CapitulumTredecimum
Secus ſi crederēt ꝙ ex hoc non grauarent̉ vl̓tra debitū. tūc .n. peccāt ⁊ tenent̉ ꝯmunitati.Tercio modo impo.§. iiij.nitur p̄ſtantia ſic. Ciuibꝰ ad imponenduꝫ deputatis aſſignat̉ certa et determinata ſūma.puta mille florenoꝝ hoībꝰ vnius ꝯtracte ſeupniꝰ ꝑtis ciuitatis īponēda cuilibet videlicetꝑ rata ſua ꝓportōnabilit̉ ẜm facultates ſuas.et quia nō clare ſciri p̄t de facultatibꝰ ponit̉ſimplicit̓ in arbitrio illoꝝ quātitas īponēdaita tn̄ ꝙ ꝑueniat̉ ad dicta ſūmam mille florenoꝝ. Et aſſumunt̉ ad hoc qn̄qꝫ ſeptem ⁊ qn̄qꝫnouē hoīes qn̄qꝫ etiā plures. et ꝑ hūc moduꝫfit determinata impoſitō cuilibet. Quilibꝫ .n.illoꝝ imponentiū facit ſcriptā ſuā in ſecretoet ꝑ ſe quantitatē expͥmente quā īponit cuilibet. Et collectis ſcriptis omniū īponentiuꝫabijciunt̉ ſcripte ꝯtinētes maioreꝫ ſūmam etminoreꝫ. et accipiūtur tres tm̄ ꝯtinentes ſūmas medias totius quātitatis quaꝫ ꝯtinēt ſimul aſſumpte ille tres ſcedule. tercia ꝑs īponitur illi ciui. puta ſi vna expͥmit vnū florenū alia duos alia tres florenos erit tercia ꝑstotius ſumme que ē ſex floreni duo et hoc illiīponet̉. Si gͦ īponētes habita ſufficiēti diligētia ad ſciendū facultates et lucra ꝑſonaꝝ bona fide īponūt qͣntū credūt illi ꝓportōnabilit̉debere ꝯtingere etiā ſi plus īponeretur ꝙͣ illemereat̉. excuſati vident̉ a peccato. ar. xxiij. q.v. de occidēdis. Sed ſi intendūt aliquos gͣuareet ſe et ſuos amicos alleuiare citra ꝯdignumnotabiliter: qui hoc faciūt peccāt mortalit̓ īſingulis impoſitōibꝰ hoīm in quibꝰ hoc intēdunt. ꝑ regulā. Qui occaſionē dāni dat damnū qͦꝫ dediſſe videt̉. extͣ de iniur̄. et dā. c. ſi culpa. Ꝙͣtum vero ad obligatōem ſatiſfactōnis ēdifficile inuenire qui teneant̉ ⁊ in qͣntū ꝓpterintricatā materiaꝫ. Etſi quidē oēs imponētesꝯdicūt ſibi et ꝯcordāt qͣntū cuilibet velint velaliquibꝰ īponere aggrauādo aliqͦs ex odio velvt amicos poſſint vltra debitū alleuiare oēsſunt fures et latrones. et tenet̉ quilibet in ſolidum notabilit̉ leſis ex huiuſmōi impoſitōeniſi poſtea exgrauarent̉ vt dicit̉ in. §. ſe. Tenent̉ aūt p̄dictis de oī dāno et int̓eſſe. ꝓut argui a ſimili p̄t ex v̓bis Ray. ⁊ Glo. ſuꝑ. c. ij. q.vj. qui dicūt iudicē dantē ſcient̉ iniuſtaꝫ ſententiā teneri ad ſatiſfactōem de oī int̓eſſe ꝑtileſe. Efficacit̉ .n. ē cauſa dāni illiꝰ nō obſtanteꝙ nil ſibi inde acquirat. vt de iniur̄. et dā. c. ſiculpa. Et ꝙ teneat̉ qͥlibet eoꝝ in ſolidū qͦuſqꝫſit ſatiſfactū. patet ꝑ ea qūe dicunt. b. tho. etoēs alij in. iiij. di. xv. De cooꝑantibꝰ ad rapinas et dāna alioꝝ ſine quibꝰ nō fierēt. habenba tn̄ ē ꝯſideratō fructus .ſ. ānualis redditusquē inde ꝑcipiūt ſoluētes p̄ſtātias vt fit Florētie et Uenet̉. Ex hoc .n. minus ledunt̉ multoꝙͣ ſi nil ſoluentibꝰ redditꝰ ꝯcederet̉. et ſic ꝑꝯſequens illi ad minus ſatiſfaciendū tenent̉.
