CapitulumSextum
ꝙͣ furtū vel rapina ꝑ quaꝫ tollit̉ ſubſtācia tēporal̓ ſeu diuitie. Int̓ cetera v̓o exteriora bona p̄eminet amicꝰ. quia ſine amicicia nulluspiuere p̄t. vt patet ꝑ ph̓m. viij. ethicoꝝ. Et qꝛbona fama q̄ ꝑ detractōeꝫ tollit̉ ad hoc maxime neceſſaria ē vt hō ÿdoneꝰ ad amiciciā habeat̉. Et iō ſuſurratio ē grauiꝰ pct̄m ꝙͣ detractio vl̓ cōtumelia. quia amicus meliꝰ ē ꝙͣ honor. et amari magiſꝙͣ honorari. ẜm ph̓m inviij. ethicoꝝ. Ꝙͣuis em̄ detractor aliqn̄ dicatmaiora mala. ꝙͣ ſuſurro. tn̄ qꝛ grauitas pct̄iattēdit̉ ex fine magiſꝙͣ ex materia. iō ē gͣuiꝰſuſurratio que intendit tolle̓ maius bonum.Capitulū ſextū de Exultatōe ī aduerẜ ꝓximi.Xultatio in aduerſisꝓximi eſt quinta filia inuidie. etꝓpinquitatē habet ad crudelitatē⁊ ſeuiciā: q̄ virtuti clemēcie opponit̉. Nā crudelis exultat ī penis alteriꝰ. Ipſaetiā crudelitas ex odio ⁊ īuidia ꝓcedit. vn̄ deip̄a crudelitate hic breuiter dicendū. Eſt autēcrudelitas ẜm Senecaꝫ atrocitas aīmi ī exigendis penis. Eſt aūt differēcia int̓ crudelitatē ⁊ ſeuitiā. ⁊ diuerſa vitia ſūt. Pro quoꝝ d̓claratōe ſciendū ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clix. arti.j. Nlomē crudelitatis a crudelitate ſūptuꝫ vr̄.Sicut aūt ea q̄ ſūt d̓cocta ⁊ digeſta ſolēt hr̄eſuauē ⁊ dulcē ſaporē. Ita illa q̄ ſūt cruda habēt aſꝑum ⁊ horribilē ſaporē. Clemētia autēimportat quādaꝫ leuitatē ſeu dulcedinē aī ꝑquaꝫ qͥs ē diminutiuꝰ penaꝝ. vn̄ crudelitas eiopponit̉ vt vitiū. ꝑ qd̓ qͥs excedit mēte ī penisinferēdis. Epicheÿa quidē q̄ ē ꝑs iuſticie. alionoīe equitas dr̄ penas debitas ex defectu cōmiſſo diminuit: ẜm tn̄ ꝙ rō dictat. vt ad tollēdum ſcandalum ⁊ huiuſmoī. Sꝫ ip̄a dulcedoaffectꝰ ex qͣ hō ad hoc inclinat̉ ꝑtinet ad clemenciā. Ita etiā eꝯͣ ip̄e exceſſus penaꝝ ꝙͣtuꝫad id qd̓ exterius agit̉ ꝑtinet ad īiuſticiā. Sꝫꝙͣtum ad auſteritatē aīmi ꝑ quā qͥs ꝓmptꝰ ēad augēdas penas ꝑtinet ad crudelitatē. Sicut etiā differt miſericordia a clemēcia eo ꝙad miſericordiā ꝑtinet aliene miſerie ſubueīre ꝑ bn̄ficij collatōeꝫ. ad clemenciā v̓o miſeriam diminue̓ ꝑ penaꝝ diminutōeꝫ. Ita differtīmiſericordia a crudelitate. qꝛ ꝑ īmiſericordiam nō ſubuenit qͥs miſerie ꝓximi dando bn̄ficiū cū debet. ꝑ crudelitatē adauget miſeriampene vltra debitū ratōnis. Tn̄ ꝓpter ſimilitudinē ratōis haꝝ virtutū .ſ. clemencie ⁊ miſericordie quia vtraqꝫ refugit et abhorret miſeriā alienā ſumit̉ vna ꝓ altera. Et ſic etiā vitia eis ꝯͣria .ſ. īmiſericordia et crudelitas. ſumit̉ ſepe vnū ꝓ alio. Differt etiā ꝓprie ſumēdo crudelitas a feritate. Nā nomē ſeuitie ⁊ feritatis a ſimilitudīe feraꝝ accipit̉ q̄ etiā ſeuedicūt̉. Huiuſmodi em̄ aīalia nocēt hoībꝰ. vt
