TitulusPrimus
ꝙ v̓tus animi de ſcrupuloſa ꝯſcīa pt̄ facerebonā ⁊ ī melius īformare: ⁊ debilitas animiē etiaꝫ nimia ſimplicitas ecōuerſo. ¶ Quintum eſt ꝙ ī indifferētibꝰ pt̄ vnuſqͥſqꝫ ꝓut ſibiplacet ꝯſcīaꝫ informare.¶ Capl̓m ſextū de vſura ꝑ modū p̄dicatōis.Epſura inquit pſal.Non defecit de plateis eius vſura ⁊ dolus. Qd̓ videt̉ verificari ⁊de ciuitate terreſtri ⁊ de ciuitateſpūali eccl̓ie. Uix eī ē aliqͣ ciuitas ī orbe in qͣnō ſit vſura ⁊ dolus. ⁊ ſic a ſinagoga iudeoꝝtranſiuit vſura ad eccleſiaꝫ xp̄ianoꝝ. dico qͥad numeꝝ ſeu baptiſma receptū non aūt qͦad meritū ⁊ opus fidei viuū. Om̄is em̄ verfidelis ſūmoꝑe ſe cauet ab vſurarū voragineque ſub̓as exhaurit ⁊ animas deuorat ꝓpterquod ip̄a mater eccleſia ex gentilitate ꝯgregata. et ideo in cananea figurata ꝓpter magnitudinē fidei. merito clamat. Miẜere meifili Dauid. Filia mea male a demoīo vexatur. Filia eccleſie eſt quelibet ꝑſona ſiue aīaxp̄iana quā ipſa generat ꝑ aquā baptiſmi: ſꝫiſta filia vexatur vt ī pluribꝰ a demonio qd̓dicit̉ māmona quod int̓ pretat̉ diuitie quarum illicite acqͥſitioni ſuꝑ oēs attendit vſurarius. et ideo male vexat̉. Et ꝙ male vexet̉oſtendit pͣs. in predicto verſu. Uexat̉ eī male et valde male. tripliciter.Primo ꝓpter ꝯtinuatōꝫ ꝑiculoſiſſimaꝫ q̄ notat̉ ibi. Non defecit.Secundo ꝓpter extenſionē copioſiſſimā q̄ ſignatur ibi. de plateis eius.Tertio ꝓpter palliationē ſeu excuſationemfraudulentā ibi. vſura ⁊ dolus.¶ Et ab illo vltimo incho .§. j.ando dico ꝙ in vſurario ē palliatio et excuſatio ſui vitij multū fraudulētiſſima. et hincſequit̉ magna ⁊ mala vexatio demonis ī eo.Quid em̄ peius et dānabilibꝰ pt̄ eſſe in hoīeꝙͣ excuſare flagitiū ſuū? Ad qd̓ oſtendendūpͥmi ꝑentes poſt excuſationē ſui pct̄i immediate de ꝑadiſo fuerūt expulſi. Sed videamꝰpͥmo quid ſit vſura. et exinde quō ſit falſa etfraudulenta excuſatō eius. Uſura ẜm Goff.eſt quicqͥd ſorti accedit p̄cedente ītentōe velpacto. Uel ẜm alios ⁊ clariꝰ. Uſura ē lucꝝ exmutuo pͥncipaliter intentū. vtſi mutuo tibꝰcentū florenos hac pͥnciplr̄ intentōne vt aliqͥd plus vltͣ centū recipiā. vel ſi mutuo tibicertas mēſuras frumenti. vini ⁊ olei ⁊ hmōiq̄ vſu ꝯſumunt̉ ⁊ plus ex hoc exquiro ꝙͣ ip̄mcapitale ī valore vſurā ꝯmitto. vt dicit̉. xiiij.q. iij. vſura eſt. Diffinitōꝫ predictā habes declaratam in. c. ſe. §. ij. Et primā quidē fraudē⁊ dolū ꝯmittit vſurarius qn̄ ex mutuata pecunia nō querit plus ī pecunia nūerata ſuo
