CapitulumSecundum
recte notauit de calumnia dicendo. Non habeatis eū ꝓ calūniatore. credo ꝙ habuit ītentionē bona in accuſando. ⁊ hmōi. Ecōtra cuꝫqͥs accuſatus ab alio falſo de aliqͦ crimine. extolore torture ꝯfeſſus ē crimē qd̓ non ꝯmiſerit. cū ſe īfamauerit: tenet̉ inqͣtū pt̄ d̓clarare ſe falſum dixiſſe. magis em̄ tenetur quis ſediligere ⁊ ꝯn̄ter vite ſue ⁊ fame ꝓuidere ꝙͣ alios. Etſi ex hoc ſequeret̉ infamīa. īmo etiammors accuſatoris. non ei īputat̉: ſed malitieip̄ius accuſatoris ſi aduertent̓ hoc facit. vl̓ īſipientie ſi ex errore hoc agit. ſibi gͦ īputet oad hoc īdebite ſe poſuit cum ꝑiculo alterius.¶Itē nota ẜm Pe. d̓ tarā. ꝙ ex īiurijs illatisq̄buſcūqꝫ mōis ſolēt tria oriri ꝑ ordinē ī leſoPrimū ē rācor ī affectu. Secūdū ē ſignū rancoris ī effectu. Tertiū ē actio ꝯͣ īiuriātē. Primū .ſ. rācorē ſtatī dꝫ dimitte̓ īiurianti .i. nūꝙͣ hr̄e. Secūdū dꝫ dimitte̓ cum īiuriās petitpeniā. et iſta dimiſſio exterior nō ē aliud niſiquedā acceptatō ſatiſfactōis. vl̓ īdicatio recōciliatōis v̓bo vel facto exp̄ſſa. vt cū offenſusoffendentē releuat genuflexū an̄ eū. vel cumdicit. dn̄s parcat vobis ⁊cͣ. Tertiū aūt .i. actionē iniuriaꝝ nō tenet̉ dimitte̓ niſi facta ſatiſfactōe. Sed aduertēdū circa ſigna rācorisꝙ quedā remota ſūt. ⁊ quedā ꝓpinqͣ que ingerūt ꝓbabilē ſuſpitionē de rancore vt cū aliqͥsnō vult vnꝙͣ īiurianti loqui. vl̓ obuiās ei diuertit ab eo. aut tortuoſo vultū ſemꝑ eū reſpicit. ⁊ hmōi. Et iſta ſigna nulli licet retinēnec an̄ nec poſt ſatiſfactōꝫ ſibi factā. qꝛ ab oīſpecie mali abſtinendū ē ẜm apl̓m. Un̄ talisnō debꝫ talia ſigna face̓ ꝑ q̄ ꝓbabilit̓ credat̉eſſe in odio. Signa v̓o remota ſūt que nō ingerūt de odio argumētū licet odiū ſequeret̉.vt ſūt ſubtractio familiaritatis ⁊ ſeruitioruꝫaliquoꝝ. ⁊ ſil̓ia. Et illa licꝫ retinere oībꝰ ſiuean̄ ſatiſfactōeꝫ ſiue poſt dūmō nō fiat maloaīo: ſed ꝓ maiori ſui ⁊ alteriꝰ pace. nō tn̄ tenet̉ iniuriatꝰ quere̓ recōciliatōeꝫ īiuriantisip̄o nō penitēte niſi ī caſu .ſ. ꝙ crederet ꝓbabiliter ꝙ ꝓpter hoc liberaret aīam eiꝰ a mortali odio. ⁊ non eſſet occaſio mali. puta qꝛ exhoc iniurians ſuꝑbiret vel audaciā ſumeretſil̓ia faciendi. vn̄ oſtēderet ex hoc alijs īiuriatū offendiſſe. ⁊ hmōi. hec oīa Umb̓. ī expoſitione regule bt̄i Aug. Debet aūt fieri ſatiſfactio vel reſtitutio infamie vl̓ fame ꝙͣcitiꝰpt̄ ⁊ abeſt opportunitas ſine alijs ꝑiculis.De quarta dānifi.§. iiij.catōe .ſ. reꝝ exterioꝝ. Notandū pͥmo ꝙ reſticuenda eſt res rapta vel furata vel alio modobſurpatiuo habita in ꝓpͥa ſpecie īmo indiuiduo ſi ip̄a habet̉. nec p̄t̄ dari alia ꝓ ea eiuſdēbonitatis. niſi forte pecunia ꝯͣ volūtateꝫ dn̄iip̄ius rei. iij. q. j. Reintegranda ſūt oīa ſpoliatis. ⁊ hoc verū niſi in caſu cū vſurpatio rei