ex eoꝝ corporibꝰ paſcant̉ nō ex aliqͦ iuſticiecauſa. cuiꝰ ꝯſideratio ad ſolā ratōnem ꝑtinetEt iō ꝓprie loquendo feritas vel ſeuitia dicit̉ẜm ꝙ aliquis ī penis īferēdis nō ꝯſiderat aliquā culpā eiꝰ qͥ punit̉ ſꝫ ſoluꝫ hoc ꝙ delectat̉ī cruciatū hoīm. ⁊ ſic ꝯtinet̉ ſub vitio beſtialitatis. Nā talis paſſio n̄ ē hūana ſꝫ beſtialis.ꝓueniēs vel ex mala ꝯſuetudine vl̓ ex corruptōne nature ſicut et alie beſtiales affectōes.Sꝫ crudelitas attēdit culpā ī eo qͥ punit̉: ſedexcedit modū ī puniēdo. Et iō crudelitas differt a ſeuitia ſeu feritate. ſic̄ malicia hūanaa beſtialitate. vt dr̄ ī vj. ethicoꝝ. Et ſicut crudelitas q̄ ē malicia hūana opponit̉ clemēcie q̄eſt virtꝰ hūana. ita ſeuicia ſeu feritas que eſtpaſſio beſtial̓ opponit̉ virtuti quā ph̓s Eroicā ſeu dn̄icā vocat. ⁊ ẜm nos ꝑtine vr̄ ad dona ſpūſſācti. videlꝫ ad donū pietatis. h̓ at̄ ſumit̉ crudelitas large. Seuerꝰ aūt ẜm Iſidorūī li. ethimologiaꝝ dr̄ qͣi ſeuꝰ ⁊ verꝰ. qꝛ ſine pietate tenet iuſticiā ī puniēdo. ⁊ ẜm Tho. nō tn̄ſimplicit̓ ſeuerꝰ dr̄ ſeuꝰ. qꝛ ſeuitia īportat vitiū. ſeueritas aūt v̓tutē. Sꝫ dr̄ ſeuꝰ circa veritatē propt̓ aliquā ſil̓itudinē ad ſeuiciā q̄ nōdiminuit penas. ſꝫ hoc agit ſeuerus cū rōe .ſ.vt nō recedat a veritate iuditij. De crudelitate ppl̓i iudaici erga xp̄m ait p̄s. Nō ē recordatꝰ face̓ miſcd̓iam: ſꝫ ꝑſecutꝰ ē hoīem ⁊ mendicū ⁊ inopē .ſ. xp̄m. Suꝑ quē verſū Caſſiodorus ait. Perſeqͥ hoīeꝫ facit aut diuitiaꝝ ābitus aut ſuꝑbie odioſa iactācia. Pauꝑem v̓o⁊ mendicū inſeqͥ ſola crudelitas facit. cuiꝰ nechonor q̄rit̉ nec habūdācia facultatis ambit̉.hec ille. Debet aūt euitari crudelitas. qꝛ deo⁊ hoībꝰ diſplicet. ⁊ deꝰ maxīe laudat̉ ex clemēcia ⁊ miſericordia. Et debet euitari.Ut circa ſubditos nō exerceatur.Ut circa ꝓpinquos nō habeatur.Ut circa afflictos nō exhibeatur.Ꝙͣtum ad primum..§. j.Sicut miſericordia ⁊ clemēcia reddūt rectorē amabilē ſubditis. qd̓ ꝑutile ⁊ neceſſariumē. Ita īhūanitas ⁊ crudelitas r̄ddūt eū exoſūUn ꝓuer. xx. dr̄. Miſericordia ⁊ veritas cuſtodiūt regē. ⁊ clemencia firmat̉ thronꝰ eius. etEccleſiaſtes. vij. c. dr̄. Noli eſſe nimis iuſtus.ē qui perit ī iuſticia ſua. Dicit̉ nimis iuſtusqͥ ē nimis ſeuerꝰ ī corrigēdo. crudelis ī puniēdo. In archa aūt dn̄i fuit nōſolū virga Aarōſꝫ māna ſuauiſſimū ad ſignificandū ꝙ ī mētep̄ſidentis qͥ figurat̉ ꝑ archā dn̄i ī qͣ lex dn̄i dꝯtineri. nōſolū virga diſtrictōis ⁊ rigoris iuſticie dꝫ ſeruari: ſꝫ ⁊ māna miſcd̓ie ⁊ clemēcievitando crudelitatē. Qd̓ docet Gregꝰ ī. xxxj.moral̓. ſic dicēs. Sit rigor .ſ. in rectore ſꝫ nōexaſꝑans. ſit zelus ſed nō īmoderate ſeuiens.ſit pietas ſꝫ nō pluſꝙͣ expedit ꝑcens. Sic bonus ille Sammaritanus in vulneribus ſauciati ad curandum eum īmiſit oleum et vinum