CapitulumSedecimum
Capitulum
ſapientie .ſ. lapibē p̄tioſum. ⁊ oīa que deſiberātur huic non valent ꝯꝑari. ꝓuer. iij. Sapientiā aūt boco b̓tutē infuſam tm̄. et ſic accipit̉ꝯmunit̉ in ſacra ſcriptura. Ip̄a ꝯp̄hēdit in ſeom̄es v̓tutes morales quibꝰ in vita nil ē vtilius hoībꝰ vt dicit ibi ſapiēs. Pecunia qͣ emitur ē labor cohibendi et moderādi ſuas paſſiones. Nā vt dicit ph̓s. v̓tus ē ſciētia circa difficilia. Et Uirgiliꝰ. Surſū attollere gradū .ſ.ad virtuteꝫ. hic opus. hic labor ē. Et in libroſapientie dicit̉. Si q̄ſieris ſapientiaꝫ qͣſi effodiens theſauꝝ inuenies. In effoſione theſauri ē labor in abiciēdo terraꝫ .i. terrena affectudeſpiciēdo. eſt et deſideriū theſauri magnū. eſt⁊ ꝓfundatō q̄ īnuit humiliatōnem. In terciaregione .ſ. inferni merces que deſcēdendo meditatōne ad eaꝫ in vita pn̄ti p̄t emi. ē venia .i.remiſſio pene eterne inferni vel tꝑalis purgadorij cuius quiſqꝫ ē debitor pro peccatis ſuis.Nō .n. ē homo ſuꝑ terrā qͥ nō peccet. ait Salomō. iij. regū. viij. Nulla p̄tioſior margaritaex illa regione inde p̄t trahi. ⁊ vtilior iſta .ſ. venia. Multa .n. inde meditādo pn̄t tͣhi vt̓ ꝯgnitio diuine iuſticie. cōpaſſio ad illos et huiuſmodi. ſed hec vtilior. Pecunia autē qua emit̉iſta margarita pretōſa ē penitētia. Ut .n. dicit Leo papa. Uenia non dat̉ niſi correcto. dere. iur̄. in. vj. Et pleniꝰ declarat Augꝰ. de pe.di. j. inquiens. Neminem putes de errore ad veritatē de quocūqꝫ magno vel ꝑuo vitō ad virtutē tranſire poſſe ſine penitētia. Per penitētiā .n. pͥncipalit̓ cordis et ꝯtritōem verā tollit̉culpa: et de pena debita plus et minꝰ ẜm qͣntitate doloris. De iſta igit̉ negociatōne ſpūalit̓intelligit̉ qd̓ dn̄s p̄cepit dicēs. Negociamini.Et ad hāc exercendā dicit pſalmiſta ſe intraturū in potētias dn̄i .i. in regiones ſue potentie. ſuo exemplo nos ad idem prouocans.Reuertendo ad primūᵐ. §. ij.genus negociatōnis .ſ. quā faciunt mundaniquia plena eſt multis vitijs. ideo cauēda inꝙͣtum vitōſa. quod ip̄e pſalmiſta nos docet ſuoexemplo dicens. Non ꝯgnoui negociatōem. ethic eſt tex. ẜm aliam biblie tranſlatōnem. Inloco cuius noſtra tranſlatō habet. Nō ꝯgnoui lr̄aturam. hoc eſt exercitiū iniquorum. Dequibus dicit̉ Garuch. iiij. Filij Agar exquiſierūt prudentiaꝫ que de terra ē negociatoresTeman ⁊cͣ. Et ideo hāc dn̄s Ih̓s ꝓhibet dicēsIoh̓. ij. Nolite facere domū pr̄is mei domū negociatōis. Domus pr̄is eſt nōſolum eccleſiamaterialis ſed multomagis ſpūalis .i. collectōfideliū que tūc fit domus negociatōnis cum fideles intendunt negociatōnibꝰ iniquis. UndeCriſoꝰ. de huiuſmodi dicit ꝙ mercator nunq̄p̄t̄ deo placere. Septēpliciter aūt negociatō ēiniqua et cauenda large ſumendo.Primo ratōne finis cupidi.Secundo ratōne ꝑſone clerici.
