TitulusPrimus
caſſato libro ⁊ abraſis cartis ſeu inciſis ī iudicio ſeculari. ¶ Terciū ſunt indicia manifeſta ⁊ int̓ alia vnū potiſſimū eſt. qꝛ ī vſurario ꝯͣctu fit fenerator ſocius demonis infernalis. fieri em̄ cōſueuit ꝙ qn̄ mercator facitfoꝝ cū venditore arraſqꝫ ſoluit de re empta.Etſi ſuꝑueniēs aliꝰ apponat de arra ⁊ dicat.In hac mercātia ꝑticeps eē volo. ⁊ ille ānuat tūc facti ſunt ſocij ī lucro ꝑiter ⁊ damnoSic ꝯtingere videt̉ auaro et demoni īfernali. Nā int̓ iniuſta lucra ꝑ furtū. rapinā. ſimoniā. fraudulenciā. ꝓditionē. vſurama hmōi.auari. apponit diabolus aliqͥd īpie acqͥſitū.et dīc ſe eſſe ſociū ꝑtēqꝫ hr̄e in illa mercatōe.hoc ꝓbat̉ quodā exemplo ꝙ quidaꝫ p̄diueshō magnā habebat pecunie ſūmā licite acqͥſit ā infra quā appoſuit duos denarios qͦs illicite acqͥſierat. ⁊ totā illā pecuniaꝫ collocauit ī archa. Cūqꝫ altera die aꝑiret archā reperit ſuꝑ denarios diabolū ibi ſedenteꝫ qͥ ꝓhibuit ei ne ꝯtinge̓t eos. niſi expende̓ velleteos cū ꝯſenſu ſuo. eo ꝙ ſocij ſil̓ eſſent ī pecunia illa. Ex his patꝫ ꝙ manifeſtū indiciū eſtauaros eſſe dānandos niſi reſtituāt aliena.eo ꝙ ſicut ſunt in p̄ſenti vita ſocij pct̄oꝝ: itaerūt ī alia ſocij tormētoꝝ. Ex hac igit̉ ꝯtͣctaſocietate intantū auarus cū diabolo ꝯfederat̉ tantūqꝫ in demone trāſformat̉ ꝙ qd̓ammō induit ſimilitudinē eius. Nam ſicut diabolus pct̄i nummū queꝫ libent̉ ſub ſpē lucrimutuat pct̄ori ſibi nūꝙͣ reſtitui vellet vt demū illius corpꝰ ⁊ aīaꝫ lucͣri poſſet. ſic auarꝰꝑ vſuram datū ab eo mutuū reſtitui nolletvt poſſet totā ſubſtanciā pauꝑis deuorare.Propterea de tali Iob. xx. ca. ad litterā ſcriptum eſt. Iuxta multitudinē adinuentionūſuaꝝ ſic ⁊ ſuſtinebit. qm̄ ꝯfringens nudauitdomū pauꝑis. domum rapuit ⁊ non edificauit eam. nec eſt ſaciatus venter eius. et cumhabuit qd̓ cupiebat poſſide̓ nō potuit. qꝛ .ſ.vel rapiet̉ ei ī vitā. vel ſaltē relīquet illud.Quinta prauitas ē impenitēsmalū. ¶ Triplex quidē cauſa eſt quare auarus p̄cipue raro ꝯfitet̉. et cū magna difficultate ad pnīam verā reduci pt̄. Prima cauſaeſt indiſpoſitō. Secūda ē induratio. Terciaeſt obſtinatio. vt ſint hi tres gradus ad deſcenſū dānationis et̓ne. ¶ Prīa cauſa ē indiſpoſitō. Indiſpoſitus em̄ eſt auarus qͥ maleacqͥſiuit veracit̉ penite̓. Naꝫ aut ē ꝓdigꝰ auttenax. Si ꝓdigus nō hꝫ vn̄ reddat: ſi tenaxnō vult redde̓. Deniqꝫ ad īpoſſibile nemo tenet̉. Nā inanis ē actio qua excludit inopiadebitoris. Auarus eī niſi rariſſime ī mortisarticulo ſatiſface̓ pult ſimil̓ vaſculo illi terreo in qͦ pueri denarios ponūt cū iam cupido nummi incipit blandiri eis. de qͦ vaſe niſifrangat̉ extͣhi mīme pn̄t. Sic auarꝰ nunꝙͣreſtituit niſi ī mortis articulo. qn̄ denarios
