TitulusQuodecimus
quaſdā ſubſtātias ſpūales a ſūmo deo creatas. qͣs deos noīabant ꝑticipatōne .ſ. deitatisquos nos dicimus angelos. poſt qͦs ponebātanimas celeſtiuꝫ corpoꝝ. ⁊ ſub hijs demonesqͦs dicebāt eſſe aerea aīalia. et ſub eis ponebant animas hoīm. quas ꝑ virtutis meritūad deoꝝ vel demonuꝫ ſocietatem aſſumi credebāt. ⁊ hoībꝰ hijs cultū diuinū exhibebāt. vtnarrat Auguſ. ī. viij. de ciui. dei. c. vij. et. viij.Has at̄ duas opiniones vltimas dicebāt ꝑtinere ad theologiam quā ph̓i cōſiderabant inmundo. et docebant in ſcolis. et appellabantphiſicalem. Aliam de cultu hominuꝫ dicebātꝑtinere ad fabularem theologiam. que ſcd̓mfigmenta poetaꝝ rep̄ſentabatur in theatris.Aliā opinionē de imaginibꝰ dicebāt pertine̓ad theologiā ciuilem. q̄ ꝑ pontifices celebrabatur in templis. Et omnia hec ꝑtinebāt adſuꝑſtitōnem ÿdolatrie. Un̄ Auguſt. Suꝑſtitōſum ē quicqͥd inſtitutū eſt ad colendum abhoībꝰ ſicut deū creaturā ꝑtezpe vllā creature. xxvj. q. ij. Ilud. Eſt aūt idolatria nōſolūpeccatū mortale. quia cōtra illud Exodi. xx.Non adorabis ea .ſ. idola. neqꝫ coles .ſ. exterius. ſedetiam eſt grauiſſimū pct̄m ex ꝑte ip̄ipct̄i. qꝛ ſicut in terrena republica. grauiſſimū videt̉ ꝙ qͥs honoreꝫ regis alteri exhibeatꝙͣ vero regi. qꝛ quātū in ipſo eſt totum ordinem reipublice cōfundit ⁊ ꝑturbat. Ita grauiſſimū eſt pct̄m ꝙ quis honorē deo debitumexhibeat creature. Ex parte autē peccantispn̄t aliqͣ eſſe gͣuiora. inꝙͣtum quis ex maioricontēptū peccat. Errauerūt aūt circa hmōihomines triplr̄. ¶ Quidam .n. putauerunt ꝙofferre ſacrificiuꝫ ⁊ alia ad latriā ꝑtinentianonſolū ſūmo deo ſedētiam ſuꝑioribꝰ. eſſet debitū ⁊ ꝑ ſe bonū. Sꝫ hoc ē irrōnabilit̓ dictū.Nāetſi om̄es ſuperiores reuereri debeamusnon eadem reuerentia debet̉ oībꝰ. Sicut em̄deus excelllt om̄es. ita ⁊ quidā modus ſingularis ei ſoli debet̉. ⁊ hic ē cultꝰ latrie. Alij putauerūt viſibilia ſacrificia alijs dijs cōgrue̓Alij vero ſūmo deo tanꝙͣ meliori meliora .ſ.mentis pure officia. Sed ⁊ hoc eſt irrōnabileqꝛ ſicut verba ſūt ſigna reꝝ que verſantur incorde. ita ſacrificia exteriora ſūt ſigna interioꝝ ſacrificōꝝ. Un̄ ſicut oratōnes vocales⁊ laudes ſūt ad deū dirigende. ita ⁊ ſacrificiaexteriora ei offerenda. ẜm Augꝰ. de ciui. deili. x. ca. iiij. ⁊. v. Alij eſtimauerūt latrie cultūexteriorem idolis exhibendum. non tanꝙͣ debitū ⁊ ꝑ ſe bonū. ſed tāꝙͣ vulgari ꝯſuetudinicōſonū. Et hec opinio vr̄ fuiſſe Senece. vt refert Auguſ. vj. de ciui. dei. c. x. ⁊. xj. Et hūc eirorē ſecuti ſūt qͥdā heretici putātes ꝙ tꝑe ꝑſecutōnis liceret idola exterius colere fidemſeruando in mente. Sed hoc eſt falſū. qꝛ ſicutmendaciū ꝑnitōſuꝫ .i. mortale ē cū qͥs verbodicit aliqͥd contͣ veritateꝫ fidei. ita pernitioſa
