in materia ꝑſpicua atqꝫ pura ⁊ remittit̉ in feculenta materia ⁊ obſcura. In materia eī diaphana obſtaculū nō inuenit. iō ꝑ eā eradians ꝓprios fulgores expͥmit ⁊ on̄dit. vt dicitDio. ⁊ quāto ꝑfectiꝰ illi infundit̉. tāto latiuſex ea refuſa ad alia deriuat̉. Accedēs aūt adgroſſiorē naturā illiꝰ hꝫ obſcurioris diſtributiua apertionē. Sicut enī cū materie craſſeinfundit̉ capit̉ imꝑfecte. ita cū ſe effundit extrinſecus apparet obſcure. Vn̄ materie craſlicies impedit ꝙ illumīatio recepta diſtribuatur. In purioribꝰ igit̉ ſubſtātijs ꝑfectiꝰ aꝑparet ⁊ augmētat̉. ī groſſioribꝰ minorat̉. Exquo ptꝫ ꝙ a puriſſimis ⁊ ſubtiliſſimis materijs lumē ꝑfecte cōp̄hendit̉. a cōpactis v̓o etobtuſis repulſam pati inuenit̉Ca. XLIII.¶ De radioAdiꝰ eſt quidā luminoſus a corꝑe lucido defluxꝰ qͦVmediate lux vl̓ lumē ſuā ꝑficit actonem. vt diē Baſi. Radiꝰ aūt alius eſt ꝑpēdicularis ⁊ erectꝰ q̇ a corꝑe lucido ſiue lumioſo emiſſus recto ⁊ lineari motu ſine diſcretion aliqua petit cētrū. Aliꝰ eſt collateraliſ ⁊ꝯfractus q̇ a corꝑe luminoſo exiēs et aliqd̓diaphanū inueniēs nō recte ꝓcedit. ſed obliquat motū ſuū ⁊ iſta obliqͣtio vocatur radijꝯfractio. Aliꝰ v̓o eſt reflexꝰ q̇ quidē a ſuo pͥncipio recte vl̓ oblique ꝓgredit̉. ſꝫ a corꝑe obiecto repellit̉ ⁊ reꝑcutit̉. ⁊ talis reꝑcuſſio velrepulſa radij flecto nūcupat̉. vt dic̄ auctor ꝑſpectiue. Radiꝰ itaqꝫ luminoſus ē mobil̓ etagilis ꝑſpicuꝰ ⁊ orbicularis de ſe rectꝰ. maxime ſi fuerit ꝑpendicularis. Contingit aūt radiū frāgi ⁊ obliqͣri ⁊ qn̄qꝫ ad ꝑte oppoſitaꝫ ꝓijci ẜm diſpoſitionē materie quā inuenit velquā tāgit. Hic radiꝰ in nubeꝯcaua ⁊ hūidāintercluſus. diuerſas oꝑat̉ in nube vel in aere formas colores ⁊ figuras. vt ptꝫ in coloribus arcꝰ celeſtis q̇ nihil alid̓ eſt vel eſſe d̓r qͣꝫſubintratio radioꝝin nubē cōcauā ⁊ aquoſam. vt d̓r ī li. meth̓. Ex ſubito ſꝑ motu radiorū ⁊ ꝯtinuo ꝯtingit aerē circūfuſum igniri ⁊ inflāmari maxīe cū ꝯcurrerint ī loco fractionis. Nā radij ibi coadunati mutuo coculcant̉. Et ita ſunt cā qͣre aer circūfuſus ſe-
pius inflāmat̉. vt ptꝫ ī criſtallo vl̓ berillo. excuiꝰ oppoſitōe ꝯſolares radios ſtuppa oppoſita accendit̉ ⁊ ignit̉.¶ De vmbraCa. XLIIIIAbra eſt obiectōcorꝑis tenebroſi ⁊ opaci ad luceꝫ ſiue corpꝰ lumīoſū. Eſt itaqꝫ vmbratriplex ẜm phiſicā ꝯſiderationē. Cōtingit enīꝙ corpꝰ luminoſum ſit rotundū. Et aliqn̄ ēmaiꝰ qͣꝫ corpus obiectu. aliqn̄ equale. aliqn̄minus. Si equale facit vmbrā equalē et rotundā. ⁊ talis vmbra d̓r chelindroides .i. eqͣliter rotunda. Si minꝰ ſit obſtaculo fac̄ vmbrā tendentē in latū ad modū calathi. ⁊ talisvmbra d̓r cathaloidēs. Si v̓o corpꝰ luminoſum maiꝰ ſit corꝑe ſuppoſito facit vmbrā tēdentē in acutuꝫ et in conu. et talis vmbra d̓rconoydes. Ex quo pꝫ ꝙ cū ſol ſit maior terrafacit vmbra conoydē. Contingēte igit̉ ꝙ terra ſit oppoſita ſoli q̄ aſſignato mō ita alte dirigit vmbrā ꝙ lunā attingit ⁊ eaꝫ inficiendoeclipſim lune facit. ſed ex qͣ ſol tumorē ſpere p̄terit. iſte conꝰ tranſit ⁊ declinat in ꝑtē oppoſitam. ⁊ tūc luna libere apparet ⁊ illuminatur.Cū v̓o luna directe ſit oppoſita ſoli luna fac̄vmbrā cathaloidē ⁊ iō vmbra ꝯtra dirigit ⁊eclipſim ꝑticularē facit. qͥa talis vmbra nonſufficit tegere totā terrā cuꝫ a radijs ſolis inq̇buſdā ꝑtibꝰ illuminet̉ ⁊ ex tali vmbra accidit eclipſis ī vno clymate alio illuminato exiſtente. vt dic̄ albū. Umbra v̓o caloris ſolaris ē rep̄ſſiua. ſplēdoriſ radioꝝ ſolariū occultatiua ſterilitatis ⁊ fecūditatis terre inductiua. ẜpentū amica ⁊ colubroꝝ nutritiua. eſtuantium ⁊ itinerantiū refrigeratiua. matur:tatis fructuū tardatiua. timoris et horrorismelācolicis incuſſiua. Cū non ſit corpꝰ. ſpēicorꝑis eſt repn̄tatiua. corpoꝝ motu ⁊ q̇ete ēſuūipſiꝰ ꝯfiguratiua. Nā moto corꝑe ſe mouet. qͥeſcēte qͣeſcit. fugientiū eſt inſecutiua. ⁊inſequētiū fugitiua. quāto ei dies ē lōgior ⁊ſol ī celo ſtat altior tāto obiecti corꝑiſ vmbravidet̉ minor ⁊ ecōuerſo. Et ideo ſole orientevidet̉ vmbra maior. ſimiliter ⁊ in occaſu qͣꝫmeridie¶ De tenebraCa. XLV