Tertō ratōne tꝑis feriati.Quarto rōne ꝯſortij iniuſti. ¶ Ꝙͣtū ad priQuīto rōne loci ſacrati.mū claꝝ ē ꝙSexto rōne mēdij iniqui.cuius finis ēSeptīo rōne materie mali. malus ⁊ ip̄mopus neceſſario ē malū. Si gͦ finis negociādiſit pͥncipalit̓ cupiditas q̄ ē radix oīm maloꝝ.negociatō erit iniqua. Sed ꝓ huiuſmōi declaratōne ſcienduꝫ ẜm. b. thō. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij.arti. .iiij. ꝙ ad negociatores ꝑtinet ꝯmutatōibus reꝝ inſiſte̓. Importat .n. negociatō in facto quandā ꝯmutatōeꝫ. Eſt aūt duplex ꝯmutatō reꝝ ẜm ph̓m ī pͥmo politicoꝝ. Una quidem qͣſi naturalis et neceſſaria ꝑ quā videlicꝫfit ꝯmutatō rei ad rē vel rerū et benarioꝝ ꝓpt̓neceſſitatē vite. Et talis ꝯmutatō nō ꝓpe ꝑtinet ad mercatores: ſꝫ magis ad yconomos etpoliticos .i. hijs qui hn̄t ꝓuidere domibꝰ et familie ſue. aut ciuitati de rebꝰ neceſſarijs vite.Hec igit̉ cōmutatō ẜm ph̓m de ſe ē laudabilisqꝛ habet finē honeſtum qꝛ .ſ. deſeruit neceſſitati vite humane. Poſſent tn̄ in ea ꝯmitti diuerſa peccata: ſꝫ illa ſūt vitia hoīm nō artisin ſe. Alia ꝯmutatō eſt benarioꝝ ad denariosvt in cābiendo. vel denarioꝝ ad merces vt inemptōne et venditōne. vel reꝝ ad res vt in ꝑmutatōne: que dicunt̉ baratti. non ꝓpter resneceſſarias vite ſꝫ ordinata ad hūc finē .ſ. lucrum ex ip̄a ꝯmutatōne ꝯſequendū: ⁊ hec ꝓpedicit̉ negociatō. Et qꝛ qͣntuꝫ eſt de ſe deſeruitcupiditati lucri que terminū neſcit: ſed ī infinitū tendit. ideo ẜm ſe ꝯſiderata habet qͣndaꝫturpitudinē inꝙͣtum in ſui rōne nō importataliquē finem honeſtū vel neceſſariū de ſui ratōne. lucrū tn̄ quod inde querit̉ ⁊ ſi nō īportetin ſui ratōne finē honeſtū vel neceſſariū nihiltn̄ importat in ſui ratōe vitōſum vel ratōni cōtrariū. Vnde ordinari p̄t ad finem aliquē honeſtū et neceſſariū. et ſic efficeret̉ negociatiolicita. puta ſi negociator lucrū qd̓ querit moderatū. tn̄ ordinat ad hunc finē .ſ. ad ſuſtentatōem ſui et familie ẜm .ſ. ſtatū ſuū decentem.aut etiā vt inde pauperibꝰ ſubueniat vel etiaꝫcum negociatōem intendit ꝓpter publicā vtilitatem ne .ſ. res neceſſarie ad vitaꝫ patrie deſint et lucrum inde expetit non qͣſi finem ſedquaſi ſtipendiū laboris ſeruatis alijs debitiscircumſtātijs de quibꝰ dicetur. ſic non p̄t condēnari. Sed ſi finē ponat vltimū in lucro intendens ſolū diuitias augere in īmenſum ⁊ ſibi reſeruare: in ſtatu permanet damnatōnis.Et de huiuſmōi negociatoribꝰ dicit. b. tho. eſſeintelligendum quod ait Criſoꝰ. ſuper Math̓.Quicūqꝫ rem ꝯꝑat vt integram īmutatamqꝫvendēdo lucret̉ ille eſt qui de tēplo eijcitur. vthabet̉ di. lxxxviij Qm̄. qd̓ veꝝ ē qn̄ vltimū finē ꝯſtituit in lucro. tūc .n. eſt extra eccleſiā qͦad meritū. Nolite gͦ face̓ do. pa. m. do ne. Hicaūt large ſumimꝰ negociatōeꝫ ⁊ in ſe. huiꝰ. §.