CapitulumUndecimum
minus mutuauerūt maius damnū paſſi ſūtettn̄ minus dat̉ eis. quod nequaꝙͣ ꝯtinge̓t ſiꝓpter reſtauratōꝫ damni daret̉. Similit̓ nōvidet̉ ꝙ ex beniuolēcia dari p̄ſumat̉ ſeu cauſa remūeratōis beniuolēcie quā ſic mutuantes ī mutuādo on̄derent ꝯn̄itati. qꝛ ſi ꝓpt̓ illaꝫ daret̉ certe plus daret̉ ei in qͦ maior affectꝰ beniuolēcie ꝓbaret̉. qd̓ nō fit. Pret̓eaillud lucꝝ n̄ dat̉ qn̄ ſors ē ſoluta ⁊ ꝯn̄itas ē adebito liberata qͦ tꝑe magis poſſꝫ liberalitereſtimari. ſed qn̄ adhuc debitū manet ex qͦ ſatis preſumi p̄t ꝙ ꝓpter mutuuꝫ tribuat̉. Sitn̄ ẜm rei veritate ꝓpter remunerandā beniuolenciā ꝯmunitas illud daret: laudabiliterillud ageret. et licite etiaꝫ quibꝰ daret̉ reciperent. ſicut licite amicus recipit ab amicobeneficiū. Nō em̄ ꝓpter mutuū ⁊ grām factāꝯmuītati debꝫ fieri peioris ꝯditōnis. hec oīaſupͣdicta ſūt verba mgr̄i ſupͣdicti licꝫ abbreuiata. Ex qͥbꝰ vt dīc Lau. qͥ ipſa recitat colligit̉ ipſum mgr̄m ſentire ꝙ dicti pͥmi creditores minus licite tale recipiant incrementūid eſt vltra ſuū capitale cū intereſſe. ⁊ ad reſtitutionē teneant̉. ¶ Alius mgr̄ ⁊ generalis ordinis he̓mitaꝝ .ſ. frater Guido de qͦ ſupͣin p̄cedenti. §. ꝯſultꝰ de dicta mat̄ia qͣſi ſimilia rn̄dit: ꝯcludēs ꝙ nōſolū a creditoribꝰ talis pecunia vltͣ ſortem principalē accepta abeis ē reſtituenda ſꝫetia ab eoꝝ legatarijs etheredibꝰ vel emptoribꝰ. exqͦ em̄ talis contractus eſt ī creditoribꝰ indebitꝰ ⁊ illicitus: eritet ꝑ ꝯſequēs in eoꝝ ſucceſſoribꝰ. Probat at̄dictū ꝯtractū eſſe illicitū qꝛ vt vſurariuꝫ expluribꝰ. c. q̄ habent̉. xiiij. q. iij. p̄cipue. c. pleriqꝫ. ⁊. c. vſura. Ideꝫ rn̄dit ⁊ ſcripſit frat̉ Io.chenkot eiuſdē ordinis. Sed vt refert Lau.in predicto tractatu hanc qōneꝫ diſputandoqͥdaꝫ mgr̄ anglicus ordinis p̄dicatoꝝ firmauit ⁊ determinauit ꝯtrariū .ſ. ꝙ licite recipiat̄ dictū incrementū a ſoluētibꝰ mō quo declarabit̉. Et ideꝫ dīc tenuiſſe ⁊ ſcripſiſſe aliūmgr̄m ordi. mino .ſ. mgr̄m Franciſcū de empolis. Ieꝫ tenuit Pe. de ancha. ī ſimili materia diſputās .ſ. d̓ imp̄ſtitis Uenetoꝝ. ⁊ plures alij iuris ꝓfeſſores. Quā opīōꝫ ꝯmuniiſequunt̉ p̄dicatores ⁊ minores. rōneꝫ huiusaſſignat p̄dictus Lau. rn̄dendo ad argumētafacta in ꝯtrariū. vnde ſic dīc. Credo alio nōbato tales mutuantes nedū ſi coacte ſed etiam ſi volūtarie mutuāt dummō ex charitate nō at̄ ſpem in lucro ſeu incremēto ꝓprie ⁊principalr̄. ⁊ ſi ſecūdario mutuent. immuneseſſe a pct̄o ⁊ vſuraꝝ vitio: nec illi fore reſtitutoni obnoxios. Sūt nanqꝫ aliqͥ qͥ forſitanex cauſa lucri qd̓ intendunt pͥmo loco ad ſicmutuandū mouent̉ et ſic de his nulla dubitatio qꝛ .ſ. vſurā ꝯmittūt exqͦ principlr̄ lucꝝintendūt. Sūt et alij qͥ principlr̄ mouent̉ excharitate qua afficiunt̉ reipublice. vel quia
