Liber.XVII.
grauis odoris ⁊ ſubamari ſaporis. Alia eſtvrtica mortua folia habēs albiora. ⁊ molliora magis rotunda. et tangētes nō exurit. florem habet nūc rubeum nunc album ⁊ valdegrauis odoris ꝑiter ⁊ ſaporis eſt. Vtraqꝫ vrtica eſt medicinalis. nā ſuccus eius cum vino bibitꝰ valet ꝯtra ictericiā et ꝯtra colericāpaſſionem cū melle curat antiquā tuſſim. ⁊mūdat pulmonē ⁊ ventris inflationē ſedatet tumorē. folia eius cum ſale cōtrita vulnera ſordida mūdant et curant. ſimilit̓ morſuꝫcanis. ſanat etiam cancros radix eius cōtrita cum vino ⁊ cocta in oleo. valet contra tumorem ſplenis. ſuccus eius fluxum ſangͥniſde naribꝰ ſiſtit. cū mirra menſtrua ſtringitſemen eiꝰ cum vino bibitum p̄cipue mixtuꝫmelli ⁊ piperi mouet venerē et ꝓuocat vrināherba recens cocta ventre mollit ſi comedatur. vnde dicit pli. et p̄cipit vrticam recenteꝫcum pͥmo creſcit in marcio decoquere p̄ moduꝫ oleris ⁊ comedere cōtra multas corporis paſſiones. vtilior tamen eſt in medicinaqͣꝫ in eſca.¶ De zizania Ca. CXCIIIIIzania herba q̄dam eſt de qua Iſi. li. xiiij. quā poete infelix lolium dicūt. eo ꝙ ſit inutile ⁊ infecudū. ⁊ eſt feminini generis in ſingulari ⁊ neutri in plurali. vt dicit idem. Naſcit̉ autem inter triticum tꝑibꝰ corruptis atqꝫ ſiccis qͣꝫdiu eſt in herba ſimilis eſt triticoet ab eo poterit vix diſcerni. ſuffocat aūt ip̄mtrificum atqꝫ ledit niſi ab eo cautius ſeꝑaretur. cum cautela magna eſt zizania quandoadhuc recens eſt eradicanda ne propter ſimilitudinē quā habet cū tritico. vel zizanijsparcat̉ vel triticū ſub zizānie ſpecie euellaturCautius eſt ergo vt quādo triticū a zizanijsnō diſcernit̉ vſqꝫ ad meſſem vtrūqꝫ creſcereꝑmittat̉. ⁊ tunc zizania ꝑ ſemen cognita a tritico diſcreta ꝑ faſciculos colligant̉. et triticoquidem in horreis collecto. zizaniā ꝑ faſciculos cōburāt̉. Habet autem zizaniā vim acutam ⁊ qd̓ammodo venenoſam inflatiuaꝫ ⁊ventoſam. ⁊ id̓o inebriat ⁊ mentem ꝑcutit ⁊caput ledit. īmutat ſaporē panis cui admiſce
tur et inficit. ⁊ ſi ī ml̓ta qͣntitate cōmedat̉ valde ledit. īmo qnqꝫ interimit et occidit. qͣꝫuisat̄ noxia ſit interiꝰ in corꝑe ad edendū vtil̓ tn̄extrinſecūſ eſt ad medendū. nam ſi cum farina ordei ⁊ puluere thuris ac croci īmiſceat̉cōceptum adiuuat in mulieribꝰ atqꝫ partumixta cum ſulphure ⁊ aceto valet cōtra impetiginem ſerpiginem ⁊ pruritu. mixta cumſemine lini et in vino cocta diſſoluit apoſtema ſcliroticū ſiue durū decocta cum ſeminecortice ⁊ radice ſanat vulnuſ ⁊ mudificat putrefactum. valet etiā ꝯtra fiſtulam ⁊ contracancru. mire ꝓuocat menſtrua et mudificatmatricem ⁊ diſponit ac p̄parat ad ꝯceptumvt dicit pli. ⁊ dyaſ.¶ De zinibereCa. CXCVInzibereſt ra dixherbe ⁊ ē calidū ⁊ humiduꝫ. vt d̓r inplat. ⁊ eſt aliud domeſticū aliud ſilueſtre. Silueſtre acutiorē hꝫ ſaporeꝫ domēſtico ⁊ eſt ſolidiꝰ. colore nō adeo albū ſed facilius frangit̉. valet ꝯtra frigidas cauſas pectoris ⁊ pulmoniſ. ſtomachi dolorē ⁊ inteſtinoꝝ ex incluſa ventolitate veniētē mitigat etdiſſoluit ſi vinū decoctōis eiꝰ cū cimino calidum aſſumat̉. ſtomachū cōfortat ⁊ digeſtionem ꝓcurat. viſum acuit ⁊ pannū ſiue telamin ocul̓ extenuat ⁊ cōſumit. ⁊ hoc meliꝰ facitdomeſticū qͣꝫ ſilueſtre. qͣnto albiꝰ eſt ⁊ recentius tāto eſt acutiꝰ et melius ꝑ duos vl̓ tresānos ſeruat̉ in bōa efficacia. ſed poſt areſcitet a vermibꝰ ꝑforat̉. Propt̓ humiditatē enīſuā putredini ē apparatu. vt di. yſa. vn̄ q̇ vultillud diutiꝰ reſeruare oꝑtet vt ponat̉ int̓pipvt piperis ſiccitate humor zinziberis tꝑeturvt dicit idem¶ De zedoario Ca. CXCVIEdoarium eſt calidum ⁊ ſiccu. ⁊ eſt domeſticū magis eligendū. ⁊ illud qd̓ eſt magiscitrinū tenue ⁊ longū in ſapore acutum noꝑ̄foratuꝫ. Silueſtre eſt ſubalbidū ⁊ ſtipticūcum acumīe modico valet ad illa que zinziber. ſꝫ ſtomachū ⁊ corpꝰ cōfortat ⁊ appetituꝫꝓuocat. vt di. plat.