CapitulumPrimum

Primum

regulam ratōnis .ſ. ad debitum finem ⁊ debitis medijs. ꝑtinebit ad v̓tuteꝫ magnanimitatis. Si deficiat a regula ratōnis totaliter retrahēs ſe ab oꝑe magno ⁊ honore ſibi ꝓportōnato timore deficiendi: ꝑtinet ad vitium puſillanimitatis. Si autē excedit regulam ratōnis querens honorē ⁊ excellentiam nō ad debitum finem vel ſibi inproportōnatū: ſꝫ ſupͣſuam ꝯditionem. ꝑtinet ad vitiuꝫ ſuꝑbie. Nōem̄ eſt aliud ſuꝑbia ꝙͣ excedere menſurā propriam in excellentie appetitu. Un̄ ſuꝑbus dicit̉ quaſi ſuper id qd̓ eſt valens. Et quia nō ēeadem menſura omniū. qd̓ vni nō imputabit̉ad ſuperbiā faciendo quedam multū honorabilia ſicut ep̄us exercendo aucͣtoritatē ep̄aleꝫalteri imputaret̉ ad ſuperbiaꝫ vt ſi ſacerdoseadem agere vellet Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxij et īqueſtionibus d̓ malo. ¶ Tercio ſciendum ꝙmateria huiꝰ vitij ꝑ quam differt ab alijs eſtexcellentia: ſicut materia auaricie ē pecunia⁊ materia luxurie ē delectatō venerea. Et ꝙͣuis videat̉ idem ſuperbia cū inani gloria. ꝓpt̓qd̓ aliqui doctores ponunt vtrunqꝫ ꝓ vno: tn̄ẜm Gre. ī. xxxj. li. moral̓. ⁊. b Tho. ſcd̓a ſcd̓evbi ſupra. ſunt diuerſa ⁊ realiter diſtincta inhoc differentia: quia ſuperbie materia ē ꝓpriaexcellentia: ſꝫ materia inanis glorie ē manifeſtatō ipſiꝰ excellentie. Appetit em̄ ſuperbusexcellentiam ⁊ honoreꝫ ſupra ſuā virtutē: ſꝫvana glorioſus appetit inordinate ꝙ manifeſtet̉ alijs ſua excellentia. Et quia ad excellētiam ꝑtinet ꝙ manifeſtet̉ quis alijs: ideo qͣſi īmediate a ſuperbia ꝓcedit ianis gloria vt prima filia ſeu ꝯſequit̉ ad eaꝫ ꝯtinuo vt germana. Qd̓ pulcre oſtēdit Origenes ſuꝑ panthatheucis. c. xix. Ubi moraliter exponens inebriatōnem Loth ꝑ filias eius: dicit ꝙ ille duefilie maior ⁊ minor Loth q̄ ſecute eum ī mōte inebriauerūt et cum eo copulate filios genuerūt. ſcꝫ Moab et Amon quoꝝ deſcendētesinimici fuerunt populi dei ꝓhibitiqꝫ in tēplūintrare in terciam ⁊ quartam generatōnem:figurant hec duo vitia ſuperbiaꝫ ⁊ inanē gloriā: q̄ ex mente oriūt̉ viri iuſti ⁊ ſancti. Superbia em̄ ait Augꝰ. etiam bonis oꝑbꝰ inſidiat̉ vt pereant. Eum igit̉ qͥ mundi vitiā deſerit .ſ. cupiditatem ⁊ luxuriam tanꝙͣ ignem⁊ ſulphurem ſodomam mūdane ꝯuerſatōnisꝯſumentē. montemqꝫ ꝑfectōnis apprehendit.ſequūt̉ ſuperbia ⁊ inanis gloria q̄ etiam nonſibi cauentem dulcedine ꝯplacentie ip̄ius honoris ⁊ laudis inebriant vt nō diſcernat bonum a malo in oꝑe fiendo: ex quibꝰ generāt̉tanꝙͣ filij opera facta ex ſuperbia ⁊ inani gloria: q̄ quia illegittima ⁊ dei populo inimica:nō poſſunt in templū ſuperne glorie intrarebel hominē introducere ſiue ip̄a ſuperbia ſitcorde ſiue locutōne ſiue opere ſiue conſuetudine perpetrata tanꝙͣ qͣtuor generatioēs eiꝰ.