capitali ſꝫ in aliqͦ alio vt frumēto. vino. fructu domus vel agri ſeruitio aliqͦ ſeu oꝑis qd̓vtiqꝫ vſura ē. Un̄ Ambro. Eſca vſura ē. ⁊ veſtis vſura ē. ⁊ quicqͥd ſorti accidit vſura eſt.et qd̓ velis ei nomē imponas vſura ē. xiiij. q.iij. pleriqꝫ. Qd̓ intelligit̉ in mutuo cū .ſ. pl̓recipit̉ vel ſꝑat̉ ꝙͣ qd̓ mutuatū eſt ī valore.⁊ ponit ibi Ambro. plura exēpla on̄dens ibifraudē ꝯmitti. ⁊ ſic vſura ⁊ dolus .i. fraus ſil̓ſunt. Et cū vſura ꝯtrahat̉ in mutuo ne detegant̉ ipſi vſurarij de ſua pͣuitate vtunt̉ fraude multiplici eā exercentes ꝯtractibꝰ emptionis. venditōis. pignoratōis. depoſitōis: ſedin his qͦꝫ reꝑit̉ vſura ex fraude. qꝛ et mutuuꝫimplicite. vt declarabit̉ in. §. v. et ſic cū vſura nō deficit dolus: ſed quod peius eſt volūtvſurarij excuſare facinus ſuū ⁊ defende̓ talirōne. Om̄e peccatū eſt ꝯͣ aliquā legē. ſed vſura nō eſt ꝯͣ aliquā legē nec diuinalē nec īternalē ſiue naturalē nec humanaleꝫ. quinīmooēs iſte eā ꝑmittūt. ⁊ ſic apparet nō eſſe peccatū. Nā in lege diuinali que habet̉ in ſacrapagina dicit dn̄s. Feneraberis gentibꝰ multis. fenus at̄ vocat̉ vſura. Iteꝫ Deut̉. iij. dicit idē dn̄s. Nō feneraberis fr̄i tuo ſꝫ alieno.Ex qͣ aucͣtoritate videt̉ ꝙ ⁊ſi nō fr̄ibꝰ ſaltimalienigenis extͣneis poſſit fenerari et īfidelibus. ¶ Ꝙͣtum ad legē naturalē hꝫ regulamfundatā in rōne nat̉ali ꝙ nullꝰ dꝫ cū dānoalteriꝰ vel iactura locupletari. ī. vj. de re. iu.cū gͦ di. vſurariꝰ. ẜuiā ꝓxīo in mutuādo. nōne ⁊ rō dictat vt ⁊ ip̄e debeat ẜuire mihi; ⁊ſicū mea pecunia Petrus negociando lucrat̉ip̄e ad rōeꝫ. xv. vel. xx. ꝓ centenario. nōne ⁊rō dictat vt ſim ꝑticeps lucri eiꝰ ⁊ mihi ſaltem. x. vel. viij. ꝯcedat; Nam al̓ locupletabit̉ip̄e ⁊ cū meo dāno. qꝛ cū ip̄a pecunia potuiſſem ⁊ ego lucrari. ¶ Leges qͦꝫ ciuiles q̄ humane dicunt̉ qꝛ ab hoībꝰ inuente iuſte ſunt.Iuxta illud ꝓuer. viij. Per me .ſ. ſapīam reges regnāt et legū ꝯditores iuſta decernūt.He aūt leges ꝯcedūt aliqͣs vſuras p̄cipue. vtC. de vſuris. eos. Et ſic ex oī lege videt̉ vſuraꝯceſſa. vn̄ nec pct̄m. Sed rei v̓itas ē ẜm det̓minatōꝫ doc. ꝙ vſura ꝓpe ſumpta vt diffinitū eſt ſꝑ eſt pct̄m ⁊ mortale ⁊ valde gͣue. Un̄⁊ Ambro. di. Si qͥs vſurā accipit. rapinā facit. vita n̄ viuit .ſ. gr̄a. in li. de bono mortis.⁊ tͣnſſumptiue. xiiij. q. iiij. ſi qͥs vſurā. Et hocqꝛ ip̄a vſura ē oī lege ꝓhibita .ſ. nat̉ali. diuinali ⁊ hūanali. ¶ Et ad rōes īductas ꝓ vſurario hoc declarādo ad ſingulas rn̄debit̉. Etpͥmo qͥdeꝫ ē ꝯͣ legē nat̉alē. ⁊ hoc triplici rōe.Primo rōne inadeqͣtionis. ¶ Ꝙͣtuꝫ ad pͥmāSecūdo rōe appropͥatōis. rōem claꝝ ē ꝙTercio rōe fructificatōis. illud qd̓ eſt ꝯtiuſticiā q̄ in eqͣlitate ꝯſiſtit ē ꝯͣ legē nat̉alē:ſꝫ vſura ē ꝯͣ eqͣlitatē iuſticie ex eo videlicꝫ qꝛvēdit id qd̓ non eſt. ẜm bt̄m Tho. ſcd̓a ſcd̓e.