Druckschrift 
Proprietates Rerum domini bartholomei anglici
Einzelbild herunterladen
 

Liber tertiū.diuerſarū; ad motū tabule eſt naturaliter receptiua. Item naturaliter incorꝑari corꝑi vniri appetat. vnionis corꝑe eſt naturaliter affectiua. Itēnaturaliter eſt appetitiua boni maliciefugitiua qͣꝫuis enī ex defectu liberi arbitrij qn̄qꝫ malū eligat. tamen ex natura malo remurmurat. vt dic̄ AuguſtiUnde anima vegetabilis appetit. ſenLxl.ſibilis appetit bene eſſe; rationalis aūtaffectat optimū eſſe. Et nunqͣꝫ quieſcit. niſi optimo cōiungat Locus enīanime rationalis eſt deus; ad quē mouet̉ vt in eo quieſcat diſtenſioneꝫſed potiꝰ per deſideriū et amorē. He itaqꝫ anime ꝓprietates cum alijs ſupra poſitis iam ſufficiant.GA. XIIII. De Vil̓tutibus anime quibus potens eſt ſuasoperationes exercere.Oſtqͣꝫ diximꝰ de ꝓprietatibꝰanime in ſe in ſuo corꝑeſiderate; reſtat videre de ipſius virtutibus quibꝰ potenseſt ſuas oꝑationes in corpore exercere.Hec autē virtus eſt potentia anime eiaſſentialiter attributa ad ſuas peragēdas in corpore actiones. Nam mediante hac virtute corpus viuificat. cor arterias cōſtringit continue dilatat; ſenſum motum voluntarium omni animato corpori adminiſtrat. vt dicit Conſtan. libro. xiij. Hec itaqꝫ eſt triplex. naturalis que eſt in epate; vitalis ſiue ſpiritualis que in corde. animalis que incerebro ſedem habet Actio igitur virtututis naturalis in animalibus in plātis communis eſt que generat/ nutrit augmentat. vt dicit idem Conſtan.Eſt autē generatio prout hic ſumiturſubſtantie humoris vel rationis ſeminalis in ſubſtantiam plante vel animalisoperatiōe nature facta mutatio. Et hecvirtuſ incipit operari a tempore generatiōis vſqꝫ ad ꝑfectiōem plante vel animalis. Huic aūt generationi naturalidue virtutes .ſ. īmutatiua informatitiua ſubminiſtrāt. virtꝰ immutatiua ē illa que ſubſtātiā ſemīs trāſmutat ꝯuertit ī ſubſtantiam ſingulaꝝ ꝑtiūplāte vel animalis. Et hec virtꝰ iſta facittranſmutatiōeꝫ mediantibꝰ qͣttuor qualitatibꝰ primis .ſ. calido/ frigo humido ſicco. nam calidū humidum operatur ſubſtātiam molliorem vt carnem inanimalibꝰ. flores et medullam in ardoribꝰ. caliduꝫ ſiccum operatur radicesin vegetabilibus. cor ī animātibus. perfrigidum humidū oꝑatur in platarūfolijs et animaliū pilis. per frigidum etſiccum oꝑatur in neruis oſſibus animalium in truncis corticibus arborū plantarum. Virtus ꝟo ſecūdaria ſcilicet iuformatiua actiōi nature in generatiōibus eſt neceſſaria. qꝛ ordinat diſtinguit formam et ſpecie ip̄i generato partes ſingulas ꝯgruētes. hec virtus ꝑforanda ꝑforat. vacua cōcauat. aſpera lenificat. nimis leniā aſperat. etvnicuiqꝫ ꝑticule ſuperficiem ꝑficit figurat. He aūt due virtutes ſcꝫ immutatiua et informatiua diutius operantur niſi quouſqꝫ ip̄a res generata vtanimal vel plāta ineſſe nature cōpleat̉Et ideo neceſſe fuit vt virtus nutritiua ad cōſeruatiōem generationis cōtinue ſequeretur. eſt enim ipſius generatiue virtutis adiutrix et miniſtra. qꝛ inlongitudine latitudine profunditateaugmentat extendit ip̄m generatumPaſcitiua quoqꝫ virtus nutritiua adiuuat ei miniſtrat qꝛ cibū ab animalibꝰaſſumptū in mēbris aſſimilat ſolidat quod diſſolutū eſt ac deperditum vi caloris vel aliqua paſſione aeris reparatet reſtaurat. ideo natura mirabilis paſcitiuam virtutē nutritiue fec̄ adiutricēet vtrūqꝫ ſubiecit miniſterio virtutꝭ generatiue. Huic ergo paſcitiue ꝟtuti qͦttuor virtutes ꝑticulares ſubminiſtratſ. appetitiua nutrimentū cōueniēs attrahit ipſis membris ad nutrimentūcarnis attrahit tꝑamētū ſanguinis. adnutrimētum cerebri et pulmonis temꝑamentū fleumatis. ſic de alijs Itemei cooꝑatur virtus digeſtiua conuenientia ab in conuenientibꝰ nutriendo ſeparat et diuidit purum ab impuro Itēvirtus retentiua que .ſ. purū nutrimen