Druckschrift 
2 (1477)
Entstehung
Seite
913
Einzelbild herunterladen
 

CapitulumQuartum

Quiſqͥs amat dictis abſentuꝫ robere vitam.Hanc menſam indignā nouerit eſſe ſibi. Oꝯuiuia etiā tractant̉ ꝓditōes. vt ptꝫ in ꝯuiuio Abſalō vbi interfectꝰ ē Amon ꝓditoriein ꝯuiuio Adonie. Ibi fiūt adulatōnes vbi ētolus. Ꝙͣtum ad tertium qꝛ iſta mala ſūt: etnullum malū impunitum. ideo ſubbit. Iudica illos deꝰ .i. iudicabis puniēdo. Un̄ Iac. v.Epulati eſtis ſuꝑ t̓rā et ī luxurijs enutriſtiscorda vr̄a. ecce ignis deuorabit carnes vr̄as.Ad pͥmū reuertendo. Nota.Primo hebetudinē īficit̉ intellectus.Secūdo ineptā leticiā diſſoluit̉ affectꝰ.Tertio multiloquiū deſtruit̉ affatꝰ.Quarto ſcurrilitatē īconponit̉ geſtus.Quinto īmunditiā corrūpit̉ corpus.Prima filia gule hebe .§. ij.tudo ponitur. Pro cuius declaratōne dicit. bTho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xv. hebes opponit̉ acutoAcutū at̄ dr̄ aliquid ex eo ē penetratiuū;et econtra hebes dr̄ qͣſi obtuſus penetrarevalens. Sicut ergo in corporalibꝰ dicit̉ aliquis acuti ſenſus qui poteſt ꝑciꝑe ex remotis aliquod ſenſibile. vt videndo. audiendo. ethuiuſmodi. Et ecōtra dr̄ ſenſus hebetati qui poteſt ꝑcipere niſi ex ꝓpinquo magna ſeſibilia et non parua. Ita dr̄ acuti ſenſus circa intelligenciaꝫ qui ſtatim ad app̄henſionēꝓprietatis rei vel effectus naturā rei ꝯp̄hendit inqͣtū videlꝫ uſqꝫ ad mīmas ꝯditōnes reiꝯſiderādas ꝑtīgit. Ille ecōtra dr̄ hebes circaintelligentiā qui ad ꝯgnoſcendam veritatērei ꝑtingere non poteſt niſi multa mediaei expoſita. Et tūc etiam poteſt ꝑtingeread omnia ꝯſiderāda ꝑfecte que ꝑtinēt ad rationem rei. Sicut igitur hebetudo importatquandam debilitatē mētis circa cōſideratōꝫſpiritualiū bonoꝝ. In hoc aūt differt a cecitate mentis que ponitur filia luxurie. vt ſupͣptꝫ. quia cecitas mentis importat debileꝫſed omnimodā pͥuatōꝫ ꝯgnitōnis ip̄oꝝ ſpiritualiū bonorū. Et talis hebetudo ſeu groſſities ītellectus ꝓcederet ex naturali diſpoſitione. ſicut ſūt mētecapti et alij rudes mul materiales. vl̓ ex īfirmitate ſuꝑuenienteque alterat potenciā fantaſticā et memoriā.et ſic reddit intelligentiā groſſā: peccatūeſſet. Sed ꝓcedit talis hebetudo ex negligencia vel faſtidio ꝯſiderādi ſpūalia et ſalutifera. tūc ē peccatū mortale qn̄ ex hoc redbitur ineptus ad cognoſcendū neceſſaria adſalutē: al̓ veniale. Hifficile tn̄ eſt ad intelligendū ip̄m peccatū p̄ciſe per ſe. Ex hoc tn̄aliqͥs ſit hebes circa ſpeculatiua theologiebel philoſophica et aſtrologica non curāshijs nullū peccatum ē. ſi habet offitiū qd̓noticiā hoꝝ requirat. et ratio ē quia ſūtneceſſaria ad ſalutē. Et ꝙͣuis hebetudo mentis inueniat̉ coī modo ꝙͣtum ad eligibilia in