coacti aliter face̓ nequeunt ⁊ de his ē ſermonoſter. et hi nō vident̉ peccare. ratō eſt quiatūc quis vſuraꝫ ꝯmittit recipiendo aliqͥd vltͣſorteꝫ qn̄ ſpe lucri motus principalit̓ mutuat. non aūt qn̄ nō ſpe lucri principlr̄ etſi ſecundario. ⁊ hoc niſi iam debitor coactus incrementū ſolueret vel inuitus ſolutōiſqꝫ tꝑevel prius id in noticiā deueniſſet creditoris.Sed in caſu noſtro nō ſpe lucri principalit̓qͥs motus ꝯmunitati mutuat. īmo vt ꝯmunitati imꝑāti pareat penaſqꝫ inflictas effugiat. vel charitate ⁊ amore vt illi ſuis neceſſitatibꝰ ſubueniat al̓ nullatenus mutuaturet merito. cū in alijs pecuniā iſtam expendēdo longēplus veriſimilit̓ lucraret̉. et magislibe̓ pluriſqꝫ valoris foret. nec coacta eſt cōmunitas: qꝛ cogi nō poteſt a ſuppoſitis: necinuita ſoluit ip̄a ꝯmunitas ſed ex ſua ſpontanea voluntate iuſte. honeſte ⁊ rōnabili cāregulata vt in exp̄ſſione caſus ſupͣ demōſtratur. qͥn etiā etſi īuite ſolue̓t id tn̄ creditoribꝰnō ꝯſtat. maxime cū ꝯͣrium in iā dicta reformatōe aſſeueret ꝯn̄itas ip̄a. ⁊ ī incertis n̄ incertis locus ē ꝯiecturis. ff. de v̓bo. obli. l. cōtinuus. licite ergo recipit̉. gͦ ⁊cͣ. Si tn̄ hmōicreditores ī oppoſitū ꝯſciēcia remorde̓t illaꝫqꝫ depone̓ ac iuri ꝯformare nequirent. ⁊ ſi vtin ſimili inqͥt Hoſti. ſcrupuloſa ſit potiuſꝙͣthęologica. ſatiſfaciant oīmode ꝯſciēcie ſue.Ad rōnes aūt mgr̄i Gregͦ. ſupͣdicti ſic rn̄det eas deſtruendo. Naꝫ cū ipſe diffiniēs vſuram dicat ꝙ ſit lucruꝫ ex mutuo intentū. diminute eſt data dicta diffinitio. qꝛ lucrū intentū ſecūdario non aūt principalit̓ in mutuo non inducit vſurā ẜm ꝯmunē opinionēet ſil̓r ponens ſpem in lucro ex mutuo factoſecūdario nō principlr̄: nō ꝯmittit vſurā niſi inuite vel coacte ſolue̓t debitor. ⁊ illud ſciret vel crederet. qd̓ nō ꝯtingit ī caſu noſtro.qꝛ nec ꝯmunitas q̄ eſt debitrix cogit̉ nec inuita ſoluit. nec principalit̓ ciues vident̉ moueri ad mutuanduꝫ rōne dicti lucri annualis .ſ. v. pro centenario. ꝙͣuis illud ſperent etexpectent. qꝛ maius lucrū poſſent ſibi ꝑ alias vias ꝓcurare vt dictū eſt ſupͣ. ¶Ad illudaliud qd̓ dicebat mgr̄ .ſ. ꝙ intentō mutuantiū regulat̉ ex intentōe ꝯn̄itatis q̄ ipſis mutuantibꝰ nō poteſt nō eſſe nota .ſ. ꝙ talis intentio ſit depͣuata. qꝛ dat illud lucrum ꝓptermutuū. gͦ vſura. Rn̄det La. ꝙ id n̄ ſemꝑ ſequit̉. vn̄ diſtinguit ꝙ ꝓpt̓ mutuum aliqn̄ ꝑidari aliqͥd vt vſura. ⁊ aliqn̄ nō vt vſura ſꝫ vtdonū gratuituꝫ tm̄ non ex ip̄o mutuo ſed exſeruitio ſibi impenſo ⁊ ꝯmodo exinde ꝑceptovel lucro ꝯſecuto vel ex animi nobilitate qͣdam. etſi ſic dari ſciat vel credat recipiens n̄peccat. An aūt ſic credere teneat̉ vide ſupͣ in§. Et cū dr̄ ꝙ iſta n̄ videt̉ fuiſſe intentio ꝯn̄itatis. qꝛ ſi hoc eēt veꝝ plus daret̉ illi qͥ ma-