CapitulumOctauum
ar. ꝯtra. ſuꝑ d̓bo reddere. eiuſdē. c. et ibi dicitArchid̓. ꝙ ſtatim debet redde̓ totū qd̓ p̄t. allegans. bho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij qui dicit ꝙ ſtatīfienda reſtitutō eſt. dn̄s Io. dn̄ici in glo. quadam. dictum tn̄. b Tho. p̄t dici nō eſſe cōtra.ſi ſane intelligat̉. vt infra dicet̉. Sꝫ ī quadāſūma dicit̉ ꝙ illi qͥ hn̄t reſtitue̓ vſuras ⁊ maleablata ⁊ ꝓponunt firmiter reddere ſed nō pn̄tſtatī: qꝛ nolūt cum familia ſua egere vel mēdicare: tn̄ incipiūt iuxta poſſe ſatiſface̓. vtrūtales poſſit abſolui ⁊ cōmuīcari. ℟o. aut ſciunt ꝑſonas certas. aut nō. Etſi ſciūt ip̄i maleablata: ⁊ etiaꝫ ipſi quibus debent̉ huiuſmodivolunt. tutū ē ꝙ de ꝯſciencia eorū ſtent ad terminū ip̄oꝝ ⁊ volūtatē. Si vero neſciūt talesdamna data ſibi. ⁊ r̄uelatō poſſet eſſe ꝑiculoſa illis qui volūt reſtitue̓: tūc nō ē reuelandūillis: ſꝫ p̄ſumendū ꝙ cōfeſſor vtiliter illoꝝ negotiū gerat: ⁊ cōfitens ītendat ⁊ ꝓmittat ſatiſface̓ ꝙͣcito p̄t: qꝛ hoc habꝫ locum ratihabitō d̓ bono ⁊ equo: ⁊ tūc ꝯfitens abſolui ⁊ coīcari p̄t: qꝛ ē in via ſalutis. Si v̓o oīno neſciant̉ ꝑſone quibꝰ reſtitutō eſt fienda: tunc eſtlibere ī pt̄ate p̄lati vel diſcreti ꝯfeſſoris dareet cōſtituere t̓minum cōfitēti ſicut viderit neceſſitatē ⁊ ꝯtritōem eiꝰ ⁊ volūtatē eiꝰ parataꝫ⁊ promptā reſtituēdi: ⁊ infra iſtū t̓minū tal̓poteſt abſolui ⁊ cōmuīcari. Quid aūt debeatfacere vxor et familia raptoris qͥ nō hn̄t niſide obligatis reſtitutōi: habes ſupͣ. ti. j. c. xij. d̓rapina. §. xviij. ⁊. xix. Nota ꝙ Ray. et Hoſti.circa iſtā materiā r̄ſtitutōis dicūt: hoc notēt⁊ teneāt ſacerdotes ꝙ ẜm ꝙ maior vel minorfuerit fraus vel dolus vel violēcia: maior velmīor debet eſſe diſcretō iudicātis: ⁊ ẜm hoc īpſuris q̄ fiūt ī depoſitis vt dictuꝫ ē ſupͣ ī. c. depſura: q̄ oīno ſūt r̄ſtituēda: tn̄ qꝛ minor ē ibiviolencia ꝙͣ ī ceteris. poterit ꝯfeſſor etiā cumſcit̉ ꝑſona cui fiēda ē r̄ſtitutō magis moderare tp̄s reſtituēdi retēta ſibi vite cōmoda ⁊ familie ſue. Quidā circa iſtā materiā dicunt etmeo iuditio ſatis rōnabilit̉ ꝙ ī certis caſibꝰnō tenet̉ qͥs ad ſtatī reſtituēdū actualit̓: etiāſi habeat modū aliquē ad reſtituēdū: ⁊ ab eocui tenet̉ inuenire nō poſſit nec remiſſionemnec dilatōem: ſꝫ ſubitam velit ſibi fieri reſtitutōnem qn̄ videlicꝫ ex reſtituēdo ſtatim indeſeq̄ret̉ euidens vel ꝓbabile damnū ſpiritualebel tꝑale notabile ip̄ius reſtituētis vel alioꝝqd̓ pręponderae̓t dāno eiꝰ qͥ debet habe̓ ex carecia illiꝰ rei. Poteſt at̄ tale dānū eſſe triplexſ. ꝑiculū mortis. infamia grauis. ſeu ſcādalūnotabile. vel dānū ⁊ ꝑiculū ꝓbabile mortalisculpe. rō huiꝰ ē .ſ. ꝙ tal̓ reſtitutō poſſit differri: qꝛ ẜm Sco. ordi. mi creditor .i. qͥ debet hr̄emagis debet velle ī hꝰ moī caſibꝰ vt maximuꝫlcōmodū ſeu dānū eiꝰ qͥ habet reſtitue̓ euitet̉īmodica reſtitutōis dilatōe ꝙͣ ſuū īcomoduꝫmodicū. vel damnū ex carēcia ad tp̄s ſue rei.
