Liber
.XV II.
enim mel ꝯfortat ⁊ mūdificat ⁊ mūdificādodiſſoluit. ⁊ digerit humores viſcoſos fleumaticos atqꝫ groſſos. cū frigida aqua ſtringitet conſtipat. cum calida laxat. De roſis aūtbene cōtritis ⁊ cum zucara bene incorꝑatisfit zucaca roſacea. que habet v̓tutem confortandi et ꝯſtringendi. valet etiā contra fluxūdiſſenterie ⁊ ꝯtra vomitū colericū et contraſincopim ⁊ cardiacā paſſionē. De roſis etiāin oleo maceratis fit oleū roſacen in multiscauſis neceſſariū. valet ei ꝯtra calefactioneꝫepatis ſi inde epatis regio inungat̉. valet cotra dolorē capitis ex calida cauſa ſi inde frōſ⁊ timpora liniant̉. ⁊ valꝫ ꝯtra caloris diſtemperantiā in acutis etiā ſomnū ꝓuocat et inducit. Ex roẜetiā viridibꝰ fit aqua roſacea ꝑdecoctionē ignis ſiue ſolis. ⁊ hec aqͣ valet adſupͣdicta omnia. valet et̄ in collirijs oculorū⁊ in vnguētis dn̄aꝝ. qꝛ pannu ſuꝑfluū ⁊ maculas faciei abſtergit ⁊ cuteꝫ ſubtiliat. Ex roſis etiā ſiccis fiūt plurime medicine. nā odorſiccaꝝ rōſaꝝ cerebrū reꝑat ⁊ ꝯfortat. eiꝰ decoctio in aqua celeſti oēm fluxū ex calida cauſa ſedat. puluis earū ſanguinē ſiſtit de naribus ꝓfluentē. deſiccat ⁊ ꝯſumit putridū humore gingiuas et radices dentiū corrupentem. confortat dentē mobilē caſū cōmināteꝫpuluis eiꝰ cū croco ꝯtritꝰ et albugini oui mixtus ſanat efficacit̓ dolorē oculoꝝ et ſtringithūorem et ſanguinē ad oculoꝝ venas defluentē repͥmit tumoreꝫ vulue et ipſam releuatdeſcēdentē. Has et multas alias rōſe v̓tuteſtāgit pli. li. xx. ca. xix.¶ De radice Ca. CXXXVIIAdix a radio dicit̉ quia quaſi q̇buſdam radijs fixaterre demergit̉ in ꝓfunduꝫ. Vel dicitur a rado dis. quia ſi eradat̉ nō repullulat. Eſt ergo radix taꝫ p̓ncipiū herbe qͣꝫ arboris ⁊ eſt mollis in ſub̓a poroſa villoſa tortuoſa. mollis ſiquidē et pinguis eſt ſubſtātie ꝓpter faciliorē humiditatis attracte īcōꝑatōꝫporoſa eſt ꝓpter faciliorem et copioſioremhumoris ad nutrimētū folioꝝ et frondiumtranſmiſſionē. villoſa eſt ꝓpter habundātisnutrimenti attractionē. qd̓ enī facit os ī ani-
malis corꝑore hoc facit radix in corꝑe arboris ſiue herbe. per villos enim adheret terre.⁊ qd̓ ſibi cōueniēs eſt attrahit de humore. etattractum per pͥoros quaſi ꝑ venas trāſmitad nutrimētū plāte. tortuoſa ē propter fortiorem adherentiā et in terra fixionē. variaturautē radix in figura et diſpoſitione ẜm diuerſam actionē caloris oꝑantis in ſubſtantialimateria radicis. que aliquādo eſt ſubtil̓ aliquādo groſſa. aliquādo mediocris. ſicut di.cōmentu al. ſuꝑ li. de plātis. nā ſi fuerit materia aquoſa aerea ſubtilis ⁊ calor fortis erit radix oblonga et recta in figura ⁊ acuta ⁊ ſi humiditas nutrimentalis fuerit groſſa et terreſtris erit radix dura et ſicca. quia talis huorvi caloris fortius coagulat̉. ſt vero fuerit materia mediocris et calor fortis equalit̓ ab oībus partibus a calore attrahit̉ ⁊ propter ꝑtium equalium coadunatōnē rotundat̉. ⁊ ſicfit radix rotudā in figura. Si vero fuerit calor debilis et materia viſcōſa nō pōt multuꝫmateriam eleuare nec etiā dilatare. tamē eleuat ꝑtes eius leuiores. grauiores ꝓprio pondere. hīcinde diffundunt̉. Et ſic etiam in eisrelinquitur forma ineqͣlis cū quadā nodoſitate ⁊ aſpitate. radix ab humore terre actōnecaloris generat̉. a calore celeſti penetrat̉. cuiꝰv̓tute nutrimentū cōueniens ſibi attrahit̉ etincorꝑat̉. ex ſitu ⁊ diſpoſitione terre radix diſpoſitionem cōſequit̉ et cōplexioneꝫ. nā quein terra dulci ⁊ mediocriter ſicca naſcūt̉ ⁊ aqͣnutriunt̉ pluuiali ſūt meliores ⁊ ceteris laudabiliores. que v̓o nutriunt̉ in terra molli et.paluſtri vbi aqua ſtās eſt ⁊ putrida de quahauriūt nutrimentū. ꝓpter malignitatem ⁊corruptōꝫ aque ceteris ſūt deterioreſ ⁊ minꝰſalubres tā in cibo qͣꝫ ī medicina. vt dicit yſa.Radix occultat̉ ſub tra ⁊ latitat ab aſpectu. ⁊ſuam v̓tutem ⁊ efficaciā manifeſtat in fronde ⁊ in flore ⁊ in fructu. in tra occultata viuitꝓficit ⁊ meliorat̉. que extracta a terra morit̉.deficit ⁊ deſiccat̉. Totius arboris ſine planteꝑs deſpector eſt ipſa radix. ⁊ tn̄ ſicut vtriuſqꝫmater eſt ⁊ p̓ncipium. ſic vtriuſqꝫ nutrix eſt⁊ maxīe neceſſariū ſuſtentamentū. ⁊ quantoꝓfundiuſ terre viſceribꝰ ſe infigit tanto efficitur ſolidius ⁊ firmius arboris fundamentū