om̄i peccato. quia peccatū obſcurat mentē.Et ꝓuer. xiiij. dr̄. Errāt qui oꝑantur maluꝫ.tn̄ ſpeciali ponit̉ hebetudo filia gule inꝙtum videlꝫ ꝓpter fumoſitates ciboꝝ et potuū ꝑturbantes caput obſcurat̉ ſeu īgroſſatur intelligēcia Uieroꝰ. Galienus in exhortatōe medicine ait. Athletas qͦꝝ vita et arsſagina eſt: nec viuere poſſe diu nec ſanosaīaſqꝫ ita nimio ſanguine et a dapibꝰ qͣſi luto inuolutas nihil tenue nihil celeſte: ſed ſide carnibus eructuare de ventris ingluuiecogitare. ꝯſe diſ. v. Ne tales. ſicut econtraabſtinentia cōfert ad ſapiētie ꝑceptōneꝫ. ẜmilld̓ Eccleſiaſtes. ij. Cogitaui corde meo a vi abſtrahere carnem meam vt animuꝫ meum tranſferrē ad ſapiēciam.Secunda filia gule .§. iij.dicitur inepta leticia inficit affectū diſſoluit. de qua dr̄ Iob. xxj. Tenēt tympanuꝫet lÿram et gaudēt ad ſonitum buccine. et inpuncto ad inferna deſcendūt. Ꝙͣuis aūt ẜmTho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxlviij. arti. vj. leticia cōſequat̉ omne peccatū. maxime qd̓ ꝓcedit exhabitu inꝙͣtuꝫ .ſ. malus letat̉ de actu peccati vel fine ẜm illud ꝓuer. ij. Letant̉ malefecerint: et exultant in rebus peſſimis. Tam̄talis leticia ē filia gule que ē ſpeciale peccatum. ſed inepta leticia ē vaga et incompoſita ꝓcedens ex inordinata ſumptione cibiet potus. vnde vigor affectus animi r̄ſoluit̉et inaniter hilareſcit. Unde dicitur. ij Eſore.iiij. vinum omnem mentem cōuertit in ſecuritatem et iocunditatem cum .ſ. nimiū ſumitur. Et ex hac procedit ad hanc ordinatur ſaltus. cantus. tripudiuꝫ. ludus. hiſtrionatus actus. inſtrumentoꝝ diuerſorū ſonitus. que frequenter fiunt in fine cōuiuiorū.Unde Exo. xxxij. dr̄ ſurrexit ppl̓us manducare et bibere. ſurrexerūt ludere .i. ſolatiari et tripudiare. et huiuſmodi. Un̄. b Tho.ſcd̓a ſcd̓e. q. clxix. arti. iij. dicit exceſſus inludis .i. ſolatijs qui eſt contra virtutem eutrapelie ſeu iocunditatis ꝑtinet ad vitiū inepte leticie quod vtiqꝫ peccatū eſt: quandoqꝫmortale quandoqꝫ veniale. Pro cuius declaratōne dicit idem in omni eo quod eſtdirigibile ẜm rationem ſuperfluum diciturquod regulam rationis excedit. diminutumat̄ aliquid dr̄ ẜm deficit a regl̓a rationis.Ludicra aūt et iocoſa verba vel facta ſūt dirigibilia ẜm rationē. Et ſuꝑfluuꝫ in ludodr̄ qd̓ excedit regulā rationis. Et hoc poteſteſſe dupliciter. Uno ex ip̄a ſpē actōnūaſſūmunt̉ in ludo. qd̓ quidem genus ludi dicit̉ ẜm Tulliū illiberale. petulās. flagitioſū. obſcenū qn̄ .ſ. vtit̉ aliqͥs ludi turpibusfactis vel verbis vel hijs que vergunt ī nocumentum ꝓximi. ſūt peccata mortalia. vtdetrahere. deridere. cōtumeliari. hmōi. et