aliene eſſet occulta. ⁊ ex reſtitutōne eiꝰ in ſuaſpecie detegeret̉ raptor. vel aliud īcōueniensſequeret̉. tūc eī ſuffice̓t dare p̄ciū eiꝰ. ¶ Secundo notandū ꝙ ſi ipſa res male ablata ꝑijtmorte. vt aīal. vl̓ ſibi auferret̉. nihilominꝰ reſtitue̓ tenet̉. ẜm Raÿ. ⁊ alios. Si aūt d̓teriorata ē ī bonitate. vl̓ diminuta ī p̄cio. ſupplendum ē p̄ciū. qꝛ debuit reſtitui eiuſdē bonitatis. ẜm Raÿ. Nā ſi equꝰ vel bos ablatꝰ penesraptorē ē debilitatꝰ ita ꝙ extimet̉ vale̓. v. florenos qͥ pͥus valebat. x. reſtituet. x. nō. v. Similiter ſi furatꝰ ē ſextariū frumēti valentemtūc. xl. ſolidos cū reſtituit valet. xx. duo ſextaria tenet̉ redde̓ vel. xl. ſolidos: nec ſuffice̓treſtitue̓ ſextariū. ẜm Ray. ⁊ Al. īmo etſi illoint̓medio int̓ vſurpatōeꝫ ⁊ reſtitutōeꝫ plꝰ valuit ꝙͣ tꝑe vſurpatōis illo pluri p̄cio reſtituerẜm aliquos. Tenet̉ etiā raptor ꝓ reſtitutōnedamni petere remiſſionē de īiuria ſaltē ꝑ interpoſitaꝫ ꝑſonā. vel ꝑ ſe exp̄ſſo nomīe furisvel ſuppreſſo ẜm ꝙ qualitas negocij reqͥrit ſiē manifeſtū vel occultū. ¶ Tertō nota ꝙ ſi ēres fructificās tenet̉ reſtitue̓ rē cū oībꝰ fructibꝰ inde ꝑceptis ⁊ qui ꝑcipi potuiſſent a diligēte poſſeſſore: puta agrū vſurpauit alteriex quo nō ꝑcepit de fructibus niſi. xx. ſextaria frumēti. qꝛ male fecit cultiuare vbi. xxx.ꝑcepiſſet diligens cultiuator ānuatim. talisreſtitue̓ tenebit̉ nōſolū. xx. ꝑcepta: ſed. xxx.Sil̓r ſi equū furatꝰ eſt cū quo lucratꝰ ē menſatim vnū florenum vbi dn̄s lucratus fuiſſetvnū cū dimidio. tenebit̉ reſtitue̓ ad ratōnemvnius floreni cum dimidio ꝑ menſem. Et intelligit̉ hoc deductis expenſis factis ī vtilitatem ⁊ ꝯſeruatōnem ip̄ius rei neceſſarijs tn̄nō ſuꝑfluis. ⁊ expēſis factis cauſa colligēdorū fructuū. hmoi eī deducunt̉ tam a male fidei ꝙͣ bonefidei poſſeſſore Ray̓. ⁊ Tho. Damna etiā que paſſus dn̄s eſt ex carentia rei ſuetenet̉ ſatiſfacere. extͣ de īiu. ⁊ dam. da. c. Siculpa Tho. ⁊ Raÿ. ¶ Iteꝫ qͣrto nota qn̄ plures ꝯcurrūt ad furtū vel dānū facienduꝫ itaꝙ vnꝰ n̄ face̓t ſine altero: qͦlibet tenet̉ ī ſolidū.i. ad totū dānū reſtituēdū ⁊ r̄ſtaurādū qͦuſqꝫilli ſit ſatiſfactū ītegraliter. Illo autē reſtaurato ad plenū ꝑ vnū illoꝝ: tenet̉ poſtea quilibet alioꝝ ꝓ parte ſua ſatiſfacere ei qui totumreſtituit. ẜm Tho. ray. inno. hoſti. et alios.extra de homi. c. Sicut dignum: puta cū duovel plures vadūt ad furandum aliquid ita ꝙvnꝰ non iret vel faceret ſine altero. ſiue cummulti ſtipendarij bellāt īiuſte ita ꝙ vnus nōfaceret ſine alio p̄cipue principalibus multicōſiliū p̄ſtant ad faciendum extorſiones. velexpellendo iniuſte aliquē ciueꝫ. ita ꝙ ſine aſſenſu eoꝝ nō poſſet fieri: tenent̉ om̄es in ſoliduꝫ. De his tn̄ plene habes ſupͣ. ti. j. ¶ Cuītonota ꝙ cū duobꝰ vl̓ pluribꝰ exn̄tibꝰ heredibꝰpſurarij vel raptoris ſi alt̓ factꝰ ē nō ſoluendo