falſitas ē cū qͥs cultū exteriorē d̓o debitū alteri exhibꝫ. hec oīa Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxxiiijImagīes at̄ ſct̄oꝝ fiūt in eccl̓ia non ad exhibendū eis cultū latrie. ſed ad imprimēdū efficatius excellētiā eoꝝ mētibꝰ hoīm. Un̄ dicūt̉libri idiotaꝝ de conſe. diſ. iij. venerabiles.De diuinatione que.§. iij.eſt ſecūdū genus ſuꝑſtitōnis. Et eſt mortale.quia ꝯͣ illud p̄ceptuꝫ Deutro. xviij. Non ſit qͥcōſulat diuinos. ⁊ valde graue. quia vſurpatquod eſt ꝓpͥuꝫ dei .ſ. p̄cognitōem ⁊ prenūtiationem futuroꝝ contingentiū. q̄ ꝑ certitudinēſcire eſt ꝓpͥum dei. vn̄ yſa. xlj. dr̄. Annuntiateq̄ futura ſunt in futuꝝ ⁊ ſciemus qꝛ dij eſtis.ꝓph̓e autem ſi futura annūtiāt ex dei reuelatone hoc ſaciunt. et ideo eoꝝ precognitio velp̄nuntiatō non eſt ſuꝑſtitōſa. Nec poteſt dicdiuinatō. qꝛ nō vſurpāt ſibi quod deo cōueītſed ſuſcipiūt ꝑ reuelatōnem. diuinatō auteꝫſumit̉ ſꝑ in malā partē. vt dicit Hiero. j. q. j.Iudices. Vnde Iſidorus ī li. ethimol̓. dicit ꝙdiuini dicūtur qͣſi deo pleni. quia diuinitateſe plenos ſimulāt. Importat ergo diuinatioprecognitōem vl̓ p̄nūtiatōem futuroꝝ euentuū ſeu effectuū ex falſa ⁊ vana opinione. ⁊ ꝑꝯſeq̄ns cōſilio vel auxilio demonis tacite velexpreſſe inuocato. Qn̄cūqꝫ .n. qͥs innitit̉ falſevel vane opinioni ad precogͦſcendum futuratūc oꝑatio diaboli ſe ingerit etiaꝫ ſi nō inuocetur ad implicandos animos hoīm falſitatevel vanitate. ¶ Sciendū igr̄ ꝙ cauſe ſecūde inproductōne ſuoꝝ effectuum ſe habent triplr̄.Nā alique ꝓducūt effectus ſuos ſemper ⁊ exneceſſitate. Et ex ꝯſideratōne hmōi cauſaruꝫſiqͥs p̄nūtiat tales effectus etiaꝫ per certitudinē nō eſt ſuperſtitōſū nec illicitū. ſicut prenuntiant aſtrologi eclipſim ſolis. Aliq̄ verocauſe producunt ſuos effectus ⁊ſi non de neceſſitate et ſemper. tn̄ vt in pluribꝰ. Et hmōieffectus ex cōſideratione ſuaꝝ cauſaꝝ poſſūtp̄nūtiari ꝑ cōiecturas. ⁊ ſi nō ꝑ certitudinemabſqꝫ ſuperſtitōne. ſicut medici ex diſpoſitōne infirmi predicunt de morte vl̓ ſanatione.Et aſtrologi ſiccitates et pluuias ex conſideratōne corpoꝝ celeſtiū. Alie cauſe ſūt que advtruꝫlibet ſe hn̄t in ꝓducendis effectibꝰ .ſ. adeſſe ⁊ nō eſſe. ſicut ſūt potentie aīe ratōnalisq̄ cauſāt actus hūanos libere. quia poteſt hōfacere ⁊ nō facere hoc vl̓ illud quātū eſt ī ſeetētiā euentꝰ fortuiti qͥ nō hn̄t cām naturalēſicut ꝙ quis fōdiendo terram inueniat theſaurum et hmōi. que vt in pautioribus eueniunt. Hmōi ergo effectus āteꝙͣ ſint ſcire eſtꝓprium dei cui om̄ia ſunt preſentia. ꝙͣtūcūqꝫdiſtantia in futuruꝫ. Et ideo procedentia exactibꝰ hoīm et caſus fortuitos velle p̄cogͦſcere vl̓ prenūtiare abſqꝫ dei reuelatōne pertinꝫad diuinatōem vbi īteruenit oꝑatō demonū.Querere aūt ꝯſilium vel auxiliuꝫ a diabolo