conſta. Eſt autēſaliua natural̓r humida in colore alba.ex cōtinuitate motꝰ lingue ⁊ inſtr̄oꝝ ſpiritualiū ſpūmoſa in ſapore inſipida. qꝛpotētial̓r eſt oīm ſaporū in ſe receptiua.Si enī eſſet alicuiꝰ ſaporis determinatinō eēt alteriꝰ ſuſceptiua. Eſt etiam ẜmeundē Cōſtan. ſaliua inter guſtū ⁊ eiusobiectū media. nihil enī ſenſu guſtꝰ percipit̉ niſi cuiꝰ ſapor mediate ſaliua guſtꝰorgano pn̄tat̉. Vnde etiā ipſa ẜm qͣlitatē ſaporis rei guſtate immutat̉. Fuit ātneceſſaria ſaliua. vt dicit cōſtan. ad humectatōnē oris. vt ſaliue bn̄ficio irrigaretur. Ite propter digeſtionis preꝑationē. Cibus enī ſiccus in ore aſſumptusnon vtil̓r ſtomacho mitteret̉. niſi ſaliuamedia prius humectaret̉. qꝛ ſine ſaliueadminiculo. res ficca nō defacili tranſglutiret̉. Itē vtilis eſt ad faciliorē ſuꝑfluitatū cerebri ⁊ pulmonis euacuationē. qꝛ tales emūctōnes calore vel frigore indurātur aut inuiſcatur nō ita de facili ꝑ oſtiū oris extraherent̉. niſi primocū humoris ſaliualis adiutorio lubricādo ad exitū pararent̉. Itē ſaliua hoīs ieiuni habet qͣndā vim latētis infectiōisvn̄ ⁊ ſanguinē aīmalis ledit ſi in aliquovulnere aliqͥd ſanguini admiſceret̉. vtdicūt predicti autores in tractatu de venenis. Et hoc forſitan eſt vt dicit Auicēna. rōne cruditatis Humor enī crudusſanguini ꝑfecte digeſto in ſuis qͣlitatibus repugnat ⁊ ſuū vt dicūt autores ꝑturbat tꝑamentū. Hinc eſt etiā vt dicūt ſancti. ⁊ habet̉ a plinio ꝙ ſaliua ſiueſputū hoīs ieiuni interimit ſerpētes etvenenoſis aīalibꝰ eſt venenū. ſic̄ d̓t Baſiliꝰ ſuꝑ illud verbū in exameron Ipſa cōteret caput tuū ⁊ tu niſi. calca. eiꝰ Gen̄.iij. Itē ſicut dicit Gali. ſuꝑ amphoriſ.ibi. inſaniei ſputo fit phtiſis ⁊ fluxus ⁊vbi ſaliua tenet̉ moriūtur. ⁊c. Phtiſiciꝓpter vlcus pulmonis ſꝑ tuſſiunt. et aſuꝑfluitate ſaniei vlteriꝰ ſpuendo ſe exonerāt ꝓut pn̄t ſed tn̄ mors imminet qn̄nō ſpuūt. qꝛ retēta eiꝰ ſaliua cū ſanic vieſpūs interiꝰ claudūtur ⁊ ſic phtiſici ſuffocati moriūtur. Itē ſicut dicit Gal̓. inli. cryſis. Interſputū ⁊ ſaliuā eſt differētia. Nā ſaliua eſt ſuꝑfluitas natural̓nutrimenti pectoris ⁊ generat̉ digeſta.Sputū ꝟo eſt illud qd̓ ad pectus aduenit ẜm diuerſitatē curſus naturalis etcurſus p̄ter naturā. nec eſt ſemꝑ digeſtū. Et iō ſputū in acutis febribꝰ ⁊ apoſtematibꝰ ſi leuiter fiat cū ſignis digeſtionis ⁊ ſine tuſſi laborioſa. fortitudineꝫſignat virtutis ⁊ defectū morbi. ſicut d̓rin ꝓnoſtica. ⁊ ecōuerſo. Et ẜm Gal̓. ⁊ alios cōmentatores ibidē. In ſaliua ſiuein ſputo cōſiderant̉ tria general̓r Color