Liber
.XVI.
andi attenuādi reformādi vl̓ recuꝑandi. Etio tuſſim ꝓhibet. epilēticos iuuat. ſcabiē purgat. venenis obuiat. letargicoſ excitat. artheticos podagricos paliticos iuuat. ſi mō debito medicinal̓r ipſiꝰ remedio qͣs vtat̉. vt dicit Auic̄. ⁊ Dyaſ. ⁊ Plat̉. ⁊ alij autores.¶ De ſale Ca. XCVAl a ſaliendo dreo ꝙ de igne exiliat. fugit eī ignēcū ſit igneū. vt d. Iſi. Alij ſal a ſole vel a ſalo vocatu putāt. nā ex aqͥs mariniſſponte gignit̉ ſpūma. in extremis litoribꝰ derelicta ⁊ a ſole deſiccata. Aliqn̄ ex puteis ſalſis haurit̉ ⁊ aqua decoquit̉ donec in ſal̓ duriciē aqua pͥꝰ fluidā ꝑ calorē ipſam inſpiſſantem ꝯuertat̉. aliqn̄ de ꝯtractis arenis colligitur creſcente luna ꝑ noctē. nam in cirenea ſalſub arenis ſepiꝰ inuenit̉. Alicubi etiā rupeſ⁊ mōtes ſalis inueniunt̉ ex qͥbꝰ ferro incidūtur lapides q̇ poſt in ſalis materiam ꝯfringunt̉ ⁊ cōminuunt̉. ſicut ē in arabia ⁊ ī pannonia. tāte duriciei etiā ſunt illi lapidēs vt exeis fiant domꝰ. cōmune v̓o ſal in igne crepitat ⁊ de igne ſalit. ſed ſal agrigētinum ſicilieignem patit̉ et ꝯtra naturā ſalis vulgaris inigne fluit ⁊ de aqͣ exilit Variat̉ at̄ ſal ī coloreqꝛ memphiticū ē ruſuꝫ. ⁊ ī quadā ꝑte ſicilievbi eſt mos ethne ſal eſt purpureū. In eadēſicilia in pathmo adeo eſt ſplēdidū ⁊ lucidūvt imagines reddere videat̉. In capadociaſal croceū effodit̉. vt di. Iſi. Item variat̉ in ſapore. vt di. ideꝫ. qꝛ alicui ſuaue alicui ſalſiſſimū eſt. alicui amariſſimū. ⁊ qͣnto ē amariuſtanto eſt calidiꝰ ſiue calidius iudicat̉. vt dic̄Auic̄. Sal aūt ſūme eſt neceſſariū. qꝛ ſine ſale oīs fere cibꝰ eſt inſipidꝰ ⁊ inſulſus. pulmētis eī ſapore dat ⁊ excitat in oībꝰ cibarijs appetitu. ex eo oīs victꝰ delectatio ⁊ ſūma hylaritas fit. Hinc ⁊ ſolis nomen accepiſſe creditur. qꝛ ſole nihil ē vtiliꝰ atꝫ ſale. Un̄ videmuſpecudes ⁊ armenta ꝙ ſale ad paſtu maximeꝓuocant̉ ⁊ ſalis bn̄ficio in lacte ⁊ ī caſeo plꝰabūdant. Sal etiā corꝑa ſtringit ⁊ deſiccat ⁊etiā defuncta corꝑa a putreſcendi labe ligat⁊ ꝯſeruat. Hucuſqꝫ Iſi. li. xvj. ca. ij ẜm Plat̓.aūt ⁊ Auic. ſal general̓r hꝫ v̓tutē diſſoluendi
mūdificandi putridos hūores ⁊ ꝯſumendiItem v̓tutē habet ventoſitatē extenuandi ⁊diuidendi maxīe ſi pulueriſatū ⁊ coctuꝫ caliduꝫ ſuꝑ ſtomachi orificiū ſaccellet̉. Iteꝫ vimhabet hūiditatis natural̓ in corꝑe coadunādi ⁊ ꝯſeruandi ⁊ innatural̓ reſoluendi et abſtergendi. ⁊ ideo aqua ſalinatiua tumores ⁊inflatōnes etiā ydropicas ſoluit. vt di. idemItē virtutē habet carnes putridas corrodēdi ⁊ maxime qn̄ eſt exuſtum. qͥa tunc maxīereſiſtit putrefactioni. ⁊ maiorē habet vim indeſiccando ⁊ in mudando ⁊ ad interiora penetrando. vt dicit idē. Item potentiaꝫ habetventrē remolliendi ⁊ ſuꝑflua educēdi et maxime ſalgēma. qd̓ ſic d̓r quia clarum eſt ſicutgēma. in mordicando enī inteſtina mirabiliter cooꝑat̉ vt reſoluant̉ indurata. et ſuꝑfluaexpellant̉. ⁊ hoc idem faci. tā armoniacū qͣꝫcōmune. Itē virtutē habet ſal venenoſis humoribꝰ reſiſtendi. ⁊ ideo cū melle ⁊ vuiſpaſſis al̓s mica panis ſal ꝯiunctū ſanat carbunculum ſeu antracem. vt d. Auicen̄. Item virtutem habet remouēdi maculas faciei ſi cūaqua ⁊ camphora diſtemꝑet̉ ⁊ inde faciēs liniat̉. Item vim habet prurigine ⁊ ſerpigineꝫde corꝑe abſtergendi et remouēdi potiſſimeſi cū ſapone miſceat̉. Item v̓tutē habet ſanādi venenolos morſus ⁊ pucturas reptiliumet ſcorpionū ſi cū melle ⁊ nūcibꝰ et alijs quibuſdā componat̉. vt di. Auic̄. has ⁊ multasalias habet v̓tutes quas enumerare longūeſſet. ſed exempli gratiā hec ſufficiāt.¶ De tōpazio ¶ Ca. XCVIOpaziuſ ul̓ toꝑazion indeclinabile gemma ē vt aitIſid̓. li. xvj. Eſt enī ex nitente genereomniqꝫ colore reſplendenſ. Inuenta primoin arabie inſula ī qua trogodite fame ⁊ tempeſtate feſſi. cum herbarū radices effoderētgēmam iſtā eruerūt. quā inſulam tectaꝫ nebulis poſtea naute queſierunt. ⁊ inuenientes topazim trogoditarū ydiomate vocauerūt. Inde lapis ſic queſitꝰ ⁊ inuētuſ eſt topazius ab inſula vocatꝰ. Cōpazim eī idem qd̓querere in ipſoꝝ lingua ſonat. Eſt aut gemmaꝝ maxima ⁊ ampliſſima. Scripſit ei pli.