De feruis.

creatione ꝑ ſingulos dies dicebat fiat vt fiat lux ⁊cͣ. fiat firmamentum ⁊cͣ. et hͦ modo nō capimus hic ſed ẜmꝙ capiebant antiqui qui diē ſolennē appellabant feriam. ⁊ tunc dicit̉ feria a feriēdis victimis et holocauſtisque illo tēpore offerebant̉. vel dicit̉ feria. qꝛ illo tēpore debemus vacare a malis oꝑbus ⁊ inſiſtē bonis. vl̓ dehemus vacare circa diuina ⁊ vacare ab oꝑbus ſeruilibus. vn̄ feriari ē idem quod a malis oꝑbus vacare ẜmPapiā. quod noͣ.Caſus. DiebusMHne S DleS. dominicis mercari. litigari. iudicari vel iurari nō debet.ita cōiter ſummat̉. ſed puto ſupplendumvidelicet ꝙ de veſpere in veſperaꝫ debētcelebrari. h. d. Hic nō colligo aliqua. quia omnia veniunt infra latius examināda. ¶ Et pͥmo iuxta morē primo attingēdo glo. op. ꝙ nō debeat celebratō fieri d̓ veſꝑe ad veſꝑam ſabbati cum iudex poſſit iudicari die iuridica vſqꝫ ad noctis tenebras. vt in. c. conſuluit. de offi. dele. Glo. j. reſpondet fatendo contrariū. ⁊ tex. dicitprocede̓ quo ad celebrationē diuinoꝝ. Doc. cōmunit̉ſentiunt oppoſituꝫ dicentes ꝙ in vigilia ſancti vel dieſabbati nō debent cauſe audiri. Nec ob. ẜm eos decre.conſuluit. quia debet intelligi in alijs diebus. Ego puto tex. iſtū ꝓcede̓ ſeu poſſe intelligi dupliciter. Primoẜm p̄dictum intellectū doc. ſed quia hodie de conſuetudine nō ſeruat̉ puto homines nō peccare. quia ī principio ⁊ fine cuiuſqꝫ feſtiuitatis attendēda eſt cōſuetudovt ꝓbatur. jͣ. c. ꝓxi. et videt̉ hͦ obſeruātia honeſtior vtſic tota die domīca abſtineat̉ ab oꝑe ſeruili. et ne ī aliquo celebretur dies ſabbati ne chriſtiani viderētur iudaizare ⁊ ſeruare in ꝑte ritus iudeoꝝ. cōtra. c. quidamde apoſta. Secūdo pōt intelligi vt celebret̉ de veſꝑe īveſꝑam .i. ab ortu ſolis. nam veſꝑa veſꝑe capitur ꝓ ortu ſolis ẜm Papiam. et ſic congruit hic intellectus cōiobſeruātie. Intellectus aūt glo. nullo mō placet vt intelligat̉ quo ad celebratōem officij diuini cū exp̄ſſe tex.dicat ꝙ nō debeat fieri mercatū ⁊cͣ. et ſic ꝓhibet etiamquo ad oꝑa ſeruilia. ad idē tex. in. c. ꝓx. in prin. vbi ponuntur ꝟba legis antique. in qua dicit. De veſꝑe ī veſperā celebrabitis ſabbata veſtra. ⁊ originalius Leui.xxij. q̄ verba fuerunt dicta ad totū populū vt ibi dico.tene ergo alteꝝ p̄miſſoruꝫ intellectuū. ¶ Oppo. ſcd̓o īeo ꝙ dicit ad mortē neminē his diebus condemnandūnam videt̉ ꝙ nec ciuiliter tunc ꝓcedi debeat. vt in. c. fi.jͣ. eo. So. glo. ſupplet maxime. ſed dic melius ꝙ iſta ſuꝑpletio nō eſt neceſſaria. quia tex. comp̄hendit vtrunqꝫ.vt patet in verbo placitū. quod intelligit̉ de iudicio ciuili vt differat a ſequēti. xv. q. iiij. placita. ¶ Glo. pe. q̄rit quare ꝓ pace poteſt iurare? reſpōdet quia ē opꝰ pietatis. ¶ Nuc venio vltra glo. ad declaratōem lr̄e capiendo quamlibet partē de ꝑ ſe ⁊ op. videtur em̄ innuere iſta lr̄a ꝙ nunqͣꝫ ſit licitum mercari vel litigare ⁊cͣ. cūomnis dies ſit domīcus cum deus fecerit omnes dies.vt patet Gen̄. j. Ipſe em̄ dixit fiat lux. Itē factuꝫ ē veſꝑe ⁊ mane dies primus ⁊cͣ. vt ibi. ⁊ ſic ē contra. c. fi. jͣ. e.Sol. attēta cauſa efficiēte quelibet dies poteſt dici domīcus. ſed attēta alia cauſa denominatur ab alijs planetis. vt noͣ. in. l. omnes. C. eo. ⁊. jͣ. c. ꝓximo. ꝑ Hoſti. ſꝫ dies dn̄icus ſpecialiter attribuitur dn̄o ⁊ denoīat̉ ab eo.qꝛ in eo fecit omne inſigne. lxxv. di. quod die. ⁊ ideo ineius veneratione abſtinēdū ē tunc in his que ꝯtinētur īlr̄a ẜm Goff. ¶ Scd̓o opp. ī eo ꝙ dicit his diebꝰ abſtinēdum ab om̄i illicito oꝑe. nā ex hoc ſequit̉ abſurdū ꝙalijs diebus nō ſit abſtinēdum ab illicitis contractibusc. nūqͣꝫ. de ꝯſecra. di. v. So. multiplex. Primo vt exponat̉ ẜm doct. illicito .i. ſeruili. nam ſeptima dies ſtatutaeſt ad humanā quietē. jͣ. eo. c. licet. ⁊ dicit̉ tale opus illicitum nō ꝙ in ſe nō ſit licitum ſed reſpectu diei. qꝛ tūciſta nō licet. vel dicit̉ illicitum cauſatiue. qꝛ poſſet eſſe

cauſa illiciti cū inter vendentē ⁊ ementē ⁊ inter cōtrahētes vel quaſi ſeu litigātes defacili peccatum intercedit. de pe. diſt. v. qualitas. ⁊ iſte expoſitiōes patēt ꝑ exempla que in regula ponunt̉. Secūdo principalit̓ poteſt intelligi ꝓut iacet. ⁊ tunc ſupplēdum eſſet maxime.nam omni tēpore ceſſandū eſt a malo. ſꝫ p̄ſertim iſto tēpore ꝓpter veneratōem diei. xxiiij. q. j. odi ⁊ ꝓieci. et demateria vide ꝑ Hoſt. in ſumma. eo. tit. Et hec faciuntad queſtionē an iſtis diebꝰ feriatis ſit licitū ſtude̓? Pe.noͣ. ꝙ ſic ꝑ hunc tex. ꝓhibentē opus illicitum ſeu ſeruile cum ſtude̓ ſit opus licitū dum tamē fiat ſine ſolēnitate ẜm eum. Et idē noͣ. glo. iuris ciuilis in. l. penul. ff. eo.⁊ ī. l. omnes iudices. C. eo. arguēdo a ſimili. nam cū hisdiebus licitum ſit militare vt ibi. ita ⁊ ſtude̓ cuꝫ ſit quedā militia. ar. in. l. aduocati. C. de aduo. diuer. iud̓. Do.anto. dicit ſe putare ꝙ die domīco nō liceat ſtude̓ propter lucrū particulare conſilij niſi ncc̄itas aliud ſuadeat̄. vt ꝓ expediēdo illū qui de longinquo venit. nec etiālicet ſalario ſtude̓ vl̓ lege̓ niſi ncc̄itas aliud ſuadeat. ſimilit̓ nec ſcholari licet ſtude̓. quia deputatā diē ad ſeruitiū altiſſimi deputat ad ſeruitium actus mundani niſi ſtudiū eēt in maͣ ſpūali in qua ſtudendo deo ſeruiretNec ob. ẜm eum ꝙ ſtudēdo dicatur exerce̓ opus piuꝫqꝛ hoc ē verum qn̄ dirigit̉ ad bonū finē. vt .