illos ſecū ferre nō pt̄. vt verificet̉ illud Ecͣcixxix. Aulti qͣſi inuentōꝫ. id ē ex ingenio hominis adīuentū nō ex natura ꝓhibitū extimauer̄t fenus ⁊ preſtiterūt moleſtiā his qͥ ſeadiuuerūt. ¶ Secūda cauſa ē induratō. Cūeī auarus ꝯſide̓t ad ſtatū ſalutis n̄ poſſe venire niſi ꝓ poſſe reſtituat aliena. nec ꝑ cōſequēs niſi filios ⁊ filias ſuas ī multa pauꝑtate ⁊ inhonorabilitate relinquat. ꝓpte rea hocabhorrēs ꝑ fidē nō intelilgēs ſtatū ſuū ꝑiculoſum potius deliberat in pct̄o ꝑſeuerare ꝙͣdebito mō ſe emendare. ſi diu ꝑſeuerando indurat̉ cor eius. ⁊ licꝫ hmōi vitij p̄dicationesaudiat. licꝫ timēs deū ad pnīaꝫ eū inducat:licꝫ exhortatꝰ ad hoc ⁊ obiurgatꝰ circa hocfrequētius ſentiat. nihilominꝰ cor eiꝰ ſꝑ amplius īdurat̉. ſicut d̓ eo Iob. xlj. ſcribit̉. Coreiꝰ īdurabit̉ qͣſi lapis. ⁊ ſtringet̉ qͣſi malleatoris incus. q̄ quātoplus malleo ferit̉ tantodurior fieri ſolet. ¶ Tercia cā impnīe eiusē obſtinatō. Signū quippe maīfeſte obſtinationis auari ē ꝯtēptus diuini v̓bi ⁊ exhortationum ⁊ rep̄henſionū ſceleris ſui. ProhincSalomon ꝓuer. xviij. ait. Pct̄or cū in profundū iniqͥtatū venerit ꝯtēnet reſurge̓ .ſ. perp̄dicta. Mira nanqꝫ eſt obſtinatō ꝯtēptoris ⁊qd̓ammō excede̓ videt̉ obſtinatōꝫ Iude. Iudaꝫ eī penituit de ſcele̓ ꝑpetͣto licet nō debitꝭmodo. ꝓpterea inqͥt. peccaui. ſecūdo ſuū peccatū ꝯfeſſus eſt. cū ait. tradēs ſāguinē iuſtū.tercio ſatiſfecerat precium qd̓ receꝑat ꝓ xp̄iꝓditione reſignās pecuniā. veruntn̄ veniaꝫnō meruit. qꝛ illā nō reqͥſiuit. Sꝫ qͥd dicerepoſſumus de auaro obſtinato quē pͥmo nonpenitet de īiuſte acqͥſitis niſi forte ꝙ modicilucratus ſit: ſecūdo ſi penitet nō ꝯfitet̉. ne .ſ.a ꝯfeſſore ad ſatiſfactonē cogat̉. tercio ſi cōfitet̉ querit aliquē ꝯfeſſorē qui n̄ habeat ſcienciā neqꝫ ꝯſcīam. ne ꝑ cautōeꝫ debitā ſatiſface̓ cogat̉: ſꝫ ſimplici v̓bo ꝓmittit ꝯfeſſoriignaro reſtitue̓ aliena. quarto ſi hoc ī ꝯfeſſion ꝓmittit: ꝓmiſſiōeꝫ nō ſeruat: ſꝫ vt dicit̉de re. iu. li. vj. Nō dimittit̉ pct̄m niſi ⁊cͣ.Sexta pͣuitas eſt horribilitasˡmortis. Int̓ cuncta ſcelera que diuino iudicio ponunt impijs finē ꝑ horribilē mortem.auaricia de maioribꝰ ē. cum mirabilia ⁊ terribilia ſigna ſepius appareāt in auaroꝝ precipue raptoꝝ ⁊ vſurarioꝝ fine. hoc aūt accidere pt̄ triplici rōne. pͥmo rōne derelictōis.ſecundo rōne deſꝑationis. tercio rōne ꝑſecutionis. ¶ Primo qͥdeꝫ accidit hoc rōne delictōis. Cū .n. auarus ꝑ vſurā lucͣri nō ceſſet īqͦlibet ſacro die. n̄ ꝑcit diei paſcatis. nō dn̄ico. nō diei ſct̄iſſime paſſiōis. in qͣlibꝫ ſolēnitate ſct̄iſſime v̓ginis non ceſſat a tali lucro.nec ī diebꝰ apl̓oꝝ. nec ī diebꝰ martiꝝ ⁊ aliorū ſct̄oꝝ angeloꝝ. merito gͦ nōſolū a deo verūetiā a bt̄a v̓gine. ab āgelis vniuerſis ⁊ ab