Si aūt quilibet ꝑ ſe et in ſecreto vt facere tenent̉ ẜm intentōem ꝯmunitatis īponit. cumalique ex ſcriptis vt dictū ē abijciant̉ .ſ. maiores ſūmas ꝯtinētes et minores. et ſic ſolū medie oꝑent̉ impoſitōem cuilibet ꝯtingentē: necbn̄ ſciri valeat q̄ ſit maior. minor q̄ abijciturvel media que oꝑatur. difficile ē iudicare qͥsex illis teneat̉: de illis dico qui ex certa ſcientia intendūt vltra debitū grauare. Naꝫ qͥ imponit ẜm ꝙ ſibi videtur ille de collecta mereri ſiue oꝑentur ſua ſcripta ſiue nō oꝑent̉. innullo videt̉ teneri ſi diligentiā adhibuit. Alijaūt qui grauare intendūt vltra debitum ſiueoꝑentur ſiue non oꝑentur eorū ſcripta: obligari vident̉ ꝓpt̓ affectū intentōis cū oꝑe ſubſecuto. ar. ext̄ de biga. debitū. Tū etiā quia illialiquo mō cooꝑant̉ et aſſentiūt dāno. ij. q. j.c. notū. Tū qꝛ in dubio tutior via eſt eligenda. d̓ ſpon. c. iuuenis. Qui etiā minus debitoimponūt tenent̉ alijs qui ex hocip̄o grauant̉qꝛ illud minus qd̓ ei imponit̉ debitū ſolui ẜmrōnem refundit̉ ſuꝑ alios ad ſoluendum: niſiforte hoc facerent ex hac ꝯditōne et cōſideratōne ꝙ al̓ in preteritū fuerūt ſupͣ modū ⁊ iuſticiā nimis grauati. et tam in iſto caſu .ſ. iniuſte alleuiatōis ꝙͣ in p̄cedenti .ſ. nimie aggrauatōnis vbi obſcuꝝ eſt et valde incertū qͣntuꝫinde ſequat̉ dānum: tenent̉ ad arbitriū boniviri. vel ſaltim querere remiſſionem a leſis ſiſpōte haberi p̄t. Occultātes aūt bona vel oſtēdentes pautiora habere: vel debita nō vera cūmerito habeāt dubitare etiā cum hoc plus ſibi īponi ꝙͣ mereant̉ vident̉ poſſe excuſari exquo cū multa iniuſticia ⁊ īproportōe hec īponunt̉. mēdacia tn̄ ſemꝑ vitāda. xxij. q. iij. c. j.Et quia poſt impoſi.§. v.tionē dictaꝝ talliaꝝ ⁊ p̄ſtantiaꝝ cū publicātur reꝑiunt multe impoſitōes nimis īproportionate et enormes ex quibꝰ ſequunt̉ quereleplurimoꝝ. ad ſedandū ſcandalū laudabiliterꝓuidetur ꝙ eligantur exgͣuatores qui poſſintminuere de ſūma in ꝯmuni poſita puta milleflorenoꝝ certā quantitatē puta centū florenos minuēdo de impoſitōne facta eis quos vltra ratam ſibi ꝯtingentē grauatos inueniuntꝓut eis videt̉ vnicuiqꝫ eoꝝ ꝓportōnabilit̓ ẜmexceſſum grauaminis. Et cum plures ad hocaſſumant̉ reiectis maioribꝰ et minoribꝰ quātitatū exgrauatarū de medijs ſcriptis q̄ ꝯmuniter ſunt tres ſimul multiplicatis tercia ꝑstotius ab īpoſitōne ſibi plus ꝑ alios iniunctaſubtrahit̉. Si gͦ ꝑ talem exgͣuatōneꝫ reducit̉ad equalitatē ẜm ꝓportōem vt .ſ. remaneat intallia ſeu preſtantia ſibi ꝯueniēti et debita. etiſti exgrauatores benefaciūt. Et illos qui perprius ꝯͣ cōſcientiā plus debito impoſuerāt abobligatōne ſatiſfactōnis liberāt: ſed nō a peccato iniuſticie ꝑpetrato. Et qͥ petunt alleuiatōem cū ſciāt ſe nō eſſe vltra debitū grauatos