TitulusTercius
ſuffragio. de ſacerdotū antiqͦꝝ et bonoꝝ viroꝝ conſenſu. cū nemo an̄ ſe factꝰ eſſꝫ: cū fabiani locꝰ .i. cū locꝰ Petri et gͣdus cathedreſacerdotalis vacaret. quo occupato et de deivolūtate atqꝫ oīm virorum cōſenſu firmato.quiſqͥs iam epūs fieri voluerit. foris fiat neceſſe eſt: nec habꝫ eccleſiaſticam ordīationeꝫqui eccl̓ie nō tenet vnitatem: quiſqͥs ille fuerit licꝫ de ſe multū iactās et plurimū ſibi vēdicans. ꝓphanus eſt. alienus ē. foris eſt. et cūptꝰ primū eſſe nō poſſit quiſqͥs poſt vnū qͥ ſolus debꝫ eē fct̄ꝰ ē. iā nō ſcd̓ꝰ ille. ſꝫ nullꝰ ē. hecibi. Et ī ſe. c. ideꝫ dīc. Nouatianus ep̄s nō eſtqui Cornelio ep̄o ī eccleſia a. xvij. ep̄is factꝭadulter atqꝫ extraneus ep̄us fieri a deſertoribus ꝑ ambitū nitit̉. Et ꝯtra tales ſic intruſos imp̄cant̉ multe maledictiones. diſ. xxiij.In noīe dn̄i. Sic ſub Eugenio tercio factuꝫeſt ſciſma tꝑe beati Bernardi. Naꝫ ipſo Eugenio rite electo aliꝰ intruſus eſt. ſꝫ meritiset laboribꝰ ip̄iꝰ bernardi ablatum ē illud ſciſma. ⁊ remanēte Eugenio ī ſede. apoſtaticꝰ ille ad nihilū redactꝰ eſt. Deinde ſub Iohannexxij. factū eſt aliud ſciſma. Nā cū ip̄e Iohannes ꝑ extrauagātem ſuā declaraſſꝫ fore hereticos qui xp̄m aſſererēt ꝑtinaciter nil poſſediſſe ī cōi etiā mobile. cū ſit ꝯtͣ euāgeliuꝫ exp̄ſſe. vt patet Ioh̓. xij. et. xij. q. j. Habebat dominus. Quidaꝫ nūcupati fraticelli de opīone fecerūt ſciſma aſſerētes papā Iohānē hereticū cū ſucceſſoribꝰ ⁊ ſeqͣcibꝰ eiꝰ: et fecerūtaliū papaꝫ Piſis. ⁊ adhuc ꝑſeuerat illa hereſis ī quibuſdā. Greci etiā circa ānū dn̄i. nōgēte ſimū ſciſma faciētes ī hereſim etiā īciderūt de ſpūſct̄o reprobatā. extra de ſū. tri. ⁊ fi.ca. c. j. li. vj. Sed reducti ad vnitatē eccīe etveritateꝫ fidei ſub Eugenio. iiij. qͥ nūc Petriſedē tenet. In tercio vero caſu .ſ. cū dubiū ēqͥs illoꝝ duoꝝ ſit canoīce electꝰ. puta qꝛ electio pͥmi d̓r facta ꝑ mētū qͥ cadit ī ꝯſtantempirū. ꝙͣuis ī duabo ꝑtibꝰ cardinaliū. poſtmodū ab eiſdeꝫ fit electio alteriꝰ ſine violentiaet mētu qͦcūqꝫ. Sicut accidit caſus circa domini Milletricentaoctoginta annos. Nammortuo Gregorio. xj. cardīales debētes procede̓ ad electōꝫ ſucceſſoris fuer̄t (vt d̓r) a romanis ꝯmīati ꝙ occiderēt̉ ſi nō eligerēt italicū aliquē. Eleger̄t gͦ archiep̄m Baren̄. quitūc erat romē expͥmētes ei ꝙ eū eligebāt advitādū ꝑiculū ſeu fingebāt eligere. ſꝫ poſteabata oportunitate aliū libere ⁊ nō coacte ītendebāt eligere. Electo igit̉ illo qui Urbaus. vj. dictꝰ eſt. Ile (vt fert̉) dixit ꝙ ſi volebant eū eligere volūtarie eligerēt. qꝛ intēdebat papa eē. publicato igr̄ illo Urbano ꝓpapa. ⁊ a cardinalibꝰ ip̄is adorato. ⁊ ꝯſecrato de ꝯſenſu eoꝝ ac principibus xp̄ianitatishoc ꝑ eos ſignificato ꝙ canonice eſſꝫ electꝰ.Inde ad aliquos menſes ipſi cardinales re-