Etſi obiciatur ꝙ reſtituere ē actus negatiuip̄cepti: qꝛ reducit̉ ſeu explicat̉ ꝑ hoc qd̓ ē nōretinere alienū: ſꝫ p̄ceptum negatiuum obligat ſemꝑ ⁊ ad ſꝑ. Rn̄det̉ ẜm Sco. ꝙ alienumiiuſte ⁊ īuito dn̄o retinere ſimpliciter prohibet̉: propterea ſemꝑ ⁊ ꝓ ſꝑ iſto mō ncce ē ſaluti alienū nō retinere. Sꝫ qn̄ qͥs hꝫ ꝓpoſituꝫet volūtatē reſtituēdi alienū ꝓ tꝑe oportunoextunc tenet̉ dn̄o rei volente .i. velle debente.vult aūt hoc dn̄s rei etſi non actu illicito: tn̄actu debito ⁊ honeſto: qꝛ velle debet ꝙ qͥ ſuumhabet retineat quouſqꝫ poterit opportune. Etſi dicat dominꝰ rei hoc agit īuite: ⁊ quia nonvult ꝙ ꝑ quātūcūqꝫ tp̄s ſuū retineat̉. Dicendum ẜm Sco. ꝙ dn̄o inordinate volente ſtatīrehabe̓ ſuū: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ꝯͣ rectam rōnem nolenteꝓximū retinere ſuū: tūc tenens nō ē detentoriniuſtus. Nam ⁊ depoſitum debet redditioneſtrictiſſima cū repetit̉ reddi. vt. C. depo. l. fi.et tamen īuito dn̄o volūtate inordinata cumrepetit ⁊ cū eo malum faciat ſibi vel alteri p̄tretineri. Et Augꝰ dicit ꝙ multa bona ſūt p̄ſtanda īuitis: dum eoꝝ potiꝰ vtilitati ꝙͣ volūtati ꝯſulit̉ ⁊ cetera. diſ. xlv. Et qͥ emendat. Etexemplū poīt. xxiij. q. c. iiij. Ip̄a pietas. de eoſ. qͥ contra voluntatē ſuaꝫ extrahit̉ de domoruitura qd̓ laudabiliter fit. Eſt ergo vnꝰ caſꝰcū īminet ex huiuſmoī r̄ſtitutōe ſubita ꝑiculū dāni īcōꝑabiliter p̄ualētis damno qd̓ indehabet creditor ex carencia rei ſue: puta cumip̄e creditor habendo illam rem ſeu pecuniaꝫquam quis de ſuo retinet magis poſſet repugnare ⁊ p̄ualere ꝯtra bonū cōmune. Nā tuncẜm Ricar. ī. iiij. nō tenet̉ illud reſtituere illi:ſꝫ fideliter reſeruare vt reſtituat ſibi vel heredibus ſuis qn̄ hoc fieri poterit ſine p̄iuditioboni cōmunis. vel depoſitae̓ illud ita ordinādo et ꝓuidendo ꝙ tꝑe ſuo reſtituat̉. Idem videt̉ dicendū cū quis male vteret̉ re ſua rehabita: puta gladio ad occidenduꝫ ſe vel aliumhuiuſmoī. Idem videt̉ dicendū cum ex ſubitareſtitutōe ille qͥ reſtitueret rem ablatā ꝑ furtum vel aliud vitium: detegeret̉ et inde infamaret̉: cum fama ſit qͥd nobiliꝰ ꝙͣ ſubſtanciatēporalis. vn̄ grauiꝰ reputat̉ pct̄m detͣctōnisꝙͣ furtū (ceteris paribꝰ) ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q.lxxiij. Et. vj. q. j. Deteriores. Cum gͦ quilibetdebeat ꝓuidere cōſeruationi fame ſue. ar. xij.q. j. Nolo. Poteſt tal̓ differre reſtitutōeꝫ uſqꝫad tp̄s quo nō deprehēdat̉ ī crimīe ⁊ diffametur ſi alit̓ ꝓuideri nō p̄t. Idem dicendū cū itqd̓ debet reſtitui nō poſſit illi reſtitui niſi faciendo magnas expenſas ad mittendum ſibiquia ī remotis ē creditor. Tūc em̄ qͥd agendūē habes ſupra. ī eo. ti. c. iij. Et idem dicēdū qr̄mulier habet filiū ꝑ adulteriū neſciente virovel ſuppoſuit ſibi alienum ꝑtum qui nutriturde bonis viri: vel heres etiaꝫ dimittit̉ vt filiꝰꝓprius: cum teneat̉ mr̄ talis de omnibus que