.XIX.Liber
ſimplicibꝰ coloribꝰ ⁊ poſt diuerſis ſicqꝫ paulatim ars ipſa ſe diſtinxit. ⁊ inuenit lumen ⁊differentias coloꝝ ac vmbraſ. Et nunc pictores prius quaſdam lineas ⁊ vmbras futureimaginis ducunt. deinde coloribus cōplentinuente artis ordinē adhuc ſequēteſ. vt dicitIſi. li. xviij. in ca. de picturis.Ca. XXXVII¶ De odoreOſt colores depOodoribus eſt dicenduꝫ. Odor itaqꝫ eſt fumoſus vapora ſubſtātiarei reſolutus q̇ mediante aere ad cerebruꝫ attractus eſt ſenſus olfactus īmutatiuus. naꝫodor īmutat olfactum. quēadmoduꝫ colorviſum. vel ſonus auditum. vel quēadmodūſapor guſtum ꝓprium. Propriuꝫ enim eſtſenſuū a ſuis ſenſatis et obiectis ꝓprijs īmutari ⁊ delectari in eis ac perfici ſi fuerint medij. contriſtari vero ⁊ deſtrui ſi extremi. vt dicitur in li. de ſen. ⁊ ſen. Eſt itaqꝫ odor rei proprietas ſenſu fumo medio ꝑceptibiliſ. Ad hͦauteꝫ ꝙ odor ꝑ̄ficiatur ⁊ informetur in organo ſenſus quatuor ad minus requirunt̉. ſcꝫcaliditas reſoluens. materie ſubtilitas actioni caloris reſoluentis obediens. aerea puritas deferens. nerui vel cerebri ꝯformitas. vaporem reſolutuꝫ nature ſenſu p̄cipiendo admittens vl̓ abhorrens. Calor igitur reſoluēsſumos vaporabiles cauſa odoris eſt efficiēſvapor reſolutus eſt materia obediens. qualitas vero fumi reſoluti aeri deferēti ſe incorporat ⁊ in ſuam ſimilitudinē ipſum alterat ⁊informat. informatus vero aer qualitate fumi neruo odorabili ſb̓ito ſe applicat. ⁊ ſibi incorporati fumoſi vaporis ſimilitudinem rep̄ſentat. cuius cōplexioni ſi ſimilis fuerit miro modo cerebrum recreat ⁊ delectat. Si vero econtrario inficit ⁊ cōtriſtat. et iō aromatica que ꝓportionem cōplexionalem habētet armoniam cū natura ipſum reparant atꝫiuuant. fetida v̓o ex cauſa ꝯtraria aggrauātet moleſtant. Calor itaqꝫ reſoluens odoremefficit. ⁊ e contrario frigus conſtringēs odorem impedit et preſcindit. quia mouēdo adcentrum ſubtiles ſubſtantie vapores paeraſe diffundere n̄ ꝑmittit. ꝓpter quod nec ſter-
quilinia fetent in temꝑe hyemali ſed potiuseſtiuali. Similit̓ ſubſtantie varietas ſeu ſubtilitas obedienſ calori reſoluēti odorem cauſat. Econtra v̓o groſficies materie odoris diffuſioni obuiat ⁊ repugnat vtꝫ in lapide cuiꝰnaturalis cōpactio ⁊ frigiditas ſūt in cauſaqͣre neqꝫ redolet neqꝫ fetet. vt di. auic̄. Tercōaeris ꝯſiſtentia confert ſenſibiliter ad odorēnam ſi rarus fuerit ⁊ ſubtilis defacili odorismateriam ſcꝫ fumum vaporabilem recipit.ſed ꝓpter eius euentationem ⁊ rarefactibilitatem ꝑmanere in ſe eius redolentiam lōgotemꝑe nō ꝑmittit. Ecōtrario vero ſi denſusfuerit aer et compſſus vapores bonos ⁊ malos tardius recipit. ſed poſt eorum imp̄ſſionem ipſos euaporare ita defacili nō permittit. vt dicit ideꝫ. Quarto organi qualitas ſeudiſpoſitio ad odoris iudiciuꝫ potiſſime oꝑatur. ſi vero fuerit neruus inſenſibilis in quoꝑcipitur olfactus vel male cōplexionatꝰ velleſus caſu aliquo ſeu corruptis humoribusopilatus vl̓ omnino ꝑuertit̉ vel ſubtrahituriudicium odoris. Primum ptꝫ in melancolicis ⁊ alijs male cōplexionatis qui loca fetida diligunt. odorifera v̓o et aromatica fugiunt. Secūdum autem ptꝫ in mutilatis quineruos ſenſibiles ⁊ odorabiles habent leſoset ideo odores nō ſentiunt. Cercium autemmanifeſtum eſt in polipoſis ⁊ leproſis q̇ naribus a vicioſis humoribꝰ opilatis int̓ odoriferum ⁊ fetidum vix diſcernunt. Iumꝰ igitur a rei ſubſtantia reſolutꝰ materia eſt odoris. vnde ẜm varietatem fumi odorum differentia variat̉. Diſtinguit autem yſa. in diet̓.tres ſpeciēs ſumi. Eſt enim fumus quietuset quaſi nullius motus in aere vt fumus alapide reſolutus qui eiuſ cōplexionem nondeclarat poſitiue ſed ꝑ pͥuationem odoris ⁊abſentiā ipſum habere ſub̓am groſſam ⁊ frigidam manifeſtat. Eſt ⁊ aliꝰ fumus hn̄s velocem motuꝫ in aere. et hoc accidit ex calorereſoluente ſub̓am. que ſi fuerit valde pura ⁊defecata. erit odor valde aromaticꝰ ⁊ ſuauisvtꝫ in mirto ⁊ muſco ⁊ in ambra. Si v̓o fuerit ſub̓a impura multis fecibus intermixtaerit odor malus ⁊ nature horribil̓. Et h̓ odordiuidit̉ dupliciter in grauem ſcꝫ et fetentem