ceſſerūt ab eo et fugientes ad ciuitatem Fūdenſem q̄ eſt ī principio regni ibi eleger̄t alium qui dictus eſt Clemens. vj. qͥ trāſtulit curiā ſuaꝫ ī Auinionē. Illūqꝫ venerata ē ꝓ papa tota Francia ⁊ Hÿſpania ⁊ Cathalonia.Alteri vero .ſ. Urbano adheſit obediēs Italia Alemonia et Ungaria. ꝑſeuerauitqꝫ hocpeſſimū ſciſma vltra. xxx. ānos. Cū igit̉ hiceſſet dubiū et ignorātia facti. quia exceptiscardinalibꝰ et paucis alijs tunc pn̄tibꝰ ceteriſcire nō poterāt ſi talia ſic ꝓceſſerūt vel aliter cū diuerſi diuerſimode geſta referrēt. Etꝑtim etiaꝫ ignorātia iuris qꝛ dubiū verſabatur apud ꝑitiſſimos vtꝝ fuerit talis metꝰ qͥcadere poſſet ī ꝯſtanteꝫ virū nec ne. Vel etiāquia poſt electōeꝫ habuerūt tp̄s libeꝝ ad recedēdū. et nō fecerūt ꝙͣcitiꝰ. Sꝫ ecōtrario ꝑſigna exp̄ſſa oſtenderūt voluntarie et liberefactam electōneꝫ. Ignorantia aūt facti cumꝓbabilis eſt excuſat. ſicut excuſat̉ Iacob cognoſcēs Lÿam nō vxorē ſuam pro Rachelevxore ſua. quod etiā exp̄ſſe d̓r. j. q. iiij. §. notādū. Et pleniꝰ ī glo. ibi q̄ etiā declarat quomodo dicatur ignorātia ꝓbabilis que excuſat ſiue ſit de facto ꝓprio ſiue alieno. Ignorātia iuris ciuilis ſeu canonici ad qd̓ ſpectathuius materie diſcuſſio vt dīc ibi glo. etſi nōexcuſat cū eſt tale ius qd̓ qͥs defacili ꝑ ſe ſcire poteſt vel ꝑ alios. dū tamē hēat copiā ꝑitoꝝ vt. ff. de iur̄. ⁊ fac̄. igno. ⁊ diſ. xxxviij. Siī laicis. Excuſat tn̄ ſi eſt tale ius qd̓ qͥs nec ꝑſe nec ꝑ alios ſcire pt̄. cū ꝑitiſſimos fallat: ⁊diuerſi ꝯͣria ſentiāt. ar. diſ. xxxvij. §. vlt. cuꝫglo. Id̓o ī illo ſciſmate illi fuerūt vere ⁊ ꝓp̓eſciſmatici qͥ pn̄tes ſcientes factū ꝯtra iura ſcienter. vel ꝯtra ꝯſcīaꝫ fecerūt ſciſma tale paſſionibꝰ ducti. amoris. vel odij. cupiditatis.et ambitionis. Alij vero qͥ vni vel alteri Urbano .ſ. vel Clemēti obedientes adherebantmoti ad huiuſmōi tenendū nō tꝑalitate ſedex conſcīa ex auditis cōſilijs peritoꝝ nō erātvere et ꝓprie ſciſmatici. etiaꝫ ſi ei qui nō eratverus adheſiſſent. quia p̄ter intentionē eoꝝerat error ⁊ diuiſio eoꝝ. Ꝙͣuis em̄ ignorātiaiuris diuini vel naturalis neminē excuſꝫ. vtdicit Gratianꝰ ī dicto. §. Notādū. ibi nō erattalis ignorātia. quia etſi credere ī vnum ca.put ſicut in vnaꝫ catholicam eccleſiaꝫ ſit dearticulis fidei que ſpectat ad ius diuinū. tn̄credere hunc eſſe illū vnū caput vel aliū cumduo ſūt gerentes ſe ꝓ papa. non ē articulusfidei. ſꝫ qui ẜm iura eccl̓ie ē electꝰ. qd̓ ſcire ꝑtinet ad factū et ius canonicū. Ꝙͣuis gͦ vnaꝑs excōicaret alterā cū ſeqͣcibꝰ. et ſciſmaticānūcuparet. qͥ ſimpliciter inherebāt excuſaribidebatur a vicio ſciſmatis. Durante illo ſciſmate poſt Urbanum ſucceſſit ex illa ꝑte bonifacius nonus. Bonifacio ſucceſſit Innocētius ſextꝰ. Innocentio Gregoriꝰ. xij. Ex alia