Ꝙͣuis aūt ſuperbia videat̉ habe̓ ſimilitudinēcum magnanimitate inꝙͣtum vtrūqꝫ tendit īmagnum: differt tn̄ ab ea plurimū ſicut virtus ⁊ vitium. Nam ſuperbia tendit ī magnaq̄rendo excellentiam et honorem ſꝫ exceſſiuevt dictum ē. Magnanimitas vero mediocrit̓q̄ mediocritas nō attendit̉ ẜm quantitatemeius in qd̓ tendit. quia tendit ī maximū ꝙͣtuꝫfieri poteſt: ſed attenditur iſta mediocritas īduobꝰ .ſ. Primo in ꝓportōne ſui ad magnū. qꝛtendit in magnum qd̓ p̄t ſibi eſſe ꝓportōnatū⁊ conueniēs ⁊ ideo nullus poteſt eſſe magnanimus niſi virtuoſꝰ. Scd̓o attendit̉ iſta mediocritas in electōne. qꝛ .ſ. nō tendit ī magnūẜm qͥd ſicut ſūt bona exteriora int̓ q̄ magnūp̄cipue ē honor: qd̓ patet. quia magnanimusnō q̄rit honorem tanꝙͣ finem voluntatis ſuequia hoc nimis parū reputat ſibi. cū honorſit vanū ⁊ trāſitorium bonum: vnde nō curatnec eligit honorari ſed fieri honore dignumẜm qd̓ honor ē teſtimoniuꝫ v̓tutis. Suꝑbusautē ī hijs duobꝰ deficit a magnanimo. Prīoquia exceſſiue ⁊ ſupra regulā ratōnis .i. ſupraproportōem ſue v̓tutis honorē ⁊ excellentiaꝫappetit. Scd̓o quia honorem exteriorē eligittanꝙͣ finem volūtatis ſue. de v̓tute cui debet̉honor nil curās Tho. ſuper. ij. ſnīaꝝ. diſ. xlij.Sic gͦ ſuꝑbi iniq̄ agūt quia peccāt ſuꝑbiēdo.Nec eſt ꝯͣ qd̓ repromittit ſeruantibus legemſuā in p̄miū dicens. Ponā te ī ſuꝑbiā ppl̓oꝝ.Sumit̉ em̄ ibi īproprie ſuꝑbia ꝓ quadā excellentia ſuꝑ alios. ¶ Ꝙͣtum ad ſecundū notandū ꝙ ſuꝑbia ẜm genus ſuū ē mortifeꝝ qn̄eſt ẜm ratōnis deliberatōnem. Ratō huiꝰ ē: qꝛvelle nō ſubijci deo d̓liberate ſeu regulis eiusē mortale. qꝛ hoc ē auerti a deo. qd̓ ē p̄cipuūī omī mortali: ſꝫ ſuꝑbꝰ hoc agit. gͦ ⁊cͣ. Signāter at̄ dictū ē deliberate: qꝛ ſicut oīa alia mortalia ex genere ſuo vt homicidiū. furtuꝫ. adulterium. ⁊ huiuſmoī ꝓpter inꝑfectōem qꝛ .ſ.p̄ueniūt iuditiū ratōis ⁊ ſūt p̄ter ratōis ꝯſenſū ſūt venialia. ita ⁊ circa ſuꝑbiaꝫ accidit: qꝛſ. ſūt aliqui motus ſuꝑbie qͥ ſūt venialia dumeis ratō nō aſſētit. hec Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxij.Un̄ ⁊ Thobias admonēs filium dixit. Suꝑbiam nunꝙͣ in tuo ſenſu aut verbo dn̄ari ꝑmittas Thobie. iiij. nō dixit tangi vel ſtimulari ſed dn̄ari: qd̓ inportat ratōnis ꝯſenſum.On̄dit̉ ideꝫ auctoritate pͣs. dicentis in ꝑſonadn̄i. pſalmo. c. Non habitabit ī medio domusmee qͥ facit ſuꝑbiam. Nullus autē excluditura domo dei ſiue militantis ſiue triūphantiseccleſie niſi propter mortale: ſꝫ hoc agit ſuꝑbia ẜm dct̄m Augu. gͦ ⁊cͣ. Dicit etiā dn̄s perꝓph̓am. Deteſtor ego oēm ſuꝑbiā: qd̓ n̄ fit niſi propt̓ mortale. Ad qd̓ etiā facit dct̄m Greī. xxxiiij. moral̓. dicētis. Euidētiſſimū ſignuꝫreproboꝝ eſt ſuꝑbia ſicut electorum eſt hūilitas: ſꝫ nullus fit reprobꝰ niſi propt̓ mortale.