Druckschrift 
Proprietates Rerum domini bartholomei anglici
Einzelbild herunterladen
 

Liber QuintusEntes ẜm grecoſ dicūt̉ odūtesd Yquaſi om̄ia oppoſita diuidētes ⁊incidētes vt dicit Iſid̓. Et ſuntdentes ẜm Conſtan. quedā plātaria inoſſibus maxillaꝝ ⁊ menti qͥbuſdā radicibus inſerti ⁊ ſunt in maribꝰ ẜm Cōſtā.xxxij. Sedecim enī in maxillaribꝰ ſuntpoſiti quoꝝ quatuor in anteriori partepares vocant̉ ⁊ qͣdrupli. ⁊ hi lati ſunt etacuti inciſores vel preciſores a medicisnūcupant̉. ad inciſiones cuiuſlibet cibiſunt apti ⁊ quicqͥd in eis accipit̉ in oreconterit̉ et mordet̉. Sunt iteꝝ duo quicanini ſunt dicti collaterales qͣdruples⁊ in ſummitate acuti duris cibis tamēmolendis apti. Et dicūtur ẜm Iſid̓. canini. qꝛ ad ſimilitudinē caninoꝝ conſiſtunt ⁊ canes ꝑ ipſos oſſa rodūt. preciſoribꝰ enim dentibꝰ ſunt fortiores acutiores ⁊ rotūdiores. ⁊ ideo a qͥbuſdaꝫ collumnelle vocātur ⁊ qd̓ priores p̄ciderenō pn̄t iſtis tanqͣꝫ fortioribꝰ ad cōfringendū tradūt. Sunt ⁊ decē alij ex vtraqꝫ ꝑte ſuꝑioris mandibule qͥ collaterales qͣdruplis hi ſunt lati atqꝫ groſſi. himolares ſunt vocati ⁊ ad molendū beneſunt apti. nā que cōciſa ⁊ cōfracta ſunta prioribꝰ more mole ſubigūt. vt di. Iſido. Sunt quidē in ſuperiori mādibula.xvi. dentes. ſcilꝫ quatuor qͣdrupli atqꝫpares ⁊ duo canini ⁊ nouē molares ⁊ totidem etiā dentes numero collocant̉ ininferiori mādibula ſeu in mēto. dentesigitur qͣꝫtum ad ſuū numerū et etiā adofficiū quadripharie diuidūtur. quidāenī ſunt inciſiui ⁊ hi ſunt quatuor. duoſuꝑiores ⁊ duo inferiores qͥ prīo aſpectui ſe offerūt. quidā vero ſunt pares ethi ſunt quatuor. duo ſuꝑiores ⁊ duo inferiores qͥ alterutrū iuxta inciſiuos poſiti mutuo ſe cōtingūt. Quidā vero dicūtur collaterales ſeu canini et hi quatuor ſcꝫ duo ſuꝑiores et duo inferioresſe mutuo collidētes. quidā ꝟo ſunt molares ⁊ hi. xx. ſcꝫ. x. ſuperius ⁊ totidē inferius mutuo ſe tangētes ⁊ q̄ ab alijs inchoata ſunt quaſi mole cōtinue cōcidētes. Hi om̄es ſunt mādibulis radicatiet quodāmodo furcati ſed diuerſimodeqꝛ anteriores ſcꝫ qͣdrupli ⁊ pares vnamhabent furculā ſeu radicē. canini ꝟo molares tres vel quatuor habere dicūtur.vt dicit Conſta. Dentiū quoqꝫ numerū diſcernit qͣlitas ſexuū. nam in virisplures. in femīs pauciores inueniūturvt dicit Conſtā. et Iſido. Diſtinguūt̉etiā dentes ẜm ꝓceſſum etatis. quoniāſicut di. Ariſto. li. ij. ꝙ dentes ſenū generaliter ſunt nigri ⁊ nō acuti vt patet incanibꝰ quorū etas ꝑ dentes noſcit̉ quiadentes iuuenū ſunt albi ⁊ acuti. ſenu vero ecōtrario. Excipit tamē Atiſto. ibidem ab hac generalitate dētes equorūquos dicit habere propriū ꝙ ꝓcedenteetate magis albeſcūt. dicit̉ etiā ibidemoportet vtiqꝫ ſcire ꝙ aīmalia que ſuntmultorū dētium ⁊ cōiunctorū ſunt vite lōgioris que ꝟo paucorū ſunt dentiūet ſeꝑatorum ſunt vite breuioris. Iteꝫdicit̉ ibidē omne anīal quadrupes generans anīal ſibi ſimile habet dentes. Itēhomo eijcit dentes in iuuētute anteriores nō molares ⁊ hoc cōtingit forſan ꝓpter furcularū ⁊ radicū debilitatē. molares autē nō eijcit propter cām cōtrariāet eſt generale in alijs animalibꝰ que nōeijciūt aliquē dentē priuſqͣꝫ alter ſibi ſimilis in loco oriat̉ primitꝰ. Item Ariſto. li. xij. Omne aīmal carens dētibꝰ inſuꝑiori mandibula eſt ſiccū ⁊ terreſtrisnature. om̄e aīal habēs dentes in vtraqꝫ madibula eſt pīguedini ſimile. Itēidem li. xiiij. Natura nō facit aliqͥd niſiquod meliꝰ et ꝑfectius eſt. ⁊ ideo neceſſe eſt vt materia ꝑtis terreſtris declineta qͥbuſdam aīalibus ad partē ſuꝑioremſcꝫ in dentes et culmos ꝓminentes ⁊ inquibuſdā in cornna. Et propt̓ hoc nō poteſt habere dentes in vtraqꝫ mādibulaanīal habens cornua. Itē ibidē. li. xvi.Solūmodo inter alia oſſa creſcūt dentes dū remanet aīmal et hoc eſt manifeſtū in dentibꝰ ſuꝑ excreſcētibꝰ et declinātibus a locis ſuis cōtingentibꝰ ſeinuicem. Et cauſa incremēti illorū eſt ꝓSi enī non creſcepter oꝑatiōem eorū.rent cōſumerētur cito et propt̓ hoc terūtur cito dentes aīmalium comedentiūmultum ⁊ carentiū dentibꝰ magnis. Etꝓpt̓ hoc ingeniata ē natura ⁊ aggregauitg 2