ſ. quis efficiatur bonus vl̓ iuſticiā miniſtret. ſed vt plurimū quisſtudet ad finē diuitiaꝝ ⁊ honoris. ⁊ ſic licꝫ in ſe opus ſitlicitū. tn̄ finis ē malus. Itē dato ꝙ finis ē bonus. tn̄ nōſeq̄retur ꝙ liceat tali tꝑe ſtude̓. vt patet in litigio cuifinis ē admīſtratō iuſticie. ⁊ tamē interdicit̉ hoc tēporeNec ob. l. penul. qꝛ licet de iure ciuili licitū ſit hͦ tꝑe militare. oꝑatur tamē hoc ncc̄itas. Iteꝫ de iure canoniconon licet tali die actu militare ſeu pugnare. vt ī. c. j. detre. ⁊ pace. Iteꝫ ſtude̓ in materijs poſitiuis abſtrahithominē a cōtemplatōe dei ⁊ a cultū diuino ⁊ a reuerētia dei ī qua his diebus ē inſtandū. ergo ⁊cͣ. ⁊ videt̉ moueri multū ſubtilit̓ ⁊ ex zelo ꝯſcīe. nihilominꝰ ī hac maͣſic dicerē vbi ſtudiū pͥncipalit̓ nō fit ꝓpter lucꝝ ſed adilluminatōem ꝓprij ingenij ⁊ aliorum dummodo debitis horis inſtet̉ circa diuina ſtude̓ nō ſit peccatū licꝫ acceſſorie veniat lucꝝ. ar. opti. in. c. fi. de magiſt. ⁊ in. c. cūde diuerſis. de priui. li. vj. ⁊ in. c. cum ex eo. de elec. li. vj.nam ſtudēdo qͣs dicitur laborare ī vinea dn̄i et ad profectū vniuerſalis eccl̓ie. ⁊ ex hoc cōſequit̉ multa pͥuilegia vt ibi. ⁊ maxime hoc ꝓcedit in theologia ⁊ ī iure canonico. q̄ ſcīe tractāt de deo ⁊ de homīe oꝑante qualiter bn̄ oꝑando poſſit vitā eternā acquire̓. Itē ad finēiuſticie admīſtrāde. pro hͦ ſupra ī ꝓemio ibi. ideoqꝫ lexꝓditur vt appetitus noxius ſub iuris regula limitet̉. ⁊cͣ.Itē in ſtudio homo efficit̉ contēplatiuus. ⁊ ſubtrahit̉a prauis cogitatōibus. ⁊ euitatur ociuꝫ ⁊ cauſatiue peccatum. vn̄ Hiero. Ama ſcīam ſcripturarū ⁊ carnis vitia nō amabis. de cōſe. diſt. v. nūqͣꝫ. quod nō cōtingit inalijs artibus ſeruilibus vel ī mercato vel ī litigio. quiaibi tēdit̉ principaliter ad lucꝝ ⁊ ad decipiendū ꝓximū.oēs em̄ artifices vtplurimū ſūt mēdaces ⁊ fraudes maximas ꝯmittūt in artificio. lxxxviij. di. eijciēs. ⁊. c. quoniam nō cognoui vn̄ tꝑe penitētie ꝯſulitur vt abſtineatur a negociādo. qꝛ difficile ē inter emētes ⁊ vēdentescōmerciū nō int̓uenire peccatum. de pe. di. v. qualitasItē in litigio magna ꝯtētio ⁊ odiū oritur inter partes.⁊ ſi poſſint neceſſitari vel intende̓ ad litigādū dimitterētur diuina. ⁊ ſępe ꝯmitterēt mendacia ⁊ fraudes. ſicut ē in iurando. vt in. c. ⁊ ſi chriſtus. de iureiurā. q̄ omnia ceſſant ex ſtudio licito ⁊ ordinato ad bonū fine: immo vt dixi cauſatiue oritur bonū. qꝛ abſtrahit̉ a terrenis ⁊ totū oppoſitū ꝯtingit ex alijs. hinc ē ꝙ nulla lege.nullo iure ſtudiū ꝓhibet̉ clericis tali tēpore īmo ſuadetur. vt in. c. nunqͣꝫ. de ꝯſe. di. v. ⁊ maxime ſtudiū ſuadēdū eſt iuuenibꝰ qui relicto ſtudio alijs voluptatibus ⁊illecebris intēdunt. ⁊ īmo ad eccl̓ias vadūt vt videant